यदा ब्राह्मणाः गावं समीप्य आगच्छन्ति, तदा ते स्वं स्वम् इच्छन्ति, यथा अन्यः तान् जयेत इति मन्यन्ते; एषा एव तस्याः निग्रहः। सा त्रयाणि वर्षाणि अज्ञाता, अनिर्दिष्टरोगधारिणी, विचरेत्; हे नारद, ब्राह्मणाः गावं ज्ञेयुः, तदा सा आगच्छति। यः कश्चित् गावं देवीं देवतानां निधिं इति प्रकाशयति, तं भवं च शर्वं च पर्याचरतो, तम् उद्दिश्य स्थितौ। यः तु न तस्याः स्तनं न वा पयोधरौ वेत्ति, तथापि दोहनाय इच्छति, यदि शक्तः स्यात्, सः उभाभ्याम् एव गावं दुहेत्। यः तस्याः दूरं शयितः, याचमानाय न ददाति, तस्य इच्छाः न सिध्यन्ति, यद्यपि प्राप्य दातुम् इच्छति। देवा गावं याचन्त, ब्राह्मणं तस्याः मुखं कृतवन्तः; सर्वेभ्यः सः "हेड" इति नादं दत्तवान्, मानवाय तु न। सः "हेड" इति पशुभ्यः दत्तवान्, गावं ब्राह्मणेभ्यः; यदि कश्चित् मर्त्यः देवतानां भागं स्वीकुर्यात्, सः प्रियः न भवति। यदि अन्ये ब्राह्मणाः गोपतेः शतं गावः याचन्ते, तदा देवा तस्यै ऊचुः—"एवं सा गायः विदुषां भवति।" यः विदुषे न ददाति, अन्यस्मै गावं ददाति, तस्मिन् पृथिवी देवताभिः सह क्लेशान् स्थापयति। देवा गावं याचन्त, यत्र सा प्रथमे जाता; नारदः ताम् अवेद, सः देवैः सह ताम् उद्दधार। या गायः, सन्तानहीनं, अल्पधनं च नरं करोति; ब्राह्मणैः याच्यमाना, सः तस्यै अप्रियः भवति। कामाय, अग्नये सोमाय मित्राय वरुणाय च, ब्राह्मणाः याचन्ते; तेषु यः ददाति, सः समृद्धिम् आप्नोति। यावत् गोपतिः स्वयम् ऋचं न शृणोति, तावत् सः गावः मध्ये विचरेत्; शृत्वा, सः गृहं न वसेत्। यः ऋचं श्रुत्वा गावः मध्ये विचरति, तस्य आयुः श्रीश्च देवैः आहूता हर्यते। गायः, नानारूपेण विचरन्ती, देवतानां निधिः अस्ति; यदा गोपतिः हन्तुम् इच्छति, तदा स्वानि रूपाणि प्रकाशय। सा स्वयम् प्रकाशयति, यदा गोपतिः हन्तुम् इच्छति; तदा सा ब्राह्मणेभ्यः याचनीयत्वं चिन्तयति। गोपतिः मनसा संकल्पं करोति, तेन एव सा देवी सिध्यति; तदा ब्राह्मणाः तस्यै याचनशक्तिं उपयान्ति। पितृयज्ञेन, देवयज्ञेन, दानैश्च, क्षत्रियः शक्तिम् उपैति; सः मातुः निन्दां न प्राप्नोति। गायः क्षत्रियस्य माता, सा प्रथमे जाता; या ब्राह्मणेभ्यः दत्ता, सा न निग्राह्या इति कथ्यते। यथा सर्पिषा गृह्य, अग्नये स्रुचि जुहोति, एवं वह्नयः ब्राह्मणेभ्यः दत्त्वा गावं गृह्णन्ति। यथा पिष्टपाकः हविर्भूतः, एवं सा गायः लोके उत्तमा दुहित्र्यस्ति; सा सर्वकामान् ददाति, पूरयति च। यमस्य लोके सर्वकामान् सा गायः ददाति; तत्र, यः याच्यमानः न ददाति, तस्मै नरकस्य लोकः निश्चितः। तिरस्कृता, गायः स्वामिनं प्रति क्रुद्धा विचरति; चिन्तयन्ती, "यो माम् निष्कासयति, सः मृत्योर् पाशेषु बध्यताम्।" यः तु निष्कासयन्, गायम् हन्ति वा पक्वयति वा, तस्मात् बृहस्पतिः अपि पुत्रपौत्रान् याचेत्। महान् एव तस्याः तपः, गावः मध्ये विचरन्ती, सा गायः एव; तस्मात् गोपतये, तस्याः दुग्धात् विषम् अपि दुह्यते। ब्राह्मणेभ्यः यद् दत्तं, तद् पशुभ्यः प्रियतमा भवति; गाय्याः अपि तदेव प्रियम्, यत् देवतानां हविर्भवति। गावः, याः देवैः यज्ञात् उत्पन्नाः, नारदः तासां भेषजं घोरं चकार। देवा तां चिन्तयामासुः—"इयं भोक्तव्या वा न वा?" नारदः तान् उवाच—"एषा सर्वासां गायीनां श्रेष्ठा भोक्तव्या।" "कियन्त्यः गावः, हे नारद, मानुषेषु जाता इति त्वं वेत्सि? तासां कां न ब्राह्मणः न खादेत्?" इति पृष्टः। "भेषज्यां च सारथ्यां च, अब्राह्मणः न खादेत्, यदि श्रियम् इच्छेत्," इत्युक्तम्। "नमस्ते नारद, गवां विधेः वेत्ता; तासां का घोरतमा, यां दत्त्वा नाशः स्यात्?" इति पृष्टे, "भेषज्यां च सारथ्यां च अब्राह्मणः न खादेत्," इति बृहस्पतिना उक्तम्। त्रिधा गावः—भेषज्या, सारथ्या, सामान्येति; एतान् ब्राह्मणेभ्यः दद्यात्, सः प्रजापतेः यज्ञात् न वियुज्यते। "एषा भवतु वो हविः, हे ब्राह्मणाः," इति मन्येत यः याच्यमानः; यदि गावः याच्यन्ते, तदा गृहस्य घोरतमीं दद्यात्। देवा समृद्धिं गावं परिवेष्टितवन्तः, न अस्मभ्यं ददुः, स्तूयमानाः अपि; एभिः स्तोत्रैः तां भग्नां चक्रुः, सः अपि पराजितः। भग्नकर्ता तु समृद्धिं गावं न प्राप, इन्द्रं याचमानः अपि; तस्मात् देवाः तं कर्मणः विच्छिन्नवन्तः, अहं च परेभ्यः। ये समृद्धिं गावं दातुं स्तुत्या भाषन्ते, तान् इन्द्रस्य क्रोधः जालवत् मूढान् विच्छिनत्ति। ये वदन्ति—"न गोपालस्य गावं ददात, तं निष्कासय,"—तान् रुद्रस्य शस्त्राणि अज्ञानात् परिवेष्टयन्तु। यः समृद्धिं गावं हविर्दत्तां वा अदत्तां वा पचति, स्वयम् खादति वा, सः कुटिलकर्मा देवतान् ऋत्विजः यजमानांश्च स्वलोकात् निष्कासयति। सा गायः श्रमेण तपसा च सृष्टा, ब्रह्मणा प्रतिष्ठिता, विज्ञानस्थाने दृढा तिष्ठति।