వివస్వాన్, జ్ఞానవంతుడు, దాత, దీర్ఘాయుష్మాన్, సమృద్ధిగా దానం చేసే వాడు, మనకు రక్షణ కలుగజేయాలని ప్రార్థన జరిగింది. ఇక్కడ అనేక వీరులు, గొర్రెలు, గుర్రాలు కలిగి ఉన్నవారు సమృద్ధిగా ఉండాలని, శుభం మనతో ఉండాలని కోరారు. వివస్వాన్ మనలను అమృతత్వంలో స్థాపించుగాక అని ప్రార్థించారు. మరణం దూరమవ్వాలి; అమృతత్వం మన నుండి దూరం కాకూడదు. ఈ మనుష్యులను మళ్లీ వృద్ధాప్యము నుండి కాపాడాలని, వారి ప్రాణాలు యముని చెంతకు పోకుండా చూడాలని కోరారు. ఆ మధ్యాకాశాన్ని తన మహిమతో నిలిపిన వాడు, పితృదేవతలలో జ్ఞాని, మేధావి. విశ్వామిత్ర వంశస్తులు అతనికి హవ్యాలు సమర్పించి ఆ యముడు మనకు జీవిత ప్రయాణంలో సురక్షిత మార్గాన్ని ప్రసాదించుగాక అని ప్రార్థించారు. ఋషులారా, మీరు భయపడకండి, పరమ లోకానికి ఎక్కండి. సోమపానులు, మీకోసమే ఈ హోమం. మేము పరమ జ్యోతి వరకు చేరుకున్నాం. అగ్ని మహా తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, ఆకాశ భూముల మధ్య గొప్ప ఎద్దు మాదిరిగా అరుస్తూ, ఆకాశాంతాల్లో ఎగసి, మహా మహిషుడు నీటిలో పెరిగిపోతూ ప్రకాశిస్తున్నాడు. ఆకాశంలో, అందమైన రెక్కలతో ఎగురుతున్న పక్షిని, మనసుతో అన్వేషించే వారు చూశారు. అది వరుణుని స్వర్ణ రెక్కల దూత, యముని లోకంలో వేగంగా ప్రయాణించే పక్షి. ఇంద్రుడు, తండ్రి తన కుమారులకు ఇచ్చే బలంలా, మాకు బలం ప్రసాదించు. మేము జీవ జ్యోతి పొందేందుకు, మాకు ఈ మార్గంలో ఉపదేశించు. దేవతలు మీకోసం పెట్టిన పిండాలు, పూర్ణంగా, మధురంగా, నెయ్యి పొంగిపొర్లేలా ఉండాలని కోరారు. నువ్వులు కలిపిన ధాన్యాలను సమర్పిస్తూ, అవి సమృద్ధిగా, శక్తివంతంగా ఉండాలని, యముడు వాటిని స్వీకరించాలని ప్రార్థించారు. వృక్షమా, నీలో ఉంచినదాన్ని మళ్ళీ ఇవ్వు. యముని ఆసనంలో అతను కూర్చుని, సభలో మాటలాడాలని కోరారు. జాతవేదా అగ్నీ, నీవు బలంగా ప్రకాశించు; అతని శరీరాన్ని పూర్తిగా దహించు; అతనికి ధర్మికుల లోకాన్ని ప్రసాదించు. మీ పూర్వీకులు, గతించిన వారు, ఇంకా రావాల్సినవారు—వారందరికీ నెయ్యి నదిలా వందల ప్రవాహాలతో పారిపోవాలని ఆశించారు. ఈ పవనాన్ని ఎక్కు, పవిత్రంగా, ప్రకాశిస్తూ, నీ ఇంటిలో వెలుగుతూ. మధ్యలోనుండి వెళ్లి, తిరిగి రావద్దు; పితృలోకానికి చేరు, ఇక్కడ మొదటివాడైనవాడిని చేరుకో. జాతవేదా అగ్నీ, పితృదేవతల మార్గాలతో తల్లి దగ్గరికి ఎక్కు. నేను నిన్ను అందరితో పాటు పంపిస్తున్నాను. హవితో పంపబడిన నీవు, యజ్ఞదాతను ధర్మికుల లోకానికి చేర్చు. దేవతలు, యజ్ఞంతో అమరత్వాన్ని పొందినవారు, నైవేద్యం, పిండాలు, పాత్రలు, యజ్ఞ సాధనాలను సిద్ధం చేశారు. వాటితో, దివ్య మార్గాల్లో సాగు, యజ్ఞకారులు స్వర్గాన్ని చేరే మార్గంలో నీవు నడుచు. అంగిరసా, సత్య మార్గాన్ని చూడు, ధర్మమార్గాన్ని. ఆ మార్గాల్లో నీవు స్వర్గాన్ని చేరు; అక్కడ ఆదిత్యులు మధురతను అనుభవిస్తున్నారు. మూడవ స్వర్గానికి ఎక్కి అక్కడ స్థిరపడు. ముగ్గురు అద్భుతమైన పక్షులు, పై లోకాలను కాపాడుతూ, ఆకాశపు ఎత్తైన ప్రాంతంలో నిలిచి ఉన్నాయి. ఆ స్వర్గ లోకాలు అమృతంతో నిండిపోయి, యజ్ఞదాతలకు పోషణ, బలాన్ని ఇస్తున్నాయి. నదులు కలిసిపోవాలి, గాలులు ఏకమవ్వాలి, పక్షులు కూడాలి. ఈ యజ్ఞం అభివృద్ధి చెందాలి; ప్రవహించే హవ్యంతో, మాటలతో నేను హోమం చేస్తున్నాను. ఈ యజ్ఞాన్ని మనం కాపాడాలి, ప్రవహించే హవ్యంతో సమర్పించాలి; ఇది అభివృద్ధి చెందాలి అని ప్రార్థించారు. రూపం రూపంగా, యుగం యుగంగా, అవి కలిసిపోవాలి, ఆలింగనం చేసుకోవాలి. నాలుగు దిక్కులు ఈ యజ్ఞాన్ని అభివృద్ధి చేయాలి; ప్రవహించే హవ్యంతో నేను సమర్పిస్తున్నాను. హిమాలయాల నుండి వచ్చే నీళ్లు, సరస్సుల నుండి వచ్చే నీళ్లు, నిలిచిన నీళ్లు, వర్షపు నీళ్లు—all these waters—మనకు శుభం కలిగించాలి. మరుభూముల నుండి, చెరువుల నుండి, బావుల నుండి, గిన్నెలో తెచ్చిన నీళ్లు—all these—మనకు శుభం కలిగించాలి. మేఘాలు లేని, లోతైన నీళ్లు, తీసుకొస్తే అవి గొప్పవి. వైద్యులలో ఇవే ఉత్తమమైన ఔషధాలు; వాటిని మనం ఆహ్వానించుదాం. మేము ఆకాశజలాలను, నదులను తాగాము; మేము సమావేశంలో తాగాము; మీరు వేగవంతమైన గుర్రాలవ్వండి. ఈ నీళ్లు మంగళకరమైనవి, వ్యాధిని తొలగించే నీళ్లు. సంతృప్తి వచ్చినట్లు, మీరు మాకు ఔషధాలను ప్రసాదించండి. ఆకాశం, భూమి, మధ్యలోని స్థలం, వృక్షాలు, ఔషధాలు—ఎక్కడైతే అగ్ని స్వీకరించబడి, ఆహ్వానించబడుతుందో, అక్కడి నుండి నీవు మాకు వచ్చు. నీ మహిమ నీళ్లలో, అడవుల్లో, ఔషధాల్లో, జంతువుల్లో, అంతర్గత జలాల్లో ఉంది. అగ్నీ, ఆ రూపాలన్నింటినీ సమకూర్చి, సంపదనిచ్చే, దాతగా మాకు రా. దేవతలలో నీ మహిమ ఆకాశంలో ఉంది; పితృల్లో నీ రూపం ఉంది. మానవుల్లో నీవు వ్యాపించిన శ్రేయస్సుతో మాకు సంపద ప్రసాదించు. జ్ఞానులకు, శ్రద్ధావంతులకు, వినేవారికి నేను వాక్కుతో, మాటతో సమీపిస్తున్నాను. భయం ఉన్న చోట మాకు రక్షణ కలిగించు; అగ్నీ, దేవతలను ఆరాధించు, అపాయాన్ని నివారించు. అథర్వన్ చేసిన మొదటి హవిని, పుట్టినదాన్ని, అగ్ని సమర్పించినదాన్ని, అదే మొదటిది, నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను; అగ్నీ, వీటి ప్రేరణతో హవిని స్వీకరించు. స్వాహా. దైవిక ప్రేరణను, మంగళకరమైనదాన్ని, అనుగ్రహమయినదాన్ని, ఆలోచనలకు తల్లిని ముందుగా ఉంచుతున్నాను. అది మాకు అనుకూలంగా ఉండాలి. నేను కోరిన ప్రేరణ నాకు దక్కాలి; అది నా మనసులో ప్రవేశించాలి. బృహస్పతి, ప్రేరణతో మాకు దగ్గరగా రా; అదృష్టాన్ని మాకు ప్రసాదించు; మాకు అనుగ్రహించు. అంగిరసుని వంశజుడైన బృహస్పతి, నా మాటను ఆమోదించాలి; అతని దివ్యత్వాలు దేవతలయ్యాయి—మంచి ప్రేరణలు మమ్మల్ని అనుసరించాలి. ఇంద్రుడు భూమి మీద, వివిధ రూపాలలో ఉన్న ప్రజలపై రాజు; అతని ద్వారా భక్తుడు సంపదను పొందుతాడు, అతను పొగడబడినప్పుడు దూరమైనదాన్ని కూడా సమీపానికి తేవడమే అతని గొప్పతనం. పురుషుడు వెయ్యి చేతులు, వెయ్యి కన్నులు, వెయ్యి కాళ్లు కలిగి ఉన్నాడు; భూమిని అన్ని వైపులా ఆవరించి, దాన్ని పది వేళ్ల పొడవు మేరకు అధిగమించాడు. మూడు అడుగులతో ఆకాశాన్ని అధిరోహించాడు, నాల్గవ అడుగుతో మళ్లీ ఇక్కడే నిలిచాడు; ఇలా అన్ని ప్రదేశాల్లో వ్యాపించాడు—తినే, తిననివ్వని వాటిలో కూడా. ఇవి అతని మహిమలు, కాని పురుషుడు వీటికన్నా గొప్పవాడు; అతని నాలుగు భాగాల్లో ఒక భాగమే ప్రాణులు, మిగతా మూడు భాగాలు అమృతత్వంలో స్వర్గంలో ఉన్నాయి. పురుషుడే ఇది అంతా—ఇప్పుడు ఉన్నదీ, భవిష్యత్తులో ఉండేదీ; అతడే అమృతత్వానికి అధిపతి, అతడితో పెరిగే ప్రతిదీ కూడా. పురుషుడిని విభజించినప్పుడు, ఎంత భాగాలుగా చేసారు? అతని నోరు ఏమైంది, చేతులు ఏమయ్యాయి, నడుము, కాళ్లు ఏమయ్యాయి? అతని నోరు బ్రాహ్మణుడయ్యాడు, చేతులు రాజన్యుడు, మధ్య భాగం వైశ్యుడు, కాళ్ల నుండి శూద్రుడు జన్మించాడు. ఇలా ఈ మంత్రాలు, దేవతలను, పితృలను, అగ్నిని, జలాలను, యజ్ఞాన్ని, సృష్టిని, పురుషసూక్తాన్ని, మన జీవిత మార్గాన్ని, అమృతత్వాన్ని, ధర్మాన్ని, అనుగ్రహాన్ని, పరమ జ్ఞానాన్ని మనకు తెలియజేస్తూ, మనం శుభం, సంపద, రక్షణ, అమరత్వం కోసం ప్రార్థించడానికి మార్గదర్శిగా నిలుస్తున్నాయి.