ଏହି ଉପନିଷଦର ଗଭୀର ଶବ୍ଦରେ ଏକ ଶାଶ୍ୱତ ଦେବତାଙ୍କର ବିଶିଷ୍ଟ ଅଂଶକୁ ବିବର୍ଣ୍ନ କରାଯାଇଛି। ସେମାନଙ୍କର ଅମରତ୍ୱ ଏକାମେକି ଅଂଶ—ଏହା ହେଉଛି ଅର୍ପଣ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶାଶ୍ୱତ କରେ। ଏହି ଅର୍ପଣରେ ଏକ ବିଶେଷ ବ୍ରାତ୍ୟା ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର ଶରୀର ଏବଂ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତା ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ଅଂଶରେ ବିବର୍ଣ୍ନ କରାଯାଇଛି। ବ୍ରାତ୍ୟାଙ୍କର ଦହିନ ଚକ୍ଷୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାମ ଚକ୍ଷୁ ଚନ୍ଦ୍ର; ଦହିନ କାନ ଅଗ୍ନି, ବାମ କାନ ପବମାନା; ଦିନ ଓ ରାତି ତାଙ୍କର ନାକ, ଦିତି ଓ ଅଦିତି ତାଙ୍କର ମସ୍ତକର ଖୋପଡ଼ି, ବର୍ଷ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ। ବ୍ରାତ୍ୟା ଦିନରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରନ୍ତି, ରାତିରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ; ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ଶକ୍ତିରେ ଜଳର ବୃଷଭ ମୁକ୍ତ ହେଉଛି, ଦେବ ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକ ମୁକ୍ତ ହେଉଛି। ଏହି ଶକ୍ତି ଭଙ୍ଗ କରେ, ଘେରେ, ଚାପି ଦେଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନଷ୍ଟ କରେ। ଏହି ନାଶକ, ମନ ଚୋର, ଖୋଦକ, ଦାହକ, ଆତ୍ମ ନଷ୍ଟକ, ଶରୀର ନଷ୍ଟକ ଅଟୁଟ ଅନ୍ଧକାର ପ୍ରେରଣା କରାଯାଏ; ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଆମକୁ ଢାକି ନଦିଅ। ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଆମ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମର ଘୃଣା ଅଛି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା କରାଯାଏ। ମୁଁ ଜଳର କାନ୍ଥରେ ଅଛି, ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ସାଗରକୁ ପ୍ରେରଣା କରିବି। ଯେଉଁଠି ଜଳରେ ଅଗ୍ନି ଅଛି, ତାଙ୍କୁ ନାଶକ, ଖୋଦକ, ଶରୀର ନଷ୍ଟକ ପ୍ରେରଣା କରିବି। ଅଗ୍ନି ଜଳରେ ନିବେଶିତ ହୋଇଛି, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଅଂଶ ଏହି ଅଗ୍ନି ଅଟୁଟ। ଇନ୍ଦ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଛିଟାଇବା ଯାଉ। ଜଳ ଆମ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଜଳ ଆମର ଦୁଷ୍ଟତା ଓ ଅପସ୍ବପ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରି ନେଉ। ଜଳ ମୋତେ ଦୟାଳୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତୁ, ଦୟାଳୁ ଶରୀରରେ ମୋ ଚର୍ମକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତୁ। ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଦୟାଳୁ ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଦେବୀମାନେ ମୋତେ ଶକ୍ତି ଓ ଉଜ୍ୱଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ପୂଜାରେ ମୋର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଶୁଭ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମଧୁର ହେଉ। ତୁମେ ମଧୁର ହେଉ, ମୁଁ ମଧୁର ଭାଷା କହିପାରିବି। ରକ୍ଷକ ଓ ସୁରକ୍ଷିତା ଆମ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ମୋ ଦୁଇ କାନ ଭଲ ଶୁଣୁ, ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଶୁଣୁ, ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣିପାରିବି। ଭଲ ଶୁଣିବା ଓ ଦ୍ରୁତ ଶୁଣିବା ମୋତେ ଛାଡ଼ି ନଯାଉ; ଗରୁଡ଼ର ଚକ୍ଷୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ରହୁ। ତୁମେ ଋଷିମାନଙ୍କର ବେଦି, ଦିବ୍ୟ ବେଦିକୁ ନମସ୍କାର। ମୁଁ ଧନର ମୁଣ୍ଡ, ସମାନ ଲୋକମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ହେଉ। କ୍ଷତି ବା ନଷ୍ଟତା ମୋତେ ନ ହେଉ, ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଧର୍ମ ଅକ୍ଷତ ରହୁ। ବିସ୍ତୃତ ଓ କୁୢା ମୋତେ ନ ହେଉ, ଧାରକ ଓ ଧାରଣା ମୋତେ ନ ହେଉ। ମୁକ୍ତି ଓ ଶିଳା ମୋତେ ନ ହେଉ, ଶିଳାଦାତା ଓ ମାତରିଶ୍ୱାନ୍ ମୋତେ ନ ହେଉ। ବୃହସ୍ପତି ମୋର ଆତ୍ମା, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉ। ମୋ ହୃଦୟ ନିର୍ବିଡ଼, ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ, ଗାଁର ପାଶୁ, ଏକ ସାଗର, ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର। ମୁଁ ଧନର ନାଭି, ସମାନ ଲୋକମାନଙ୍କର ନାଭି ହେଉ। ତୁମେ ଏକ ଆସନ, ପାତ୍ର, ନଶ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଅମର। ମୋର ଶ୍ୱାସ ଚାଲି ନଯାଉ, ଚାଲିବା ଶ୍ୱାସ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ନଯାଉ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଅଗ୍ନି ପୃଥିବୀକୁ, ବାୟୁ ମଧ୍ୟାକାଶକୁ, ଯମ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସରସ୍ୱତୀ ପୃଥିବୀର ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ। ମୋର ଶ୍ୱାସ ଓ ଚାଲିବା ଶ୍ୱାସ ନ ହରାଉ; ମୋତେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୂର କରି ନଯାଉ। ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଉଷା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା, ସମସ୍ତ ଜଳ, ସମସ୍ତ ସଭା ଉପଭୋଗ କରିପାରିବି। ତୁମେ ଶକ୍ୱରୀ, ତୁମେ ପଶୁ; ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ନଯାଉ; ମୋର ଶ୍ୱାସ ଓ ଚାଲିବା ଶ୍ୱାସ, ଅଗ୍ନି ମୋତେ ଦକ୍ଷତା ଦିଅନ୍ତୁ। ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ନିଦ୍ରାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଜଣାଯାଏ—ନିଦ୍ରା ଯମଙ୍କର ପୁତ୍ର, କର୍ତ୍ତା, ସମାପ୍ତକ, ମୃତ୍ୟୁ। ଏପରି ଜଣାଯାଏ, ନିଦ୍ରା ଆମକୁ ଅପସ୍ବପ୍ନରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ନିଦ୍ରା ନିରୃତିଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଯମଙ୍କର କର୍ତ୍ତା, ସମାପ୍ତକ, ମୃତ୍ୟୁ; ଏହିପରି ଜଣାଯାଏ, ନିଦ୍ରା ଆମକୁ ଅପସ୍ବପ୍ନରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଅନୁଭୂତିରେ ବେଦର ଶବ୍ଦ ଏକ ଜୀବନ ଓ ଶାଶ୍ୱତତାର ଗଭୀର ଚିତ୍ର ଆଙ୍କେ।