હાહાકૃતમભૂત્સૈન્યં સાલ્વસ્ય પૃથિવીપતે। નષ્ટસંજ્ઞે નિપતિતે તદા સૌભપતૌ નૃપે
પૃથ્વીપતિ, સાઉભના રાજા બેભાન થઈને પડતાં,سال્વની સેના માંથી ઉદ્વેગભેર રડવાનો અવાજ ઊઠ્યો.
તત ઉત્થાય રાજેન્દ્ર પ્રતિલભ્ય ચ ચેતનામ્। મુમોચ બાણાન્સહસા પ્રદ્યુમ્નાય મહાબલઃ
પછી, રાજેન્દ્ર, રાજાએ ફરી હોશમાં આવીને, મહાબળવાને અચાનક પ્રદ્યુમ્ન પર બાણ વરસાવ્યા.
તેન બાણેન મહતા પ્રદ્યુમ્નઃ સમરે સ્થિતઃ। જત્રુદેશે ભૃશં વિદ્ધો વ્યથિતો દદૃશે તદા
મોટા બાણથી યુદ્ધમાં ઉભેલા પ્રદ્યુમ્નના કાંધ પાસે જોરથી વાગી ગયો અને તે દુઃખથી વ્યાકુળ દેખાયો.
તં સ વિદ્ધ્વા મહારાજ સાલ્વો રુક્મિણિનન્દનમ્। નનાદ સિંહનાદં વૈ નાદેનાપૂરયન્મહીમ્
મહારાજા, સાલ્વએ રુક્મિણીનંદનને ઘાયલ કર્યા પછી સિંહ જેવો ગર્જના કરી, તેની ધ્વનિથી પૃથ્વી ગુંજી ઉઠી.
તતો મોહં સમાપન્ને તનયે મમ ભારત। મુમોચ બાણાંસ્ત્વરિતઃ પુનરન્યાન્દુરાત્મવાન્
ભારત, પછી મારા પુત્રને મોહ આવી ગયો ત્યારે, દુષ્ટ સાલ્વએ ઝડપથી બીજાં બાણ છોડ્યાં.
સ તૈરભિહતો બાણૈર્બહુભિસ્તેન મોહિતઃ। નિશ્ચેષ્ટઃ કૌરવશ્રેષ્ઠ પ્રદ્યુમ્નોઽભૂદ્રણાજિરે
કૌરવોમાં શ્રેષ્ઠ, અનેક બાણોથી ઘાયલ અને મોહિત થયેલા પ્રદ્યુમ્ન યુદ્ધભૂમિ પર નિષ્ક્રિય બની ગયો.
સાલ્વબાણાર્દિતે તસ્મિન્પ્રદ્યુમ્ને બલિનાંવરે। વૃષ્ણયો ભગ્નસંકલ્પા વિવ્યથુઃ પૃતનામુખે
બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પ્રદ્યુમ્નને સાલ્વના બાણોથી ઘાયલ થતાં, વૃષ્ણિઓના મનોબળ તૂટી ગયા અને તેઓ યુદ્ધમૂખે ડરી ગયા.
હાહાકૃતમભૂત્સર્વં વૃષ્ણ્યન્ધકબલં તતઃ। પ્રદ્યુમ્ને મોહિતે રાજન્સાલ્વઃ પ્રમુદિતોઽભવત્
રાજા, પ્રદ્યુમ્ન મોહિત થતાં, વૃષ્ણિ અને અંધક સેનામાંથી ઉદ્વેગભેર રડવાનો અવાજ ઊઠ્યો; સાલ્વ ખુશ થયો.
તં તથા મોહિતં દૃષ્ટ્વા સારથિર્જવનૈર્હયૈઃ। રણાદપાહરત્તૂર્ણં શિક્ષિતો દારુકિસ્તદા
ત્યારે, દારુક નામના કુશળ સારથીએ, પ્રદ્યુમ્નને એમ જ મોહિત જોઈ, ઝડપી ઘોડાઓથી તેને યુદ્ધમાંથી દૂર લઈ ગયો.
નાતિદૂરાપયાતે તુ રથે રથવરપ્રણુત્। ધનુર્ગૃહીત્વા યન્તારં લબ્ધસજ્ઞોઽબ્રવીદિદમ્
રથ થોડું દૂર જ ગયો હતો ત્યારે, શ્રેષ્ઠ સારથિ દ્વારા પ્રશંસિત, પ્રદ્યુમ્ને હોશમાં આવી ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું અને સારથિને કહ્યું.
સૌતે કિં તે વ્યવસિતં કસ્માદ્યાસિ પરાઙ્મુખઃ। નૈષ વૃષ્ણિપ્રવીરાણામાહવે ધર્મ ઉચ્યતે
સૌતે, તારો ઇરાદો શું છે? કેમ તું પીઠ ફેરવી રહ્યો છે? યુદ્ધમાં વૃષ્ણિ વીરોએ આવું કરવું યોગ્ય નથી.
કચ્ચિત્સૌતે ન તે મોહઃ સાલ્વં દૃષ્ટ્વા મહાહવે। વિષાદો વા રણઁ દૃષ્ટ્વા બ્રૂહિ મે ત્વં યથાતથમ્
સારથી, શું તને મહાયુદ્ધમાં સાલ્વને જોઈને મોહ આવ્યો છે? કે યુદ્ધ જોઈને તું નિરાશ થયો છે? સાચું-સાચું કહેજે.
જાનાર્દને ન મે મોહો નાપિ માં ભયમાવિશત્। અતિભારં તુ તે મન્યે સાલ્વં કેશવનન્દન
જનાર્દન, મને મોહ નથી આવ્યો, ન તો ડર લાગ્યો છે; પણ, કેશવનંદન, હું સાલ્વને ભારે દુશ્મન માનું છું.
સોભિયાતિ શનૈર્વીર બલવાનેષ પાપકૃત્। મોહિતશ્ચ રણે શૂરો રક્ષ્યઃ સારથિના રથી
વીર, આ પાપી અને શક્તિશાળી સાલ્વ ધીમે-ધીમે આગળ વધી રહ્યો છે; યુદ્ધમાં મોહિત થયેલા રથીએ સારથિ દ્વારા રક્ષા થવી જોઈએ.
આયુષ્મંસ્ત્વં મયા નિત્યં રક્ષિતવ્યસ્ત્વયાઽપ્યહમ્। રક્ષિતવ્યો રણે નિત્યમિતિ કૃત્વાઽપયામ્યહમ્
હંમેશા હું તારી રક્ષા કરું અને તું મારી; એ વિચારથી, હું તને યુદ્ધમાં બચાવવા અહીંથી લઈ જઈ રહ્યો છું.
એકશ્ચાસિ મહાબાહો બહવશ્ચાપિ દાનવાઃ। ન સમં રૌક્મિણેયાહં રણએ મત્વાઽપયામિ વા
મહાબાહુ, તું એકલો છે અને દાનવો ઘણાં છે; રુક્મિણીપુત્રની સમકક્ષ મારી શક્તિ નથી એમ માની, હું અહીંથી જઈ રહ્યો છું.
એવં બ્રુવતિ સૂતે તુ તદા મકરકેતુમાન્। ઉવાચ સૂતં કૌરવ્ય સંનિવર્ત્ય રથં પુનઃ
સૂતએ આવું કહ્યું ત્યારે મકરધ્વજધારી યોદ્ધાએ રથ ફરીથી અટકાવ્યો અને કૌરવકુળના વંશજ, સૂતને કહ્યું.
દારુકાત્મજ મૈવં ત્વં પુનઃ કાર્ષીઃ કથંચન। ન્યપયાનં રણાત્સૌતે જીવતો મમ કર્હિચિત્
દારુકપુત્ર, જ્યારે હું જીવતો હોઉં ત્યારે, તું ક્યારેય પણ કોઈ રીતે યુદ્ધમાંથી પાછો ન ફરતો, સૂત.
ન સ વૃષ્ણિકુલે જાતો યો વૈ ત્યજતિ સંગરમ્। યો વા નિપતિતં હન્તિ તવાસ્મીતિ ચ વાદિનમ્
જે યુદ્ધ છોડે, કે પડી ગયેલા શત્રુને માર્યા કરે, અથવા 'હું તારો છું' એમ કહેતા પર હુમલો કરે, એવો માણસ વૃષ્ણિકુળમાં જન્મેલો નથી.
તથા સ્ત્રિયં ચ યો હન્તિ બાલં વૃદ્ધં તથૈવ ચ। વિરથં મુક્તકેશં ચ ભગ્નશસ્ત્રાયુધં તથા
તે જ રીતે, જે સ્ત્રી, બાળક, વૃદ્ધ, રથ વિહોણા, વાળ ખુલેલા કે શસ્ત્ર તૂટી ગયેલા માણસને મારી નાખે, એ પણ અયોગ્ય છે.
ત્વં ચ સૂતકુલે જાતો વિદિતઃ સૂતકર્મણિ। ધર્મજ્ઞશ્ચાસિ વૃષ્ણીનામાહવેષ્વપિ દારુકે
તું સૂતકુળમાં જન્મેલો છે, સૂતનું કામ જાણે છે અને વૃષ્ણિઓમાં પણ ધર્મને સમજતો છે, દારુક.
સ જાનંશ્ચરિતં કૃત્સ્નં વૃષ્ણીનાં પૃતનામુખે। અપયાનં પુન સૌતે મૈવં કાર્ષીઃ કથંચન
યુદ્ધના મથાડે વૃષ્ણિઓનું વર્તન તને સારી રીતે ખબર છે, સૂત, તો ફરી ક્યારેય યુદ્ધમાંથી પાછો ન ફરતો.
અપયાતં હતં પૃષ્ઠે ભ્રાન્તં રણપલાયિતમ્। ગદાગ્રજો દુરાધર્ષઃ કિં માં વક્ષ્યતિ માધવઃ
જો હું યુદ્ધમાંથી ભાગી જાઉં, પાછળથી ઘાયલ થાઉં, કે ભટકી જાઉં, તો મારા મોટા ભાઈ ગદાએ, માધવ, મને શું કહેશે?
કેશવસ્યાગ્રજો વાઽપિ નીલવાસા મદોત્કટઃ। કિં વક્ષ્યતિ મહાબાહુર્બલદેવઃ સમાગતઃ
અથવા, કેશવના મોટા ભાઈ, નીલા વસ્ત્રધારી, ગર્વથી ભરેલા બલદેવ, મહાબાહુ, જ્યારે આવશે ત્યારે શું કહેશે?
કિં વક્ષ્યતિશિનેર્નપ્તા રણસિંહો મહારથઃ। અપયાતં રણાત્સૂત સામ્બશ્ચ સમિતિંજયઃ
શિનિના દોહિતા, યુદ્ધસિંહ, મહારથી સાંબ અને વિજયી, જો હું યુદ્ધમાંથી પાછો ફરું તો, સૂત, તેઓ મને શું કહેશે?
ચારુદેષ્ણશ્ચ દુર્ધર્ષસ્તથૈવ ગદસારણૌ। અક્રૂરશ્ચ મહાબાહુઃ કિં માં વક્ષ્યતિ સારથે
દુર્લભ ચારુદેષ્ન, ગદા, સારણ અને મહાબાહુ અક્રૂર, હે સારથી, તેઓ મને શું કહેશે?
શૂરં સંભાવિતં શાન્તં નિત્યં પુરુષમાનિનમ્। સ્ત્રિયશ્ચ વૃષ્ણિવીરાણાં કિં માંવક્ષ્યન્તિ સંગતાઃ
શૂરવીર, માન્ય, શાંત અને હંમેશા ગૌરવ ધરાવતા પુરુષો અને વૃષ્ણિ વીરોની સ્ત્રીઓ, જ્યારે ભેગા થશે ત્યારે તેઓ મને શું કહેશે?
પ્રદ્યુમ્નોઽયમુપાયાતિ ભીતસ્ત્યક્ત્વા મહાહવમ્। ધિગેનમિતિ વક્ષ્યન્તિ ન તુ વક્ષ્યન્તિ સાધ્વિતિ
'પ્રદ્યુમ્ન ડરીને મહાયુદ્ધ છોડીને આવી રહ્યો છે, શરમ છે!' એમ તેઓ કહેશે, પણ મને ક્યારેય સારો નહીં કહે.
ધિગ્વાચા પરિહાસોપિ મમ વા મદ્વિધસ્ય વા। મૃત્યુનાઽભ્યધિકઃ સૌતે સ ત્વં માવ્યપયાઃ પુનઃ
નિંદા અને ઉપહાસના શબ્દો, મારા માટે કે મારા જેવા માટે, સૂત, મૃત્યુ કરતાં વધારે દુખદ છે; એટલે ફરી ક્યારેય પાછો ન ફરતો.
ભારં હિ મયિ સંન્યસ્ય યાતો મધુનિહા હરિઃ। યજ્ઞં બારતસિંહસ્ય ન હિ શક્યોઽદ્યમર્ષિતુમ્
મધુનાશક હરીએ જવાબદારી મારી ઉપર મૂકી છે અને ચાલ્યા ગયા છે; આજે ભારતસિંહનો યજ્ઞ સહન કરી શકાય તેમ નથી.