ଓ ସର୍ପରାଜ ତକ୍ଷକ, ଆଜି ମୋ ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତିକୁ ଏହି ଗଛ ଉପରେ ଦେଖ, ମୁଁ ଏହାକୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେବି—ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତୁମେ ଦେଖ, ଓ ସର୍ପ। ଏହିପରି କହି, ମହାନ ଓ ପଣ୍ଡିତ କାଶ୍ୟପ ଋଷି, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଛାର ହୋଇଯାଇଥିବା ଗଛକୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର କୃପାରେ ପ୍ରଥମେ ଏକ ଅଙ୍କୁର, ପରେ ଦୁଇଟି ପତ୍ର, ତାପରେ ଗୋଟିଏ ଶାଖା, ଏବଂ ପୁନି ଏକ ହରିତ ଦଳର ଶାଖା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ଶେଷରେ ଗଛଟି ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଶାଖା-ପତ୍ର ସହିତ ପୁନଃଜୀବିତ ହେଲା। କାଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କୌଶଳ ଦେଖି, ତକ୍ଷକ କହିଲେ, “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ତୁମରେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ଯଦି ତୁମେ ମୋ ବିଷ ବା ମୋ ପରି କାହାର ବିଷକୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିପାରିବେ, ତେବେ ତୁମେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେଠାକୁ ଯାଉଛ? ତୁମେ ଯେଉଁ ରାଜାଠାରୁ ଯେଉଁ ଫଳ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇପାରିବି, ଯଦିଓ ସେଠାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ଅଭିଭୂତ ଓ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ତେଣୁ ତୁମର ଚେଷ୍ଟାର ସଫଳତା ଅନିଶ୍ଚିତ। ଏହାର ଫଳରେ, ତୁମର ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯଶ ଅସ୍ତ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଯିବ। ମୁଁ ଧନ ପାଇଁ ଯାଉଛି, ଏହି ଧନ ଦିଅ, ତେବେ ମୁଁ ମୋର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇ ଫେରିଯିବି। ତୁମେ ଯେତେ ଧନ ରାଜାଠାରୁ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦେଇଦେବି, ତୁମେ ଫେରିଯାଅ, ଓ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।” ତକ୍ଷକଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କାଶ୍ୟପ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଭାବିଲେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ପାଣ୍ଡବ ରାଜାଙ୍କ ଜୀବନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଳ୍ପ ଅଛି। ତେଣୁ, ତକ୍ଷକଠାରୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଧନ ନେଇ, କାଶ୍ୟପ ତୁରନ୍ତ ସେଠାରୁ ଫେରିଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ତକ୍ଷକ ତିବ୍ର ଗତିରେ ନାଗସାହ୍ବୟ ନାମକ ସହରକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଯାଉଥିବାବେଳେ ତିନି ଶୁଣିଲେ ଯେ, ଭୂପତି ଦେବମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଷ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରି ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି। ତେଣୁ ତକ୍ଷକ ଭାବିଲେ, “ମୁଁ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିପାରିବି?” ଏହି ଚିନ୍ତା କରି ସେ ଏକ ତପସ୍ବୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସର୍ପମାନେଠାରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ—“ତୁମେ ସମସ୍ତେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କଠାରେ ଯାଅ, ଏବଂ ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ କୁଶଳତାରେ କର।” ତକ୍ଷକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ ସେହି ସର୍ପମାନେ ଦର୍ଭା ଘାସ, ପାଣି ଓ ଫଳ ନେଇ ରାଜାଙ୍କଠାରେ ଗଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେମାନେ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଚାଲିଗଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପ୍ରିୟଜନମାନେଠାରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ମଧୁର ଫଳ ଖାଅ।” ତପସ୍ବୀମାନେ ଆଣିଥିବା ଫଳ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଏବଂ ରାଜା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଏହି ଫଳ ଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ଓ ନିୟମରେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ, ସେଇ ଫଳ ଖାଇଲେ, ଯାହା ଭିତରେ ସର୍ପ ଥିଲା। ଫଳ ଖାଇବା ସମୟରେ ଏକ ଛୋଟ, କଳା ଆଖି ଓ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣୀୟ କୀଟ ଦେଖାଦେଲା। ଏହି କୀଟକୁ ନେଇ, ରାଜା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଠାରେ କହିଲେ, “ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଉଛି; ଆଜି ମୋତେ ବିଷର ଭୟ ନାହିଁ।” କିନ୍ତୁ ମୁନି କହିଲେ, “ଏହି କୀଟ ମୋତେ ଦଂଶନ କରିବ; ଏହି କୀଟ ତକ୍ଷକ ନାମକ ସର୍ପ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତୁମର ଅନ୍ତ କରିବ।” ସମୟ ଅନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ଏହିପରି କହି ରାଜା ସେହି କୀଟକୁ ଗଳାରେ ରଖିଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ହସିଲେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର କୀଟକୁ ଗଳାରେ ରଖିଲେ; ଏହି ସମୟ ତକ୍ଷକ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦଳା ଦ୍ୱାରା ଚାପି ଧରିଲେ। ଫଳରୁ ବାହାରି, ଯେପରି ରାଜାଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା, ତକ୍ଷକ, ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ଚାପି ଧରି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ ଏବଂ ଭୂପତିଙ୍କୁ ଦଂଶନ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ ତକ୍ଷକଙ୍କ ଦଳା ଦ୍ୱାରା ଚାପି ଧରାଯାଇଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ମୁହଁ କରି କନ୍ଦିଲେ। ପରେ ସେମାନେ ସର୍ପକୁ ଦେଖି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ; ତେବେ ସେମାନେ ତକ୍ଷକଙ୍କୁ ଆକାଶରେ ଚମକୁଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ସର୍ପ ଭାବେ ଦେଖି ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତ ହେଲେ। ତକ୍ଷକ ଅପୂର୍ବ ଦେହରେ ପଦ୍ମ ପରି ଚମକୁଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାପରେ ଘରଟି, ସର୍ପବିଷର ଅଗ୍ନିରେ ଦହି, ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ; ଏହା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପାତରେ ପଡ଼ିଥିବା ଘର ପରି ଭୂମିକୁ ଲୁହିଗଲା। ରାଜା ତକ୍ଷକଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ କ୍ରିୟା, ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜପୁରୋହିତ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କରିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ରାଜା ଘୋଷଣା କଲେ। ସେଇ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ, ଧୀର, ଶୂର ଓ ମହାନ ଜନମେଜୟ, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହ ତାଙ୍କର ପ୍ରପୂର୍ବଜଙ୍କ ପରି ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପରେ ଏହି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ବଂଶର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କାଶୀରାଜ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ମାଙ୍କଠାରେ ଯାଇ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଚାହିଲେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ମା ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଚିନ୍ତା କରି ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟାକୁ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ; ଏହି ବିବାହ ପାଇଁ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାରୀରେ ମନ ନ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଆନନ୍ଦରେ, ଶୂରବୀର ରାଜା ଫୁଲିଥିବା ହ୍ରଦ ଓ ଅଟବୀ ମଧ୍ୟରେ ବିହାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଯେପରି ପୂରୁରବା ଉର୍ବଶୀକୁ ପାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇଥିଲେ, ସେପରି ଏହି କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏବଂ ତାଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ସୁନ୍ଦରୀ, ଏବଂ ପତିବ୍ରତା ଭାର୍ୟା ଭାବେ ଭାସୁଷ୍ଠମା ରାଜାଙ୍କୁ ରମା ଦେବୀ ପରି ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ।