തസ്മിന്പുരുഷശാര്ദൂലേ നിഹതേ ഭൂരിതേജസി। ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോ രാജാ പ്രേതകാര്യാണ്യകാരയത്
അത്രെ, അതിയായ തേജസ്സുള്ള ആ പുരുഷസിംഹൻ വീണു കിടക്കുമ്പോൾ, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ അവന്റെ ശവസംസ്കാര കർമ്മങ്ങൾ നടത്തി.
വിചിത്രവീര്യം ച തദാ ബാലമപ്രാപ്തയൌവനമ്। കുരുരാജ്യേ മഹാബാഹുരഭ്യഷിഞ്ചദനന്തരമ്
അതിനുശേഷം, ഭീഷ്മൻ തന്റെ ശക്തമായ കൈകളോടെ, ബാലനായി യൗവനം പോലും എത്തിയിട്ടില്ലാത്ത വിചിത്രവീര്യനെ കുരുരാജ്യത്തിൽ രാജാവായി സ്ഥാനാരോഹനം ചെയ്തു.
വിചിത്രവീര്യഃ സ തദാ ഭീഷ്മസ്യ വചനേ സ്ഥിതഃ। അന്വശാസന്മഹാരാജ പിതൃപൈതാമഹം പദമ്
അപ്പോൾ വിചിത്രവീര്യൻ ഭീഷ്മന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച്, പിതാവിന്റെയും പിതാമഹന്റെയും പദവിയിൽ രാജ്യം ഭരിച്ചു.
ഹതേ ചിത്രാങ്ഗദേ ഭീഷ്മോ ബാലേ ഭ്രാതരി കൌരവ। പാലയാമാസ തദ്രാജ്യം സത്യവത്യാ മതേ സ്ഥിതഃ
ചിത്രാംഗദൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതിനു ശേഷം, സത്യവതിയുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഭീഷ്മൻ തന്റെ ബാലനായ കൌരവസഹോദരന്റെ രാജ്യം സംരക്ഷിച്ചു.
തഥാ വിചിത്രവീര്യം തു വര്തമാനം സുഖേഽതുലേ।' സംപ്രാപ്തയൌവനം ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതരം ധീമതാം വരഃ। ഭീഷ്മോ വിചിത്രവീര്യസ്യ വിവാഹായാകരോന്മതിമ്
അങ്ങനെ, അതുല്യമായ സൗഖ്യത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന വിചിത്രവീര്യൻ യൗവനത്തിലേക്ക് കടന്നപ്പോൾ, ധീരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ സഹോദരന്റെ വിവാഹം നടത്താൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.
അഥ കാശിപതേര്ഭീഷ്മഃ കന്യാസ്തിസ്രോഽപ്സരോപമാഃ। ശുശ്രാവ സഹിതാ രാജന്വൃണ്വാനാ വൈ സ്വയംവരമ്
അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ കേട്ടു, കാശിരാജാവിന്റെ മൂന്നു മകൾമാർ, ദേവതകളെപ്പോലെയുള്ളവർ, ഒരുമിച്ച് സ്വയംവരം നടത്താൻ ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു എന്നു, രാജാവേ.
തതഃ സ രഥിനാം ശ്രേഷ്ഠോ രഥേനൈകേന ശത്രുജിത്। ജഗാമാനുമതേ മാതുഃ പുരീം വാരാണസീം പ്രഭുഃ
അതോടെ, രഥസേനാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ, അമ്മയുടെ സമ്മതത്തോടെ, ഒറ്റയ്ക്ക് തന്റെ രഥത്തിൽ കാശിയുടെ നഗരം വാരാണസിയിലേക്ക് പോയി.
തത്ര രാജ്ഞഃ സമുദിതാന്സര്വതഃ സമുപാഗതാന്। ദദര്ശ കന്യാസ്താശ്വൈ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനുനന്ദനഃ
അവിടെ ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ ഭീഷ്മൻ, എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തിയ രാജാക്കളെയും ആ കന്യകളെയും കണ്ടു.
താസാം കാമേന സംമത്താഃ സഹിതാഃ കാശികോസലാഃ। വങ്ഗാഃ പുണ്ഡ്രാഃ കലിങ്ഗാശ്ച തേ ജഗ്മുസ്താം പുരീം പ്രതി
ആ കന്യകളെ നേടാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ കാശി, കോശല, വംഗ, പുണ്ഡ്ര, കലിംഗരാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ആ നഗരത്തിലേക്ക് എത്തി.
കീര്ത്യമാനേഷു രാജ്ഞാം തു തദാ നാമസു സര്വശഃ। ഏകാകിനം തദാ ഭീഷ്മം വൃദ്ധം ശാന്തനുനന്ദനമ്
അപ്പോൾ രാജാക്കന്മാരുടെ പേരുകൾ എല്ലാടും വിളിച്ചുപറയുമ്പോൾ, ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ ഭീഷ്മൻ അവിടെ ഒറ്റയ്ക്കും വയസ്സായവനായി നിന്നു.
സോദ്വേഗാ ഇവ തം ദൃഷ്ട്വാ കന്യാഃ പരമശോഭനാഃ। അപാക്രാമന്ത താഃ സര്വാ വൃദ്ധ ഇത്യേവ ചിന്തയാ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, അത്യന്തം സുന്ദരികളായ ആ കന്യകൾ എല്ലാം, അവൻ വയസ്സായവനാണെന്നു കരുതി ഭയത്താൽ പിന്മാറി.
വൃദ്ധഃ പരമധര്മാത്മാ വലീപലിതധാരണഃ। കികാരണമിഹായാതോ നിര്ലജ്ജോ ഭരതര്ഷഭഃ
വയസ്സായവനും, ഏറ്റവും ധാർമ്മികനും, ചുരുളുകളും വെളുത്ത മുടിയും ഉള്ള ഈ ഭാരതശ്രേഷ്ഠൻ ലജ്ജയില്ലാതെ ഇവിടെ എന്തിനാണ് വന്നത് എന്ന് അവർ ചിന്തിച്ചു.
മിഥ്യാപ്രതിജ്ഞോ ലോകേഷു കിം വദിഷ്യതി ഭാരത। ബ്രഹ്മചാരീതി ഭീഷ്മോ ഹി വൃഥൈവ പ്രഥിതോ ഭുവി
ലോകത്തിൽ ഭീഷ്മൻ ബ്രഹ്മചാരിയെന്നു വ്യർത്ഥമായി പ്രസിദ്ധനായിരിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ വ്യാജപ്രതിജ്ഞയോടെ ജീവിക്കുന്നവനെക്കുറിച്ച് ആളുകൾ എന്ത് പറയും?
ക്ഷത്രിയാണാം വചഃ ശ്രുത്വാ ഭീഷ്മശ്ചുക്രോധ ഭാരത
ക്ഷത്രിയരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഭീഷ്മന് കോപം വന്നു, ഭാരത.
ഭീഷ്മസ്തദാ സ്വയം കന്യാ വരയാമാസ താഃ പ്രഭുഃ। ഉവാച ച മഹീപാലാന്രാജഞ്ജലദനിഃസ്വനഃ
അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ സ്വയം ആ കന്യകളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു; പിന്നെ ഇടിമുഴക്കത്തിനെപ്പോലെ രാജാക്കന്മാരോട് സംസാരിച്ചു, രാജാവേ.
രഥമാരോപ്യ താഃ കന്യാ ഭീഷ്മഃ പ്രഹരതാം വരഃ। ആഹൂയ ദാനം കന്യാനാം ഗുണവദ്ഭ്യഃ സ്മൃതം ബുധൈഃ
പിന്നീട്, യുദ്ധശൂരനായ ഭീഷ്മൻ ആ കന്യകളെ തന്റെ രഥത്തിൽ ഇരുത്തി, ഗുണമുള്ളവർക്കു കന്യകളെ നൽകുന്നത് ജ്ഞാനികൾ പ്രശംസിക്കുന്ന കാര്യമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
അലങ്കൃത്യ യഥാശക്തി പ്രദായ ച ധനാന്യപി। പ്രയച്ഛന്ത്യപരേ കന്യാം മിഥുനേന ഗവാമപി
അവരുടെ കഴിവിനനുസരിച്ച് പെണ്ണിനെ അലങ്കരിച്ച്, ധനം കൊടുത്തും, ചിലർ ആ പെണ്ണിനെ പശുക്കളുടെ ഒരു ജോഡിയോടുകൂടി നൽകുന്നു.
വിത്തേന കഥിതേനാന്യേ ബലേനാന്യേഽനുമാന്യ ച। പ്രമത്താമുപയന്ത്യന്യേ സ്വയമന്യേ ച വിന്ദതേ
ചിലർ നിശ്ചയിച്ച വില കൊടുത്ത് പെണ്ണിനെ നേടുന്നു, ചിലർ ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത്, ചിലർ സമ്മതത്തോടെ, മറ്റുചിലർ അവൾ ശ്രദ്ധിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ സമീപിക്കുന്നു, ചിലർ സ്വന്തം ശ്രമത്തിലൂടെ അവളെ നേടുന്നു.
ആര്ഷം വിധിം പുരസ്കൃത്യ ദാരാന്വിന്ദന്തി ചാപരേ। അഷ്ടമം തമഥോ വിത്ത വിവാഹം കവിഭിര്വൃതമ്
ചിലർ ഋഷിമാരുടെ വിവാഹരീതിപോലെയാണ് ഭാര്യയെ നേടുന്നത്; എട്ടാമത്തേത്, ധനംകൊടുത്ത് നടക്കുന്ന വിവാഹം, പണ്ഡിതന്മാർ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ്വയംവരം തു രാജന്യാഃ പ്രശംസന്ത്യുപയാന്തി ച। പ്രമഥ്യ തു ഹൃതാമാഹുര്ജ്യായസീം ധര്മവാദിനഃ
രാജകുലത്തിൽപെട്ടവർ സ്വയംവരത്തെ പ്രശംസിക്കുകയും സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; എന്നാൽ ധർമ്മശാസ്ത്രജ്ഞർ ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത് പെണ്ണിനെ നേടുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്ന് പറയുന്നു.
താ ഇമാഃ പൃഥിവീപാലാ ജിഹീര്ഷാമി ബലാദിതഃ। തേ യതധ്വം പരം ശക്ത്യാ വിജയായേതരായ വാ
ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരേ, ഇവയാണ് ഞാൻ ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത് അവളെ നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മാർഗങ്ങൾ. അതിനാൽ നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ മുഴുവൻ ശക്തിയും ഉപയോഗിച്ച് വിജയിക്കാൻ ശ്രമിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ തോൽക്കൂ.
ഏവമുക്ത്വാ മഹീപാലാന്കാശിരാജം ച വീര്യവാന്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൻ രാജാക്കന്മാരോടും ശക്തനായ കാശിരാജാവിനോടും പറഞ്ഞു.
സര്വാഃ കന്യാഃ സ കൌരവ്യോ രഥമാരോപ്യ ച സ്വകമ്। ആമന്ത്ര്യ ച സ താന്പ്രായാച്ഛീഘ്രം കന്യാഃ പ്രഗൃഹ്യ താഃ
അവൻ, അവരെല്ലാം തന്റെ രഥത്തിൽ കയറ്റി, രാജകുമാരിമാരെ പിടിച്ചു, അവരോട് വിടപറഞ്ഞ്, അതിവേഗം അവിടെനിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
തതസ്തേ പാര്ഥിവാഃ സര്വേ സമുത്പേതുരമര്ഷിതാഃ। സംസ്പൃശന്തഃ സ്വകാന്ബാഹൂന്ദശന്തോ ദശനച്ഛദാന്
അപ്പോൾ ആ രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും കോപത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ്, സ്വന്തം കൈകൾ പിടിച്ചു, ദേഷ്യത്തിൽ അധരങ്ങൾ കടിച്ചു.
തേഷാമാഭരണാന്യാശു ത്വരിതാനാം വിമുഞ്ചതാമ്। ആമുഞ്ചതാം ച വര്മാണി സംഭ്രമഃ സുമഹാനഭൂത്
അവർ വേഗത്തിൽ ആഭരണങ്ങളും കാവചവും ധരിക്കുമ്പോൾ അവരിൽ വലിയ കലഹം ഉണ്ടായി.
താരാണാമിവ സംപാതോ ബഭൂവ ജനമേജയ। ഭൂഷണാനാം ച സര്വേഷാം കവചാനാം ച സര്വശഃ
ജനമേജയ, അവരുടെ ആഭരണങ്ങളും കാവചങ്ങളും ചിതറിപ്പറന്നപ്പോൾ, അതു നക്ഷത്രങ്ങൾ കൂട്ടമായി ചേരുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
സവര്മഭിര്ഭൂഷണൈശ്ച പ്രകീര്യദ്ബിരിതസ്തതഃ। സക്രോധാമര്ഷജിഹ്മഭ്രൂകഷായീകൃതലോചനാഃ
കാവചങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ചുറ്റും ചിതറിക്കിടക്കുമ്പോൾ, അവർ കോപത്തിലും ദേഷ്യത്തിലും കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, കണ്പൊട്ടുകൾ ചുരുണ്ടു നിന്നു.
സൂതോപക്ലൃപ്താന് രുചിരാന്സദശ്വൈരുപകല്പിതാന്। രഥാനാസ്ഥായ തേ വീരാഃ സര്വപ്രഹരണാന്വിതാഃ
അവ വീരന്മാർ, സാരഥിമാർ ഒരുക്കിയ നല്ല കുതിരകളോടുകൂടിയ മനോഹരമായ രഥങ്ങളിൽ കയറി, എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശം വെച്ചു.
പ്രയാന്തമഥ കൌരവ്യമനുസസ്രുരുദായുധാഃ। തതഃ സമഭവദ്യുദ്ധം തേഷാം തസ്യ ച ഭാരത। ഏകസ്യ ച ബഹൂനാം ച തുമുലം രോമഹര്ഷണമ്
അപ്പോൾ ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത്, അവർ പുറപ്പെട്ട കൌരവനെ പിന്തുടർന്നു; പിന്നെ അവനും അനേകം രാജാക്കന്മാരും തമ്മിൽ ഭയങ്കരവും ഉന്മേഷജനകവുമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു, ഭാരത.
തേ ത്വിഷൂന്ദശസാഹസ്രാംസ്തസ്മിന്യുഗപദാക്ഷിപന്। അപ്രാപ്താംശ്ചൈവ താനാശു ഭീഷ്മഃ സര്വാംസ്തഥാഽന്തരാ
അവർ ഒരേസമയം പത്തു ആയിരം അമ്പുകൾ അവനോട് എറിയുമ്പോൾ, ഭീഷ്മൻ അതെല്ലാം ഇടയിൽ തന്നെ തടഞ്ഞു.