భగవంతుడు తన మహిమను అర్జునుడికి ఇలా వివరించసాగారు: "అర్జునా! నిత్యమైన బ్రహ్మ స్వరూపానికి, అమృతత్వానికి, శాశ్వత ధర్మానికి, పరమానందానికి నేనే ఆధారం. ఈ జగత్లో ఉన్నవారు ఒక అశ్వత్థవృక్షాన్ని గురించి చెబుతారు. దాని వేర్లు పైకి, శాఖలు క్రిందికి విస్తరించి ఉంటాయి. దాని ఆకులు వేదమంత్రాలు. ఈ వృక్షాన్ని యథార్థంగా తెలుసుకునేవాడు వేదజ్ఞుడు. ఈ వృక్షానికి శాఖలు పైకి, క్రిందికి విస్తరిస్తూ, గుణాల వల్ల పోషితమై ఉంటాయి. ఇంద్రియవిషయాలే దాని కొమ్మలు. దాని వేర్లు క్రిందికి వ్యాపించి, మనుష్యులను కర్మలతో బంధిస్తాయి. కానీ, దీనికి యథార్థరూపాన్ని ఎవ్వరూ చూడలేరు; దాని ఆది, అంతం, మూలం ఎవరికీ తెలియదు. ఈ బలమైన అశ్వత్థవృక్షాన్ని విరక్తి అనే గొప్ప కత్తితో నరికివేసిన తరువాత, తిరిగి రాని మార్గాన్ని వెతకాలి. ఆ మార్గాన్ని చేరినవాడు ఇక జననమరణ చక్రంలోకి తిరిగి రాడు. ఆ ఆదిపురుషుని ఆశ్రయించాలి. ఆ పురాతన క్రియల మూలం ఆయనే. అహంకారం, మోహం లేని వారు, ఆసక్తిని జయించిన వారు, ఎల్లప్పుడూ ఆత్మలో స్థితులై, కామనలను విడిచిన వారు, సుఖ–దుఃఖాల ద్వంద్వాలను దాటి, మోహం లేని వారు, ఆ నిత్య పదాన్ని చేరతారు. ఆ స్థలాన్ని neither సూర్యుడు, neither చంద్రుడు, neither అగ్ని ప్రకాశింపజేయవు. అక్కడికి చేరినవారు తిరిగి రారు. అదే నా పరమధామం. నా స్వరూపంలోని శాశ్వతమైన అంసం జీవరూపంలో ఈ లోకానికి వచ్చి, ప్రకృతిలో ఉండే ఇంద్రియాలను, మనస్సును ఆకర్షించుకుంటుంది. భగవంతుడు శరీరాన్ని పొందినపుడు, దానిని విడిచిపెట్టినపుడు కూడా, ఆ ఇంద్రియాలు, మనస్సును తనతో పాటు తీసుకుపోతాడు. ఇది గాలి పరిమళాలను ఎలా తీసుకుపోతుందో అలాగే. చెవి, కంటి, చర్మం, నాలుక, ముక్కు, మనస్సు ద్వారా, భగవంతుడు ఇంద్రియవిషయాలను అనుభవిస్తాడు. అతడు ఎలా వెళ్తున్నాడో, ఎలా ఉండుతున్నాడో, ఎలా అనుభవిస్తున్నాడో మూర్ఖులు గ్రహించలేరు. జ్ఞానచక్షువులు కలవారు మాత్రమే ఆయనను దర్శిస్తారు. యోగంలో శ్రమపడే వారు ఆయనను తమలో తాము చూస్తారు. కానీ, శుద్ధి లేని మనస్సు, జ్ఞానం లేని వారు ఎంత ప్రయత్నించినా ఆయనను చూడలేరు. సూర్యునిలోని ప్రకాశం, చంద్రునిలోని వెలుగు, అగ్నిలోని తేజస్సు—all నా స్వరూపమే. నేనే భూమిలో ప్రవేశించి, నా శక్తితో సమస్త జీవులను పోషిస్తున్నాను. నేనే రసస్వరూపిగా మారి, చంద్రునిగా మొక్కలకు పోషణనిస్తాను. జీవుల శరీరాలలో పాచకాగ్నిగా ఉండి, ప్రాణ–అపాన వాయువులతో నాలుగు రకాల ఆహారాన్ని జీర్ణింపజేస్తాను. ప్రతి హృదయంలో నేను ఉండి, స్మృతి, జ్ఞానం, అపహానం నాపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి. వేదాలన్నింటి ద్వారా తెలుసుకోదగినవాడు నేనే. వేదాంతకర్త, వేదజ్ఞానిని నేనే. ఈ లోకంలో రెండు రకాల జీవులు ఉంటారు: క్షరము (క్షయమవ్వేవారు), అక్షరము (నశించని వారు). సమస్త ప్రాణులు క్షరము, పరమాత్మ అయిన అక్షరుడు మాత్రం మారడు. అయితే, వీరిద్దరిలోనూ పరమ పురుషుడు మరొకడు ఉన్నాడు. ఆయనే పరమాత్మ, మూడు లోకాలలో ప్రవేశించి వాటిని పోషిస్తున్నాడు. క్షరాన్ని మించి, అక్షరాన్ని మించి ఉన్నందున, నేను పరమ పురుషునిగా వేదాలలో, లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందాను. ఎవడైతే మోహం లేకుండా నన్ను ఈ విధంగా పరమ పురుషునిగా తెలుసుకుంటాడో, అతడు సర్వజ్ఞుడై, తన సర్వభావంతో నన్ను ఆరాధిస్తాడు. ఈ విధంగా, అతి రహస్యమైన శాస్త్రాన్ని నీకు వివరించాను, పాపరహితుడా! దీన్ని గ్రహించినవాడు జ్ఞాని, కర్తవ్యాల్లో నిపుణుడవుతాడు. ఇప్పుడు దైవస్వభావాన్ని, అసురస్వభావాన్ని వివరించగలను. భయరహితత్వం, మనస్సు పవిత్రత, జ్ఞానయోగ నిష్ఠ, దానం, దమము, యజ్ఞము, వేదాధ్యయనం, తపస్సు, సరళత— ఇవన్నీ దైవస్వభావ లక్షణాలు. హింసా రహితత్వం, సత్యనిష్ఠ, కోపం రాకపోవడం, త్యాగం, శాంతి, నిందించకపోవడం, సమస్త భూతాలపై దయ, లోభం లేమి, మృదుత్వం, లజ్జ, చంచలత్వం లేమి— ఇవన్నీ కూడా దైవ లక్షణాలే. ధైర్యం, క్షమ, స్థైర్యం, శౌచం, ద్వేషం లేమి, గర్వం లేమి— ఇవన్నీ దైవస్వభావంలో పుట్టినవారి లక్షణాలు. కానీ, ద్వేషం, గర్వం, అహంకారం, కోపం, కఠినత్వం, అజ్ఞానం— ఇవన్నీ అసురస్వభావ లక్షణాలు. దైవ లక్షణాలు మోక్షానికి దారితీస్తాయి, అసుర లక్షణాలు బంధనానికి దారితీస్తాయి. పాండవా! నీవు దైవ లక్షణాలతో పుట్టినవాడివి. ఈ లోకంలో రెండు రకాల జీవులు సృష్టించబడ్డారు—దైవము, అసురము. దైవ లక్షణాలు చెప్పాను; ఇప్పుడు అసుర లక్షణాల గురించి విను. అసురులు కర్మ మార్గాన్ని, త్యాగాన్ని, శుద్ధిని, సదాచారాన్ని, సత్యాన్ని తెలియరు. వారు ‘ఈ లోకానికి సత్యం లేదు, ఆధారం లేదు, ఇశ్వరుడు లేడు; కేవలం కామభోగాల వల్లే ఇది ఉద్భవించింది’ అని అంటారు. ఈ దుష్ట దృష్టిలో మునిగి, తక్కువ జ్ఞానంతో, క్రూరమైన పనులు చేసి, లోకాన్ని నాశనం చేయడానికి సిద్ధపడతారు. అపారమైన కోరికలకు ఆధీనమై, దంభం, అహంకారం, మదంతో మత్తులో, తప్పుడు దృష్టితో, అపవిత్రమైన వ్రతాలతో వారు జీవిస్తారు. మరణం వరకు ఉండే అనేక ఆందోళనలకు లోనై, భోగాసక్తులై, ఇదే జీవితం అని నమ్ముతారు. వందలాది ఆశల బంధనంలో చిక్కుకుని, కామక్రోధాలకు దాసులై, అన్యాయ మార్గాల్లో ధనం సంపాదించడానికి ప్రయత్నిస్తారు. ‘ఈ రోజు నేను ఇది సంపాదించాను, రేపు దీన్ని పొందుతాను; ఇది నా సంపద; మరింత సంపాదిస్తాను; ఆ శత్రువును చంపాను, ఇంకొంతమందిని చంపుతాను; నేనే అధిపతి, నేనే సుఖి, నేనే శక్తివంతుడు, ధనికుడు, వంశవంతుడు; నాకెవరు సాటి?’ అని అంటారు. ఇలా మాయలో మునిగి, ఎన్నో ఆలోచనల్లో చిక్కుకుని, కామభోగాసక్తులై, అపవిత్ర నరకంలో పడిపోతారు. తాము గొప్పవారని, దురహంకారంతో, ధనమదంతో, కేవలం పేరు కోసం, నియమ విరుద్ధంగా, దంభంతో యజ్ఞాలు చేస్తారు. అహంకారం, బలం, మదం, కామం, కోపంలో ఆధారం పెట్టుకుని, తమ శరీరంలోను, ఇతరుల శరీరాల్లోను నన్ను ద్వేషిస్తారు. ఇలాంటి ద్వేషపూరితులు, క్రూరులు, మానవుల్లో చెత్తవారు, నేను వారిని మళ్ళీ మళ్ళీ అసుర జన్మల్లోకి, దుష్ట గర్భాల్లోకి నిత్యం పడవేస్తాను." ఈ విధంగా భగవంతుడు తన పరమతత్వాన్ని, జీవుని స్వరూపాన్ని, దైవాసుర లక్షణాలను అర్జునుడికి సుస్పష్టంగా వివరించారు.