ପ୍ରକରଣାଚ୍ଚ
ଏହି ବିଷୟର ଆଲୋଚନା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ।
ଦର୍ଶନଫ଼ଲମିତି ଚେନ୍ନ ତେନ ଵ୍ଯଵଧାନାତ୍
ଏହାକୁ ଦର୍ଶନର ଫଳ ବୋଲି କୁହିଲେ ଠିକ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏଠାରେ ଅନ୍ତରାଲ ଅଛି।
ଦୃଷ୍ଟତ୍ଵାଚ୍ଚ
ଏହା ଦେଖାଯାଉଛି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଜଣାପଡ଼େ।
ଅତ ଏଵ ତଦଭାଵାଦ୍ବଲ୍ଲଵୀନାମ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭାବ ନଥିଲା।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଜାନାତୀତି ଚେନ୍ନାଭିଜ୍ଞପ୍ତ୍ଯା ସାହାଯ୍ଯାତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ ଯେ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏହା ପରିଚୟ ଦ୍ୱାରା ସହଯୋଗ ପାଏ।
ପ୍ରାଗୁକ୍ତଂ ଚ
ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।
ଏତେନ ଵିକଲ୍ପୋଽପି ପ୍ରଯୁକ୍ତ:
ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ସମାଧାନ ହୁଏ।
ଦେଵଭକ୍ତିରିତରସ୍ମିନ୍ ସାହଚର୍ଯାତ୍
ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।
ଯୋଗସ୍ତୂଭଯାର୍ଥମପେକ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରଯାଜଵତ୍
ଯୋଗ ଦୁଇଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ହୁଏ, କାରଣ ଏହାକୁ ଏଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ନିବେଦନରେ ହୁଏ।
ଗୌଣ୍ଯା ତୁ ସମାଧିସିଦ୍ଧି:
ତଥାପି ଦ୍ୱିତୀୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୟାନର ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।
ହେଯା ରାଗତ୍ଵାଦିତି ଚେନ୍ନୋତ୍ତମାସ୍ପଦତ୍ଵାତ୍ ସଙ୍ଗଵତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ, 'ଆସକ୍ତି ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍', ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଧାର, ସଙ୍ଗ ଭଳି।
ତଦେଵ କର୍ମିଜ୍ଞାନଯୋଗିଭ୍ଯ ଆଧିକ୍ଯଶବ୍ଦାତ୍
ଏହି ଶବ୍ଦର ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ରେଷ୍ଠତା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ଏହା କର୍ମ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗରେ ଲିନ ଥିବାମାନେଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ପ୍ରଶ୍ନନିରୂପଣାଭ୍ଯାମାଧିକ୍ଯସିଦ୍ଧେ:
ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ସ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ।
ନୈଵ ଶ୍ରଦ୍ଧା ତୁ ସାଧାରଣ୍ଯାତ୍
କିନ୍ତୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସାଧାରଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଥାଏ।
ତସ୍ଯାଂ ତତ୍ତ୍ଵେ ଚାନଵସ୍ଥାନାତ୍
ଏହାର ସତ୍ୟତାରେ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥା ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମକାଣ୍ଡଂ ତୁ ଭକ୍ତୌ ତସ୍ଯାନୁଜ୍ଞାନାଯ ସାମାନ୍ଯାତ୍
ବ୍ରହ୍ମ ବିଷୟକ ଅଂଶ ଭକ୍ତିରେ, ଏହାର ସାଧାରଣତା ଦ୍ୱାରା ଅନୁମତି ପାଇଁ।
ବୁଦ୍ଧିହେତୁପ୍ରଵୃତ୍ତିରାଵିଶୁଦ୍ଧେରଵଘାତଵତ୍
ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଶୁଦ୍ଧତା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଅବରୋଧ ଦୂର କରିବା ପରି।
ତଦଙ୍ଗାନାଂ ଚ
ଏହାର ସହାୟ ଉପାୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ।
ତାମୈଶ୍ଵର୍ଯପରାଂ କାଶ୍ଯପ: ପରତ୍ଵାତ୍
କାଶ୍ୟପଙ୍କ ମତରେ, ଏହା ପ୍ରଭୁତ୍ୱରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, କାରଣ ଏହା ସମସ୍ତୁ ଉପରେ।
ଆତ୍ମୈକପରାଂ ବାଦରାଯଣ:
ବାଦରାୟଣଙ୍କ ମତରେ, ଏହା କେବଳ ଆତ୍ମାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।
ଉଭଯପରାଂ ଶାଣ୍ଡିଲ୍ଯ: ଶବ୍ଦୋପପତ୍ତିଭ୍ଯାମ୍
ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟଙ୍କ ମତରେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ଉଭୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।
ଵୈଷମ୍ଯାଦସିଦ୍ଧମିତି ଚେନ୍ନାଭିଜ୍ଞାନଵଦଵୈଶିଷ୍ଟ୍ଯାତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ, 'ଏହା ଅସମତା ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧ ନୁହେଁ', ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ଜ୍ଞାନରେ ଯେପରି ଭିନ୍ନତା ଅଛି।
ନ ଚ କ୍ଲିଷ୍ଟ: ପର: ସ୍ଯାଦନନ୍ତରଂ ଵିଶେଷାତ୍
ଯେଉଁ ଦୁଃଖିତ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହେବେ ନାହିଁ, କାରଣ ପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭିନ୍ନତା ଅଛି।
ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ତଥେତି ଚେନ୍ନ ସ୍ଵାଭାଵ୍ଯାତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ, 'ଏହା ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଅଟୁଟ', ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସ୍ୱଭାବଜ।
ଅପ୍ରତିଷିଦ୍ଧଂ ପରୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତଦ୍ଭାଵାଚ୍ଚ ନୈଵମିତରେଷାମ୍
ଅପରିହତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଏହାରେ ଅଛି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଏହା ନାହିଁ।
ସର୍ଵାନୃତେ କିମିତି ଚେନ୍ନୈଵଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଯାନନ୍ତ୍ଯାତ୍
ଯଦି ପଚାରାଯାଏ, 'ସମସ୍ତ ମିଥ୍ୟା କାହିଁକି ନୁହେଁ?', ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ବୁଦ୍ଧିର ଅନନ୍ତତା ଅଛି।
ପ୍ରକୃତ୍ଯନ୍ତରାଲାଦଵୈକାର୍ଯଂ ଚିତ୍ସତ୍ତ୍ଵେନାନୁଵର୍ତମାନାତ୍
ଅନ୍ୟ ଜାତିରୁ ଭିନ୍ନ ଥିବାରୁ, ଚେତନା ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ରହିଥାଏ, ତେଣୁ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏନା।
ତତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଗୃହପୀଠଵତ୍
ତାହାର ଆଧାର ଘରର ଭିତି ପରି।
ମିଥୋଽପେକ୍ଷଣାଦୁଭଯମ୍
ପରସ୍ପର ନିର୍ଭରତା ଦ୍ୱାରା, ଦୁହିଁ ଅଛନ୍ତି।
ଚେତ୍ଯଚିତୋର୍ନ ତୃତୀଯମ୍
ଜଣାଇବା ଓ ଯାହାକୁ ଜଣାଯାଏ, ଏହି ଦୁଇଠାରୁ ଅଲଗା ତୃତୀୟ କିଛି ନାହିଁ।