यत्रेमं तु सहस्राक्ष निक्षिपेयमहं स्वयम्। त्वमादाय ततस्तृर्णं हरेथास्त्रिदिवेश्वर
मी ज्या ठिकाणी स्वतः हा सोम ठेवीन, त्या वेळी, हे सहस्रनेत्र, तू तो कुश उचलून घे आणि ने, हे त्रैलोक्याधिपती.
वाक्येनानेन तुष्टोऽहं यत्त्वयोक्तमिहाण्डज। यमिच्छसि वरं मत्तस्तं गृहाण खगोत्तम
तू इथे जे बोललास त्याने मी संतुष्ट आहे, हे अंडजन्मा. तू ज्या वराची इच्छा करतोस, तो माझ्याकडून घे, हे श्रेष्ठ पक्षिराज.
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं कद्रूपुत्राननुस्मरन्। भवेयुर्भुजगाः शक्र मम भक्ष्या महाबलाः
असं ऐकून, कद्रूच्या मुलांची आठवण न ठेवता त्याने उत्तर दिलं — 'हे शक्र, हे बलाढ्य साप माझ्या अन्नात सामील होवोत.'
ईशोऽहमपि सर्वस्य करिष्यामि तु तेऽर्थिताम्। भवेयुर्भुजगाः शक्र मम भक्ष्या महाबलाः
मी सर्वांचा स्वामी आहे आणि तुझी मागणी पूर्ण करीन. हे शक्र, हे बलाढ्य साप माझ्या अन्नात सामील होवोत.
तथेत्युक्त्वाऽन्वगच्छत्तं ततो दानवसूदनः। देवदेवं महात्मानं योगिनामीश्वरं हरिम्
'तसेच होवो' असे म्हणून, दानवांचा संहार करणारा तो योगींचा स्वामी, देवांचा देव, हरि याच्या मागे गेला.
स चान्वमोदत्तं चार्थं यथोक्तं गरुडेन वै। इदं भूयो वचः प्राह भगवांस्त्रिदशेश्वरः
गरुडाने जसे सांगितले तसेच मान्य करून, त्या भगवंताने, देवांचा स्वामी, पुन्हा असे शब्द उच्चारले.
हरिष्यामि विनिक्षिप्तं सोममित्यनुभाष्य तम्। आजगाम ततस्तूर्णं सुपर्णी मातुरन्तिकम्
'मी हा सोम ठेवला की घेईन,' असे त्याला सांगून, सुपर्णी लगेच आपल्या आईकडे गेला.
विनयावनतो भूत्वा वचनं चेदमब्रवीत्। इदमानीतममृतं देवानां भवनान्मया
विनयाने आणि नम्रपणे, त्याने असे सांगितले — 'हे अमृत मी देवांच्या निवासस्थानातून आणले आहे.'
प्रशाधि किमितो मातः करिष्यामि शुभव्रते
आई, तू सांग, मी काय करू? हे शुभव्रते, तुझ्या आज्ञेची मी वाट पाहतो.
इदमानीतममृतं निक्षेप्स्यामि कुशेषु वः
हे अमृत मी तुमच्यासाठी कुशावर ठेवीन.
स्नाता मङ्गलसंयुक्तास्ततः प्राश्नीत पन्नगाः। भवद्भिरिदमासीनैर्यदुक्तं तद्वचस्तदा
स्नान करून, मंगलकार्यांनी युक्त होऊन, मग साप हे अमृत घेतील. तुम्ही इथे बसलेले जसे बोललात, तसेच होईल.
अदासी चैव मातेयमद्यप्रभृति चास्तु मे। यथोक्तं भवतामेतद्वचो मे प्रतिपादितम्
आजपासून ही माता माझी असो; तुम्ही जसे सांगितले, तसे तुमचे शब्द माझ्यासाठी पूर्ण झाले.
ततः स्नातुं गताः सर्पाः प्रत्युक्त्वा तं तथेत्युत। शक्रोऽप्यमृतमाक्षिप्य जगाम त्रिदिवं पुनः
मग साप 'तसेच होवो' असे उत्तर देऊन स्नानाला गेले. शक्रानेही अमृत उचलले आणि पुन्हा स्वर्गात गेला.
अथागतास्तमुद्देशं सर्पाः सोमार्थिनस्तदा। स्नाताश्च कुतजप्याश्च प्रहृष्टाः कृतमङ्गलाः
मग सोम मिळविण्याची इच्छा असलेले साप त्या ठिकाणी आले, स्नान केले, जप म्हणले, आनंदित झाले आणि मंगलकार्यांनी युक्त झाले.
परस्परकृतद्वेषाः सोमप्राशनकर्मणि। अहं पूर्वमहं पूर्वमित्युक्त्वा ते समाद्रवन्
एकमेकावर राग धरून, ते सर्वजण 'मी आधी, मी आधी' असे म्हणत सोमपानासाठी धावले.
यत्रैतदमृतं चापि स्थापितं कुशसंस्तरे। तद्विज्ञाय हृतं सर्पाः प्रतिमायाकृतं च तत्
जेव्हा अमृत कुशाच्या आसनावर ठेवले होते, तेव्हा सर्पांना कळले की ते कुणीतरी घेऊन गेले आहे आणि त्याजागी बनावट ठेवले आहे.
सोमस्थानमिदं चेति दर्भांस्ते लिलिहुस्तदा। ततो द्विधा कृता जिह्वाः सर्पाणां तेन कर्मणा
'हेच सोमाचे स्थान आहे' असे समजून सर्पांनी त्या वेळी कुशाची पाती चाटली; त्यामुळे त्यांच्या जीभा दोन भागात विभागल्या गेल्या.
अभवंश्चामृतस्पर्शाद्दर्भास्तेऽथ पवित्रिणः। `नागाश्च वञ्चिता भूत्वा विसृज्य विनतां ततः। विषादमगमंस्तीव्रं गरुडस्य बलात्प्रभो
अमृताचा स्पर्श झाल्यामुळे ते कुश शुद्ध आणि अमर झाले; पण सर्प फसले गेले आणि विनताला सोडून, गरुडाच्या सामर्थ्यामुळे ते फार दुःखी झाले.
एवं तदमृतं तेन हृतमाहृतमेव च। द्विजिह्वाश्च कृताः सर्पा गरुडेन महात्मना
अशा प्रकारे, ते अमृत गरुडाने नेले आणि सर्पांच्या जीभा त्याने दोन भागात केल्या.
ततः सुपर्णः परमप्रहर्षवा- न्विहृत्य मात्रा सह तत्र कानने। भुजंगभक्षः परमार्चितः खगै- रहीनकीर्तिर्विनतामनन्दयत्
मग सुपर्ण गरुड अत्यंत आनंदित होऊन, सर्व पक्ष्यांनी 'सर्पभक्षक' म्हणून त्याचा सन्मान केला, जरी त्याची कीर्ती काहीशी कमी झाली, तरी त्याने वनात आपल्या आई विनताला आनंद दिला.
इमां कथां यः शृणुयान्नरः सदा पठेत वा द्विजगणमुख्यसंसदि। असंशयं त्रिदिवमियात्स पुण्यभा- ङ्महात्मनः पतगपतेः प्रकीर्तनात्
जो मनुष्य ही कथा नेहमी ऐकतो किंवा श्रेष्ठ ब्राह्मणांच्या सभेत वाचतो, तो नक्कीच पुण्य मिळवून स्वर्गात जातो, कारण तो महान गरुडाची कीर्ती गातो.
भुजङ्गमानां शापस्य मात्रा चैव सुतेन च। विनतायास्त्वया प्रोक्तं कारणं सूतनन्दन
सुतानंदा, तूं सर्पांच्या शापाचे कारण आणि विनता व तिच्या पुत्राची गोष्ट सांगितली आहे.
वरप्रदानं भर्त्रा च कद्रूविनतयोस्तथा। नामनी चैव ते प्रोक्ते पक्षिणोर्वैनतेययोः
तूं कद्रू आणि विनता यांना त्यांच्या पतीने दिलेले वर, आणि विनतेच्या दोन पक्षीपुत्रांची नावेही सांगितलीस.
पन्नगानां तु नामानि न कीतर्यसि सूतज। प्राधान्येनापि नामानि श्रोतुमिच्छामहे वयम्
पण सुतपुत्रा, तूं अजून सर्पांची नावे सांगितली नाहीस; आम्हाला त्यांच्या मुख्य नावांची ऐकण्याची इच्छा आहे.
बहुत्वान्नामधेयानि पन्नगानां तपोधन। न कीर्तयिष्ये सर्वेषां प्राधान्येन तु मे शृणु
तपस्व्या, सर्पांची नावे फार आहेत, म्हणून मी सर्व सांगणार नाही; पण त्यातील मुख्य नावे ऐक.
शेषः प्रथमतो जातो वासुकिस्तदनन्तरम्। ऐरावतस्तक्षकश्च कर्कोटकधनञ्जयौ
सर्वात आधी शेष जन्मला, मग वासुकी; त्यानंतर ऐरावत, तक्षक, कर्कोटक आणि धनंजय हे सर्प जन्मले.
कालियो मणिनागश्च नागश्चापूरणस्तथा। नागस्तथा पिञ्जरक एलापत्रोऽथ वामनः
काळिय, मणिनाग, आपूरण, पिंजरक, एलापत्र आणि वामन हेही सर्प जन्मले.
नीलानीलौ तथा नागौ कल्माषशबलौ तथा। आर्यकश्चोग्रकश्चैव नागः कलशपोतकः
नीळ आणि अनिल, काळमेघ आणि शबल, आर्यक आणि उग्रक, तसेच कलशपोतक हे सर्प होते.
सुमनाख्यो दधिमुखस्तथा विमलपिण्डकः। आप्तः कोटरकश्चैव शङ्खो वालिशिखस्तथा
सुमनाख्य, दधिमुख, विमलपिंडक, आप्त, कोटरक, शंख आणि वालिशिख हे सर्प होते.
निष्टानको हेमगुहो नहुषः पिङ्गलस्तथा। बाह्यकर्णो हस्तिपदस्तथा मुद्गरपिण्डकः
निष्टानक, हेमगुह, नहुष, पिंगळ, बाह्यकर्ण, हस्तिपद आणि मुद्गरपिंडक हेही सर्प होते.