വേദാഹം താത ബാലാഽപി ധര്മാണാം യദിഹാന്തരമ്। അക്രോധേ ചാതിവാദേ ച വേദ ചാപി ബലാബലമ്
അച്ഛാ, ഞാൻ ബാല്യത്തിലേ തന്നെ ഇവിടെയുള്ള ധർമ്മങ്ങളിൽ വ്യത്യാസം അറിയുന്നു; കോപത്തിലും അതിക്രമമായ വാക്കുകളിലും, ശക്തിയിലും ദൗർബല്യത്തിലും വ്യത്യാസം എനിക്ക് അറിയാം.
സ്വവൃത്തിമനനുഷ്ഠായ ധര്മമുത്സൃജ്യ തത്ത്വതഃ।' ശിഷ്യസ്യാശിഷ്യവൃത്തേസ്തു ന ക്ഷന്തവ്യം ബുഭൂഷതാ
സ്വന്തം ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കാതെ, യഥാർത്ഥ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച്, ശിഷ്യനെന്ന നിലയിൽ അയോഗ്യമായ പെരുമാറ്റം കാണിക്കുന്നവനെ, ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ക്ഷമിക്കേണ്ടതില്ല.
പ്രേഷ്യഃ ശിഷ്യഃ സ്വവൃത്തിം ഹി വിസൃജ്യ വിഫലം ഗതഃ।' തസ്മാത്സംകീര്ണവൃത്തേഷു വാസോ മമ ന രോചതേ
ദാസൻ അല്ലെങ്കിൽ ശിഷ്യൻ തന്റെ കർത്തവ്യം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അവൻ നിർഫലനാകും; അതുകൊണ്ട്, അശുദ്ധമായ പെരുമാറ്റമുള്ളവരോടൊപ്പം വസിക്കാൻ എനിക്ക് ഇഷ്ടമില്ല.
പുമാംസോ യേ ഹി നിന്ദന്തി വൃത്തേനാഭിജനേന ച। ന തേഷു നിവസേത്പ്രാജ്ഞഃ ശ്രേയോഽര്ഥീ പാപബുദ്ധിഷു
പെരുമാറ്റത്താലോ വംശത്താലോ മറ്റുള്ളവരെ അപമാനിക്കുന്നവരോടൊപ്പം, നല്ലത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവരോടൊപ്പം വസിക്കരുത്.
യേ ത്വേനമഭിജാനന്തി വൃത്തേനാഭിജനേന വാ। തേഷു സാധുഷു വസ്തവ്യം സ വാസഃ ശ്രേഷ്ഠ ഉച്യതേ
പക്ഷേ, പെരുമാറ്റത്താലോ വംശത്താലോ ഒരാളെ അംഗീകരിക്കുന്ന നല്ലവരോടൊപ്പം താമസിക്കണം; അങ്ങനെയുള്ള വാസമാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.
സുയന്ത്രിതപരാ നിത്യം വിഹീനാശ്ച ധനൈര്വരാഃ। ദുര്വൃത്താഃ പാപകര്മാണശ്ചണ്ഡാലാ ധനിനോപി ച
എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ കഴിയുന്നവർ, ധനം ഇല്ലാത്തവർ, ദുഷ്പെരുമാറ്റമുള്ളവർ, പാപകരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവർ, ധനികരായ ചണ്ഡാളന്മാർ —
നൈവ ജാത്യാ ഹി ചണ്ഡാലാഃ സ്വകര്മവിഹിതൈര്വിനാ। ധനാഭിജനവിദ്യാസു സക്താശ്ചണ്ഡാലധര്മിണഃ
ജന്മം കൊണ്ടു മാത്രമല്ല, സ്വന്തം പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടാണ് ചണ്ഡാളത്വം ഉണ്ടാകുന്നത്; ധനം, വംശം, വിദ്യ എന്നിവയിൽ ആസക്തരായിട്ടും ചണ്ഡാളപോലെയുള്ള പെരുമാറ്റം കാണിക്കുന്നവരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
അകാരണാശ്ച ദ്വേഷ്യന്തി പരിവാദം വദന്തി തേ। സാധോസ്തത്ര ന വാസോസ്തി പാപിഭിഃ പാപതാം വ്രജേത്
അവർക്കു കാരണമില്ലാതെ വെറുപ്പ് തോന്നും, അപവാദം പറയും; അങ്ങനെയുള്ളവരോടൊപ്പം നല്ലവർ താമസിക്കാറില്ല, ദുഷ്ടരോടൊപ്പം കൂടിയാൽ ദുഷ്ടതയിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
സുകൃതേ ദുഷ്കൃതേ വാപി യത്ര സജ്ജതി യോ നരഃ। ധ്രുവം രതിര്ഭവേത്തസ്യ തസ്മാദ്ദ്വേഷം ന രോചയേത്
ഏത് മനുഷ്യൻ നല്ലതിലോ ദുഷ്ടതിലോ ആസക്തനാകുന്നുവോ, അവിടെ അവന് സന്തോഷം ഉണ്ടാകും; അതിനാൽ, വെറുപ്പ് വളർത്തരുത്.
വാഗ്ദുരുക്തം മഹാഘോരം ദുഹിതുര്വൃഷപര്വണഃ। മമ മഥ്നാതി ഹൃദയമഗ്നികാമ ഇവാരണിമ്
വൃഷപർവന്റെ മകളുടെ കഠിനമായ വാക്കുകൾ എന്റെ ഹൃദയം വനംപോലെയുള്ള മരത്തിൽ തീപിടിക്കുന്നതുപോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ന ഹ്യതോ ദുഷ്കരതരം മന്യേ ലോകേഷ്വപി ത്രിഷു। യഃ സപത്നശ്രിയം ദീപ്താം ഹീനശ്രീഃ പര്യുപാസതേ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും, സമ്പത്ത് ഇല്ലാത്തവൻ ശത്രുവിന്റെ തിളങ്ങുന്ന ഐശ്വര്യത്തിന് അടിമയാകേണ്ടിവരുന്നത് പോലെ ദുഷ്കരം ഒന്നുമില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നില്ല.
മരണം ശോഭനം തസ്യ ഇതി വിദ്വജ്ജനാ വിദുഃ। `അവമാനമവാപ്നോതി ശനൈര്നീചസമാഗമാത്
അങ്ങനെയുള്ളവർക്കു മരണമാണ് നല്ലത് എന്നു ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; താഴ്ന്നവരോടൊപ്പം കൂടിയാൽ, അവൻ ക്രമേണ അപമാനം അനുഭവിക്കും.
അതിവാദാ വക്ത്രതോ നിഃസരന്തി യൈരാഹതഃ ശോചതി രാത്ര്യഹാനി। പരസ്യ വൈ മര്മസു തേ പതന്തി തസ്മാദ്ധീരോ നൈവ മുച്യേത്പരേഷു
കഠിനമായ വാക്കുകള് വായില് നിന്നു പുറത്ത് വരുമ്പോള്, അവ കൊണ്ട് ബാധിക്കപ്പെട്ടവന് പകലും രാത്രിയും ദുഃഖിക്കുന്നു. അവ വേദനയുടെ ഇടങ്ങളില് തൊടുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ബുദ്ധിമാന്മാര് അത്തരം വാക്കുകള് മറ്റുള്ളവരോട് പറയാറില്ല.
നിരോഹേദായുധൈശ്ഛിന്നം സംരോഹേദ്ദഗ്ധമാഗ്നിനാ। വാക്ക്ഷതം ച ന സംരോഹേദാശരീരം ശരീരിണാമ്
ആയുധങ്ങള് കൊണ്ട് കുത്തിയ മുറിവ് ഭേദമാകാം, അഗ്നിയില് കത്തിയ മുറിവ് കൂടി ഭേദമാകാം. പക്ഷേ, വാക്കുകള് കൊണ്ട് വരുത്തിയ മുറിവ് ജീവികള്ക്ക് ശരീരത്തില് ഒരിക്കലും ഭേദമാവില്ല.
സംരോഹിത ശരൈര്വിദ്ധം നവം പരശുനാ ഹതമ്। വാചാ ദുരുക്തം ബീഭത്സം ന സംരോഹേത വാക്ക്ഷതമ്
അമ്പുകൊണ്ട് കുത്തിയ മുറിവ് കൂടി ഭേദമാകാം, പുതിയ പാറയാല് കുത്തിയ മുറിവ് കൂടി ഭേദമാകാം. പക്ഷേ, വാക്കുകള് കൊണ്ട് പറയുന്ന ഭയങ്കരമായ ദുർവചനത്തിന്റെ മുറിവ് ഒരിക്കലും ഭേദമാവില്ല.
തതഃ കാവ്യോ ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠഃ സമന്യുരുപഗമ്യ ഹ। വൃഷപര്വാണമാസീനമിത്യുവാചാവിചാരയന്
അതിനുശേഷം ഭൃഗുക്കളില് ശ്രേഷ്ഠനായ കവി, ക്രോധത്തോടെ, ആലോചിച്ച് ഇരുന്ന് വൃഷപർവ്വാനെ സമീപിച്ചു.
നാധര്മശ്ചരിതോ രാജന്സദ്യഃ ഫലതി ഗൌരിവ। ശനൈരാവര്ത്യമാനോ ഹി കര്തുര്മൂലാനി കൃന്തതി
രാജാവേ, അധർമ്മം ഉടൻ ഫലം കാണിക്കുന്നില്ല, പശുവിനെപ്പോലെ. പതിയെ അത് തിരിഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു, ചെയ്യുന്നവന്റെ വേരുകള് മുറിക്കുന്നു.
പുത്രേഷു വാ നപ്തൃഷു വാ ന ചേദാത്മനി പശ്യതി। ഫലത്യേവ ധ്രുവം പായം ഗുരുഭുക്തമിവോദരേ
മകനില് അല്ലെങ്കില് മുമ്മക്കളില് അല്ലെങ്കില് തന്നെ തന്നില് തന്നെ, പാപഫലം ഉറപ്പായും കാണാം. ഗുരു കഴിച്ച ഭക്ഷണം വയറ്റില് ഫലം കാണുന്നതുപോലെ.
അധീയാനം ഹിതം രാജന്ക്ഷമാവന്തം ജിതേന്ദ്രിയമ്।' യദഘാതയഥാ വിപ്രം കചമാങ്ഗിരസം തദാ। അപാപശീലം ധര്മജ്ഞം ശുശ്രൂഷും മദ്ഗൃഹേ രതമ്
രാജാവേ, പഠനത്തില് ഏര്പ്പെട്ട, ക്ഷമയുള്ള, ഇന്ദ്രിയങ്ങള് ജയിച്ച, പാപമില്ലാത്ത, ധർമ്മം അറിയുന്ന, സേവനത്തിന് ആഗ്രഹമുള്ള, എന്റെ വീട്ടില് സ്നേഹത്തോടെ ഇരിക്കുന്ന അംഗിരസിന്റെ മകനായ കചനെ, നീ എന്തുകൊണ്ട് കൊല്ലിച്ചു?
ശര്മിഷ്ഠയാ ദേവയാനീ ക്രൂരമുക്താ ബഹു പ്രഭോ। വിപ്രകൃത്യ ച സംരമ്ഭാത്കൂപേ ക്ഷിപ്താ മനസ്വിനീ
പ്രഭുവേ, ശർമിഷ്ഠ ദേവയാനിയെ അന്യായമായി പല കഠിനവാക്കുകളും പറഞ്ഞ് അപമാനിച്ചു. കോപത്തോടെ ആ മനസ്സുള്ള പെണ്കുട്ടിയെ കിണറ്റില് തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
സാ ന കല്പേത വാസായ തയാഹം രഹിതഃ കഥമ്। വസേയമിഹ തസ്മാത്തേ ത്യജാമി വിഷയം നൃപ
അവളോടൊപ്പം താമസിക്കാന് അവള് യോഗ്യയല്ല. അവളെ വിട്ട് എനിക്ക് ഇവിടെ കഴിയാന് കഴിയില്ല. അതിനാല്, രാജാവേ, ഞാന് നിന്റെ രാജ്യത്തെ വിട്ട് പോകുന്നു.
വധാദനര്ഹതസ്തസ്യ വധാച്ച ദുഹിതുര്മമ। വഷപര്വന്നിബോധേയം ത്യക്ഷ്യാമി ത്വാം സബാന്ധവമ്। സ്ഥാതും ത്വദ്വിഷയേ രാജന്ന ശക്ഷ്യാമി ത്വയാ സഹ
അന്യായമായി അവനെ കൊല്ലുകയും, എന്റെ മകളെ ദുഃഖിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതുകൊണ്ട്, വൃഷപർവ്വാ, ഇതു മനസ്സിലാക്കുക: ഞാന് നിന്നെയും നിന്റെ ബന്ധുക്കളെയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. നിന്റെ രാജ്യത്ത് നിന്നോടൊപ്പം എനിക്ക് കഴിയാന് കഴിയില്ല.
മാ ശോച വൃഷപര്വംസ്ത്വം മാ ക്രുധ്യസ്വ വിശാംപതേ। സ്ഥാതും തേ വിഷയേ രാജന്ന ശക്ഷ്യാമി തയാ വിനാ। അസ്യാ ഗതിര്ഗതിര്മഹ്യം പ്രിയമസ്യാഃ പ്രിയം മമ
വൃഷപർവ്വാ, നീ ദുഃഖിക്കേണ്ട, കോപിക്കേണ്ട. അവളില്ലാതെ നിന്റെ രാജ്യത്ത് എനിക്ക് കഴിയാന് കഴിയില്ല. അവളുടെ ഭാഗ്യമാണ് എന്റെ ഭാഗ്യം; അവളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതെന്തും എനിക്കും പ്രിയമാണ്.
യദി ബ്രഹ്മന്ഘാതയാമി യദി വാ ക്രോശയാമ്യഹമ്। ശര്മിഷ്ഠയാ ദേവയാനീം തേന ഗച്ഛാമ്യസദ്ഗതിമ്
ഞാന് ബ്രാഹ്മണനെ കൊല്ലുകയോ, ദുഃഖത്തില് കരയുകയോ ചെയ്താലും, ശർമിഷ്ഠ ദേവയാനിയെ അപമാനിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കില്, അതുകൊണ്ട് ഞാന് ദുർഗതിയിലാകും.
അഹോ മാമഭിജാനാസി ദൈത്യ മിഥ്യാപ്രലാപിനമ്। യഥേമമാത്മനോ ദോഷം ന നിയച്ഛസ്പുപേക്ഷസേ
അയ്യോ, ദൈത്യാ, നീ എന്നെ കള്ളം പറയുന്നവനായി കരുതുന്നു. കാരണം, നിന്റെ ഈ തെറ്റിനെ നീ തടയുകയോ തിരുത്തുകയോ ചെയ്യാതെ അവഗണിക്കുന്നു.
നാധര്മം ന മൃഷാവാദം ത്വയി ജാനാമി ഭാര്ഗവ। ത്വയി ധര്മശ്ച സത്യം ച തത്പ്രസീദതു നോ ഭവാന്
ഭാർഗവാ, നിനക്കുള്ളിൽ അധർമ്മമോ കള്ളവാക്കോ ഉണ്ടെന്ന് ഞാന് അറിയുന്നില്ല. നിനക്കുള്ളിൽ ധർമ്മവും സത്യവും ഉണ്ട്. അതിനാൽ ദയവായി ഞങ്ങളോട് ദയ കാണിക്കണം.
യദ്യസ്മാനപഹായ ത്വമിതോ ഗച്ഛസി ഭാര്ഗവ। സമുദ്രം സംപ്രവേക്ഷ്യാമി പൂര്വം മദ്ബാന്ധവൈഃ സഹ
ഭാർഗവാ, നീ ഞങ്ങളെയൊന്നും നോക്കാതെ ഇവിടെ നിന്ന് പോകുകയാണെങ്കില്, ഞാനും എന്റെ ബന്ധുക്കളും ആദ്യം സമുദ്രത്തിലേക്ക് ചാടും.
പാതാലമഥവാ ചാഗ്നിം നാന്യദസ്തി പരായണമ്। യദ്യേവ ദേവാന്ഗച്ഛേസ്ത്വം മാം ച ത്യക്ത്വാ ഗ്രഹാധിപ। സര്വത്യാഗം തതഃ കൃത്വാ പ്രവിശാമി ഹുതാശനമ്
അല്ലെങ്കില് ഞാന് പാതാളത്തിലോ അഗ്നിയിലോ കടക്കും; വേറൊരു ആശ്രയം ഇല്ല. ഗ്രഹാധിപാ, നീ ദേവന്മാരുടെ അടുക്കല് പോയി എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചാല്, എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാന് ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിലേക്കു കടക്കും.
സമുദ്രം പ്രവിശധ്വം വാ ദിശോ വാ ദ്രവതാസുരാഃ। ദുഹിതുര്നാപ്രിയം സോഹും ശക്തോഽഹം ദയിതാ ഹി മേ
അസുരന്മാരേ, സമുദ്രത്തിലേക്ക് ചാടുകയോ, ദിശകളിലേക്കു ഓടിപ്പോകുകയോ ചെയ്യൂ. എന്റെ മകളെ ദുഃഖിപ്പിക്കുന്നതെനിക്ക് സഹിക്കാനാവില്ല, കാരണം അവള് എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയമാണ്.
പ്രസാദ്യതാം ദേവയാനീ ജീവിതം യത്ര മേ സ്ഥിതമ്। യോഗക്ഷേമകരസ്തേഽഹമിന്ദ്രസ്യേവ ബൃഹസ്പതിഃ
ദേവയാനിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം, കാരണം എന്റെ ജീവന് അവളില് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഞാന് നിന്റെ ക്ഷേമം നോക്കുന്നവനാണ്, ഇന്ദ്രനു ബ്രഹസ്പതി എങ്ങനെയോ അതുപോലെ.