ദ്വൈപായനൌഷ്ഠപുടനിഃസൃതമപ്രമേയം പുണ്യം പവിത്രമഥ പാപഹരം ശിവം ച। യോ ഭാരതം സമധിഗച്ഛതി വാച്യമാനം കിം തസ്യ പുഷ്കരജലൈരഭിഷേചനേന
ദ്വൈപായനന്റെ അധരങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉദിച്ച ഈ അളവുകേടില്ലാത്ത, പുണ്യവും വിശുദ്ധിയുമുള്ള, പാപം നീക്കുന്ന മഹാഭാരതം ആരെങ്കിലും ശ്രവിച്ച് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, പുഷ്കരതീർത്ഥജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യേണ്ട ആവശ്യമില്ല.
യദഹ്നാ കുരുതേ പാപ ബ്രാഹ്മണസ്ത്വിന്ദ്രിയൈശ്ചരന്। മഹാഭാരതമാഖ്യായ സന്ധ്യാം മുച്യതി പശ്ചിമാമ്
ബ്രാഹ്മണൻ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾകൊണ്ട് പകൽ ചെയ്യുന്ന പാപം, മഹാഭാരതം പാരായണം ചെയ്താൽ സന്ധ്യാകാലത്ത് അവൻ അതിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
യദ്രാത്രൌ കുരുതേ പാപം കര്മണാ മനസാ ഗിരാ। മഹാഭാരതമാഖ്യായ പൂര്വാം സന്ധ്യാം പ്രമുച്യതേ
രാത്രിയിൽ വാക്കുകൊണ്ടും മനസ്സുകൊണ്ടും കർമത്താലും ചെയ്യുന്ന പാപം, മഹാഭാരതം പാരായണം ചെയ്താൽ പ്രഭാതസന്ധ്യയിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കും.
യോ ഗോശതം കനകശൃങ്ഗമയം ദദാതി വിപ്രായ വേദവിദുഷേ ച ബഹുശ്രുതായ। പുണ്യാം ച ഭാരതകഥാം ശൃണുയാച്ച നിത്യം തുല്യം ഫലം ഭവതി തസ്യ ച തസ്യ ചൈവ
വേദങ്ങൾ പഠിച്ച, പണ്ഡിതനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണന് സ്വർണ്ണംകൊണ്ടുള്ള കൊമ്പുള്ള നൂറ് പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്യുന്നവനും, മഹാഭാരതകഥയെ പ്രതിദിനം ശ്രവിക്കുന്നവനും, ഇരുവർക്കും തുല്യമായ ഫലം ലഭിക്കും.
ആഖ്യാനം തദിദമനുത്തമം മഹാര്ഥം വിജ്ഞേയം മഹദിഹ പര്വസംഗ്രഹേണ। ശ്രുത്വാദൌ ഭവതി നൃണാം സുഖാവഗാഹം വിസ്തീര്ണം ലവണജലം യഥാ പ്ലവേന
ഈ അതുല്യവും മഹത്തായ കഥയെ അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളോടൊപ്പം വലിയതായെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. തുടക്കത്തിൽ ഇത് ശ്രവിച്ചാൽ, മനുഷ്യർക്കു സന്തോഷം ലഭിക്കും; വിശാലമായ ഉപ്പുനീരിൽ ഒരു തൂണുപോലെ.
പൌരാണികഃ പുരാണേ കൃതശ്രമഃ സ കൃതാഞ്ജലിസ്താനുവാച। `മയോത്തങ്കസ്യ ചരിതമശേഷമുക്തം ജനമേജയസ്യ സാര്പസത്രേ നിമിത്താന്തരമിദമപി।' കിം ഭവന്തഃ ശ്രോതുമിച്ഛന്തി കിമഹം ബ്രവാണീതി
പുരാണത്തിൽ പരിശ്രമിച്ച പൗരാണികൻ കയ്യുകൂപ്പി പറഞ്ഞു: 'ഉത്തങ്കന്റെ കഥ ഞാൻ മുഴുവനും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, ജനമേജയന്റെ സർപ്പയാഗത്തിൽ ഉപകഥയായി പറഞ്ഞത്. ഇനി നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹം? ഞാൻ എന്ത് പറയണം?'
പരം രൌമഹര്ഷണേ പ്രവക്ഷ്യാമസ്ത്വാം നഃ പ്രതിവക്ഷ്യസി വചഃ ശുശ്രൂഷതാം കഥായോഗം നഃ കഥായോഗേ
നാം നിന്നോട് സംസാരിക്കും, രൗമഹർഷണാ, നീ ഞങ്ങൾക്കു മറുപടി പറയണം; ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹത്തോടെ കേൾക്കാൻ തയ്യാറാണ്, കഥാപരമ്പരയിൽ ചേർന്ന് ഇരിക്കാം.
തത്ര ഭഗവാന് കുലപതിസ്തു ശൌനകോഽഗ്നിശരണമധ്യാസ്തേ। `ദീര്ഘസത്രത്വാത്സര്വാഃ കഥാഃ ശ്രോതും കാലോസ്തി
അവിടെ കുടുംബപ്രമുഖനായ ഭഗവാൻ ശൗനകൻ അഗ്നിശാലയരികിൽ ഇരിക്കുന്നു: 'ഈ യാഗം ദീർഘമായതിനാൽ എല്ലാ കഥകളും കേൾക്കാൻ സമയം ഉണ്ട്.'
യൌഽസൌ ദിവ്യാഃ കഥാ വേദ ദേവതാസുരസംശ്രിതാഃ। മനുഷ്യോരഗഗന്ധര്വകഥാ വേദ ച സര്വശഃ
അവൻ ദേവന്മാരോടും അസുരന്മാരോടും ബന്ധപ്പെട്ട ദിവ്യകഥകൾ അറിയുന്നു; മനുഷ്യർ, സർപ്പങ്ങൾ, ഗന്ധർവന്മാർ എന്നിവരുടെ കഥകളും മുഴുവനായി അറിയുന്നു.
സ ചാപ്യസ്മിന്മശേ സൌതേ വിദ്വാന്കുലപതിര്ദിവജഃ। ദക്ഷോ ധൃതവ്രതോ ധീമാഞ്ശാസ്ത്രേ ചാരണ്യകേ ഗുരുഃ
ഈ സഭയിൽ തന്നെ, വിദ്യാസമ്പന്നനായ കുടുംബപ്രമുഖൻ, ദ്വിജൻ, വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരനാണ്, ബുദ്ധിമാനാണ്, ശാസ്ത്രത്തിലും വനവാസപരമ്പരയിലും ഗുരുവുമാണ്.
സത്യവാദീ ശമപരസ്തപസ്വീ നിയതവ്രതഃ। സര്വേഷാമേവ നോ മാന്യഃ സ താവത്പ്രതിപാല്യതാമ്
അവൻ സത്യം സംസാരിക്കുന്നു, ശമത്തിൽ സ്ഥിരനാണ്, തപസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്നവൻ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവൻ; അവൻ എല്ലാവർക്കും ആദരണീയനാണ്, അതിനാൽ അവനെ കാത്തിരിക്കണം.
തസ്മിന്നധ്യാസതി ഗുരാവാസനം പരമാര്ചിതമ്। തതോ വക്ഷ്യസി യത്ത്വാം സ പ്രക്ഷ്യതി ദ്വിജസത്തമഃ
ഗുരു പരമാദരപൂർവ്വം ഇരിക്കുന്ന സീറ്റിൽ ഇരുന്നാൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ ചോദിക്കുന്നതെന്താണോ അതു നീ പറയണം.
ഏവമസ്തു ഗുരൌ തസ്മിന്നുപവിഷ്ടേ മഹാത്മനി। തേന പൃഷ്ടഃ കഥാഃ പുണ്യാ വക്ഷ്യാമി വിവിധാശ്രയാഃ
അങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവായ ഗുരു ഇരുന്നപ്പോൾ, അവൻ ചോദിച്ച വിവിധ വിശുദ്ധ കഥകൾ ഞാൻ പറയാം.
സോഽഥ വിപ്രര്ഷഭഃ സര്വം കൃത്വാ കാര്യം യഥാവിധി। ദേവാന്വാഗ്ഭിഃ പിതൄനദ്ഭിസ്തര്പയിത്വാഽഽജഗാമ ഹ
അപ്പോൾ ആ മഹാൻ ബ്രാഹ്മണൻ, എല്ലാ കര്ത്തവ്യങ്ങളും വിധിപ്രകാരം നിർവഹിച്ചു, ദേവന്മാരെ ഹോമത്താൽ, പിതാക്കളെ ജലത്താൽ, മഹർഷിമാരെ വചനങ്ങളാൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി പുറപ്പെട്ടു.
യത്ര ബ്രഹ്മര്ഷയഃ സിദ്ധാഃ സുഖാസീനാ ധൃതവ്രതാഃ। യജ്ഞായതനമാശ്രിത്യ സൂതപുത്രപുരസ്പരാഃ
അവിടെ ബ്രഹ്മർഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവരും സുഖമായി ഇരുന്നവരും, യജ്ഞശാലയിൽ കൂടിയിരുന്നപ്പോൾ, സൗതി മുന്നിൽ ഇരുന്നു.
ഋത്വിക്ഷ്വഥ സദസ്യേഷു സ വൈ ഗൃഹപതിസ്തദാ। ഉപവിഷ്ടേഷൂപവിഷ്ടഃ ശൌനകോഽഥാബ്രവീദിദമ്
യജ്ഞത്തിൽ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരും സഭാംഗങ്ങളും ഇരുന്നപ്പോൾ, ഗൃഹസ്ഥനും ഇരുന്നു; അപ്പോൾ ശൗനകൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പുരാണമഖിലം താത പിതാ തേഽധീതവാന്പുരാ। `ഭാരതാധ്യയനം സര്വം കൃഷ്ണദ്വൈപായനാത്തദാ।' കച്ചിത്ത്വമപി തത്സര്വമധീഷേ രൌമഹര്ഷണേ
പ്രിയനേ, നിന്റെ അച്ഛൻ മുമ്പ് മുഴുവൻ പുരാണവും കൃഷ്ണദ്വൈപായനനിൽ നിന്നുള്ള മഹാഭാരതവും പഠിച്ചിരുന്നു; നീയും അതെല്ലാം പഠിച്ചിട്ടുണ്ടോ രൗമഹർഷണപുത്രാ?
പുരാണേ ഹി കഥാ ദിവ്യാ ആദിവംശാശ്ച ധീമതാമ്। കഥ്യന്തേ യേ പുരാഽസ്മാഭിഃ ശ്രുതപൂര്വാഃ പിതുസ്തവ
പുരാണത്തിൽ ദിവ്യമായ കഥകളും ജ്ഞാനികളുടെയും പുരാതന വംശാവലികളും പറയുന്നു; അവയെല്ലാം നിന്റെ അച്ഛനിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ മുമ്പ് കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
തത്ര വംശമഹം പൂര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമി ഭാര്ഗവമ്। കഥയസ്വ കഥാമേതാം കല്യാഃ സ്മഃ ശ്രവണേ തവ
അവയിൽ ആദ്യം ഭൃഗുവംശത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; മഹാമുനിയേ, ഈ കഥ ഞങ്ങൾക്കായി പറയൂ, നിന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കാൻ ഞങ്ങൾ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
യദധീതം പുരാ സമ്യഗ്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൈര്മഹാത്മഭിഃ। വൈശംപായനവിപ്രാഗ്ര്യൈസ്തൈശ്ചാപി കഥിതം യഥാ
മുമ്പ് മഹാത്മാക്കളായ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർ, വൈശംപായനൻ തുടങ്ങിയ മഹർഷിമാർ ശരിയായി പഠിച്ചതും അവർ പറഞ്ഞതുപോലെയും,
യദധീതം ച പിത്രാ മേ സമ്യക്കൈവ തതോ മയാ। താവച്ഛൃണുഷ്വ യോ ദേവൈഃ സേന്ദ്രൈഃ സര്ഷിമരുദ്ഗണൈഃ
എന്റെ അച്ഛൻ ശരിയായി പഠിച്ചതുപോലെ ഞാൻ അതെല്ലാം പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്; ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും ഋഷിമാരും മരുത്ഗണങ്ങളും ആദരിച്ചതെന്തോ അതു നീ കേൾക്കൂ.
പൂജിതഃ പ്രവരോ വംശോ ഭാര്ഗവോ ഭൃഗുനന്ദന। ഇമം വംശമഹം പൂര്വം ഭാര്ഗവം തേ മഹാമുനേ
ദേവന്മാർ ആദരിച്ച മഹത്തായ ഭൃഗുവംശം, ഭൃഗുനന്ദനാ, മഹാമുനിയേ, ആ പുരാതന ഭൃഗുവംശം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം.
നിഗദാമി യഥായുക്തം പുരാണാശ്രയസംയുതമ്। ഭൃഗുര്മഹര്ഷിര്ഭഗവാന്ബ്രഹ്മണാ വൈ സ്വയംഭുവാ
പുരാണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതുപോലെ ശരിയായി ഞാൻ പറയാം: മഹർഷിയായ ഭൃഗു, ഭാഗ്യശാലിയായവൻ, സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
വരുണസ്യ ക്രതൌ ജാതഃ പാവകാദിതി നഃ ശ്രുതമ്। ഭൃഗോഃ സുദയിതഃ പുത്രശ്ച്യവനോ നാമ ഭാര്ഗവഃ
വരുണന്റെ യജ്ഞത്തിൽ അഗ്നിയിൽ നിന്നാണ് ഭൃഗു ജനിച്ചതെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ഭൃഗുവിന്റെ പ്രിയപുത്രൻ ച്യവനൻ എന്ന ഭാർഗവനാണ്.
ച്യവനസ്യ ച ദായാദഃ പ്രമതിര്നാമ ധാര്മികഃ। പ്രമതേരപ്യഭൂത്പുത്രോ ഘൃതാച്യാം രുരുരിത്യുത
ച്യവനന്റെ മകനായി ധാർമ്മികനായ പ്രമതി ജനിച്ചു; പ്രമതിയുടെ ഭാര്യ ഘൃതാചിയിൽ നിന്ന് രുരു എന്ന പുത്രനും ജനിച്ചു.
രുരോരപി സുതോ ജജ്ഞേ ശുനകോ വേദപാരഗഃ। പ്രമദ്വരായാം ധര്മാത്മാ തവ പൂര്വപിതാമഹഃ
രുരുവിന്റെ മകനായി വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, ധാർമ്മികനായ, നിന്റെ പൂർവ്വപിതാമഹനായ ശുനകൻ പ്രമദ്വരയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു.
തപസ്വീ ച യശസ്വീ ച ശ്രുതവാന്ബ്രഹ്മവിത്തമഃ। ധാര്മികഃ സത്യവാദീ ച നിയതോ നിയതാശനഃ
അവൻ തപസ്സുകാരനും പ്രശസ്തനും വേദപാരായണനും ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയുമായിരുന്നു; ധാർമ്മികനും സത്യവാനും നിരന്തര നിയന്ത്രണത്തിലും അളവിലുള്ള ഭക്ഷണത്തിലും ഉറച്ചവനുമായിരുന്നു.
സൂതപുത്ര യഥാ തസ്യ ഭാര്ഗവസ്യ മഹാത്മനഃ। ച്യവനത്വം പരിഖ്യാതം തന്മമാചക്ഷ്വ പൃച്ഛതഃ
സൂതപുത്രാ, മഹാത്മാവായ ഭാർഗവന്റെ ച്യവനനായി മാറിയ കഥ പ്രസിദ്ധമാണ്; അതു ഞാൻ ചോദിക്കുമ്പോൾ നീ പറയൂ.
ഭൃഗോഃ സുദയിതാ ഭാര്യാ പുലോമേത്യഭിവിശ്രുതാ। തസ്യാം സമഭവദ്ഗര്ഭോ ഭൃഗുവീര്യസമുദ്ഭവഃ
ഭൃഗുവിന്റെ പ്രിയഭാര്യയായ പുലോമ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായവളിൽ, ഭൃഗുവിന്റെ വീര്യത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ഗർഭം ഉദിച്ചുവന്നു.
തസ്മിന്ഗര്ഭേഽഥ സംഭൂതേ പുലോമായാം ഭൃഗൂദ്വഹ। സമയേ സമശീലിന്യാം ധര്മപത്ന്യാം യശസ്വിനഃ
പുലോമയിൽ ആ ഗർഭം ഉദിച്ചപ്പോൾ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ച യശസ്സുള്ള ഭൃഗു, തന്റെ ധർമ്മപത്നിയോടൊപ്പം യുക്തമായ സമയത്ത് ആയിരുന്നു.