શિવે દેશે સમે ચૈવ ન્યવસત્પાણ્ડવસ્તદા। તતોરાજન્સમાહૂય શોકવિહ્વલયા ગિરા
સારી અને સમતલ જગ્યાએ પાંડવ રોકાયા; પછી રાજાએ વિદુરને બોલાવ્યા, જે દુઃખથી અવરોધાયેલી વાણીમાં બોલ્યા.
તદ્વાક્યં ચ સર્વસ્વં ધૃતરાષ્ટ્રચિકીર્ષિતમ્। આચચક્ષે યથાવૃત્તં વિદુરોઽથ નૃપસ્ય હ
પછી વિદુરે રાજાને ધૃતરાષ્ટ્રનું બધું ઇરાદું અને જે ઘટ્યું તે બધું જમાવટથી કહ્યુ.
તચ્છ્રુત્વા ભાષિતં તેન ધર્મરાજોઽબ્રવીદિદમ્। ન મર્ષયામ્યહં ક્ષત્તઃ સમાહ્વાનં વ્રતં હિ મે। સ્વસ્ત્યસ્તુ લોકે વિપ્રાણાં પ્રજાનાં ચૈવ સર્વદા
આ સાંભળીને ધર્મરાજે કહ્યું: 'હું આ બોલાવવાનું દુઃખ માનતો નથી, કારણ કે એ મારું વ્રત છે. બ્રાહ્મણો અને સર્વ પ્રજાના હંમેશા કલ્યાણ રહે.'
પ્રવિવેશ તતો રાજા નગરં નાગસાહ્વયમ્। ધૃતરાષ્ટ્રેણ ચાહૂતઃ કાલસ્ય સમયેન ચ
પછી રાજા, ધૃતરાષ્ટ્રે નક્કી કરેલા સમયે બોલાવ્યા પછી, નાગસાહ્વય નામના શહેરમાં પ્રવેશ્યા.
સ હાસ્તિનપુરં ગત્વા ધૃતરાષ્ટ્રગૃહં યયૌ। સમિયાય ચ ધર્માત્મા ધૃતરાષ્ટ્રેણ પાણ્ડવઃ
પછી તે હસ્તિનાપુર ગયો અને ધૃતરાષ્ટ્રના મહેલમાં પ્રવેશ્યો. ધર્મપ્રિય પાંડવે ધૃતરાષ્ટ્ર સાથે મુલાકાત લીધી.
તથા ભીષ્મેણ દ્રોણેન કર્ણેન ચ કૃપેણ ચ। સમિયાય યથાન્યાયં દ્રૌણિના ચ વિભુઃ સહ
પછી તેણે ભીષ્મ, દ્રોણ, કર્ણ, કૃપ અને દ્રૌણિ અશ્વત્થામા સાથે પણ યોગ્ય રીતે મુલાકાત કરી.
સમેત્ય ચ મહાબાહુઃ સોમદત્તેન ચૈવ હ। દૂર્યોધનેન સભ્રાત્રા સૌબલેન ચ વીર્યવાન્
પછી તે મહાબલી સોમદત્ત, દુર્યોધન અને તેના ભાઈઓ તથા પરાક્રમી સૌબલ સાથે મળ્યો.
યે ચાન્યે તત્ર રાજાનઃ પૂર્વમેવ સમાગતાઃ। દુઃશાસનેન વીરેણ સર્વૈર્ભ્રાતૃભિરેવ ચ
ત્યાં પહેલેથી જ હાજર અન્ય રાજાઓ, વીર દુશાસન અને તેના બધા ભાઈઓ પણ હાજર હતા.
જયદ્રથેન ચ તથા કુરુભિશ્ચાપિ સર્વશઃ। તતઃ સર્વૈર્મહાબાહુર્ભ્રાતૃભિઃ પિરવારિતઃ
પછી તેણે જયદ્રથ અને બધા કૌરવો સાથે પણ મુલાકાત કરી. પછી મહાબલી પોતાના ભાઈઓથી ઘેરાઈને અંદર ગયો.
પ્રવિવેશ ગૃહં રાજ્ઞો ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય ધીમતઃ। દદર્શ તત્ર ગાન્ધારીં દેવીં પતિમનુવ્રતામ્
પછી તેણે બુદ્ધિશાળી રાજા ધૃતરાષ્ટ્રના મહેલમાં પ્રવેશ કર્યો અને ત્યાં પતિપ્રાણ ગાંધારીને જોયા.
સ્નુષાભિઃ સંવૃતાં શશ્વત્તારાભિરિવ રોહિણીમ્। અભિવાદ્ય સ ગાન્ધારીં તયા ચ પ્રતિનન્દિતઃ
ગાંધારી પોતાના વહુઓથી ઘેરાયેલી હતી, જેમ રોહિણી તારાઓથી ઘેરાયેલી હોય. તેણે ગાંધારીને વંદન કર્યું અને ગાંધારીએ તેને હર્ષથી આવકાર્યો.
દદર્શ પિતરં વૃદ્ધં પ્રજ્ઞાચક્ષુષમીશ્વરમ્
પછી તેણે પોતાના વૃદ્ધ અને જ્ઞાનથી દ્રષ્ટિ ધરાવનારા પિતાને જોયા.
રાજ્ઞા મૂર્ધન્યુપાઘ્રાતાસ્તે ચ કૌરવનન્દનાઃ। ચત્વારઃ પાણ્ડવા રાજન્ભીમસેનપુરોગમાઃ
રાજાએ પાંડવોના માથા સુઘાંસ્યા અને કૌરવકુળના ચાર પાંડવો, જેમાં ભીમસેન આગેવાન હતા, ત્યાં હાજર હતા.
તતો હર્ષઃ સમભવત્કૌરવાણાં વિશામ્પતે। તાન્દૃષ્ટ્વા પુરુષવ્યાઘ્રાન્પાણ્ડવાન્પ્રિયદર્શનાન્
પાંડવોને જોઈને, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ એવા કૌરવોમાં આનંદ છવાઈ ગયો.
વિવિશુસ્તેઽભ્યનુજ્ઞાતા રત્નવન્તિ ગૃહાણિ ચ। દદૃશુશ્ચોપયાતારો દ્રોપદીપ્રમુખાઃ સ્ત્રિયઃ
જ્યારે તેમને પરવાનગી મળી, ત્યારે તેઓ રત્નોથી શોભતા ઘરોમાં પ્રવેશ્યા અને દ્રૌપદી સહિત આવેલી સ્ત્રીઓને જોયા.
યાજ્ઞસેન્યાઃ પરામૃદ્ધિં દૃષ્ટ્વા પ્રજ્વલિતામિવ। સ્નુષાસ્તા ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય નાતિપ્રમનસોઽભવન્
યાજ્ઞસેની દ્રૌપદીની તેજસ્વી સમૃદ્ધિ જોઈને, ધૃતરાષ્ટ્રની વહુઓ ખૂબ ખુશ રહી ન હતી.
તતસ્તે પુરુષવ્યાઘ્રા ગ્તવા સ્ત્રીભિસ્તુ સંવિદમ્। કૃત્વા વ્યાયામપૂર્વાણિ કૃત્યાનિ પ્રતિકર્મ ચ
પછી એ પુરુષસિંહોએ સ્ત્રીઓ સાથે વાતચીત કરી અને પછી પોતાના રોજના કામ તથા જરૂરી કાર્યો કર્યા.
તતઃ કૃતાહ્નિકાઃ સર્વે દિવ્યચન્દનભૂષિતાઃ। કલ્યાણમનસશ્ચૈવ બ્રાહ્મણાન્સ્વસ્તિ વાચ્ય ચ
પછી બધા લોકોએ પોતાના દૈનિક સંસ્કાર કર્યા, દૈવી ચંદનથી સજ્જ થયા અને શુભ મનથી બ્રાહ્મણોથી આશીર્વાદ લેવડાવ્યા.
મનોજ્ઞમશનં ભુક્ત્વા વિવિશુઃ શરણાન્યથ। ઉપગીયમાના નારીભિરસ્વપન્કુરુપુઙ્ગવાઃ
મનોહર ભોજન કરીને, તેઓ પોતાના નિવાસસ્થાને ગયા, જ્યાં સ્ત્રીઓ ગીત ગાઈ રહી હતી અને યુવાન રાજકુમારોની જેમ તેઓ પ્રવેશ્યા.
જગામ તેષાં સા રાત્રિઃ પુણ્યા રતિવિહારિણામ્। સ્તૂયમાનાશ્ચ વિશ્રાન્તાઃ કાલે નિદ્રામથાત્યજન્
એ રાત્રિ આનંદ માણનારા માટે પુણ્યદાયી રહી; સ્તુતિ સાંભળી તેઓ આરામથી સુતા અને યોગ્ય સમયે ઊઠી ગયા.
મુખોષિતાસ્તે રજનીં પ્રાતઃ સર્વે કૃતાહ્નિકાઃ। સભાં રમ્યાં પ્રવિવિશુઃ કિતવૈરભિનન્દિતાઃ
રાત્રિ વિતાવી, પ્રભાતે સૌએ દૈનિક ક્રિયા કરી; પછી તેઓ સુંદર સભામાં પ્રવેશ્યા, જ્યાં જુગારીઓએ તેમનું સ્વાગત કર્યું.
પ્રવિશ્ય તાં સભાં પાર્થા યુધિષ્ઠિરપુરોગમાઃ। સમેત્ય પાર્થિવાન્સર્વાન્પૂજાર્હાનભિપૂજ્ય ચ
પછી યુધિષ્ઠિરના નેતૃત્વમાં પાંથોએ એ સભામાં પ્રવેશ કર્યો અને બધા રાજાઓને મળ્યા તથા જે માનનીય હતા તેમને સન્માન આપ્યું.
યથાવયઃ સમેયાના ઉપવિષ્ટા યથાર્હતઃ। આસનેષુ વિચિત્રેષુ સ્પર્દ્ધ્યાસ્તરણવત્સુ ચ
સૌ મિત્રો સમાન ઉંમરના હતા, તેથી તેઓને યોગ્ય રીતે વિવિધ સુંદર આસનો અને રંગીન ગાદલા પર બેસાડવામાં આવ્યા.
તેષુ તત્રોપવિષ્ટેષુ સર્વેષ્વથ નૃપેષુ ચ। શકુનિઃ સૌબલસ્તત્ર યુધિષ્ઠિરમભાષત
જ્યારે ત્યાં બધા રાજાઓ બેસી ગયા, ત્યારે સુબલપુત્ર શકુને યુધિષ્ઠિરને કહ્યું.
ઉપસ્તીર્ણા સભા રાજન્સર્વે ત્વયિ કૃતક્ષણાઃ। અક્ષાનુપ્ત્વા દેવનસ્ય સમયોઽસ્તુ યુધિષ્ઠિર
રાજા, સભા તૈયાર છે અને બધાજ લોકો તમારી રાહ જોઈ રહ્યા છે; હવે નિર્ધારિત સમયે પાશા રમવાનું શરૂ કરો, યુધિષ્ઠિર.
નિતિર્દેવનં પાપં ન ક્ષાત્રોઽત્ર પરાક્રમઃ। ન ચ નીતિર્ધ્રુવા રાજન્કિં ત્વં દ્યૂતં પ્રશંસસિ
પાશા રમવામાં તો છેતરપિંડી જ ચાલે છે, અહીં ક્ષત્રિયની વીરતા કામ આવતી નથી; અને એમાં કોઈ નિશ્ચિત નિયમ પણ નથી, રાજા, તો પછી તમે આ જુગારની પ્રશંસા કેમ કરો છો?
હિ માનં પ્રશંસન્તિ નિકૃતૌ કિતવસ્ય હિ। શકુને મૈવં નોઽજૈષીરમાર્ગેણ નૃશંસવત્
શકુને, જુગારી માટે તો છેતરપિંડીમાં ચાલાકી જ વખાણાય છે; પણ અમારે તો એ રીતે જીતવું નથી, કે જેમાં નિર્દયતા હોય.
યો વેત્તિ સઙ્ખ્યા નિકૃતૌ વિધિજ્ઞ- શ્ચેષ્ટાસ્વખિન્નઃ કિતવોઽક્ષજાસુ। મહામતિર્યશ્ચ જાનાતિ દ્યૂતં સ વૈ સર્વં સહતે પ્રક્રિયાસુ
જેને છેતરપિંડીની ગણતરી આવે છે, નિયમો ખબર છે, જે સતત પ્રયત્નશીલ છે, અને પાશા રમવામાં કુશળ છે—એ જ સમજદાર માણસ બધા પ્રકારની પરિસ્થિતિઓ સહન કરી શકે છે.
અક્ષગ્લહઃ સોઽભિભવેત્પરં ન- સ્તેનૈવ દોષો ભવતીહ પાર્થ। દીવ્યામહે પાર્થિવ મા વિશઙ્કાં કુરુષ્વ પાણં ચ ચિરં ચ મા કૃથાઃ
જે પાશામાં નિપુણ છે એ બીજાને હરાવી શકે છે; અને એમાં જ ખોટ છે, પાર્થ. ચાલો, રાજા, આપણે રમીએ—શંકા ન કરો, તમારો દાવ મૂકો અને વિલંબ ન કરો.
એવમાહાયમસિતો દેવલો મુનિસત્તમઃ। ઇમાનિ લોકદ્વારાણિ યો વૈ ભ્રામ્યતિ સર્વદા
આ રીતે અસિતપુત્ર મહર્ષિ દેવલએ કહ્યું: 'આ લોકના દ્વાર છે, જેમાં મનુષ્ય હંમેશા ભટકે છે.'