ହେ ରାଜା, ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୟାତି ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ କରି, ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ ଦେଇ ଶାସନ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସମୟର କ୍ରମରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଯାହା ମାନବର ସୌନ୍ଦର୍ୟକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦିଏ। ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅଶକ୍ତ ହୋଇ, ରାଜା ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ—ଯଦୁ, ପୁରୁ, ତୁର୍ବସୁ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ଅନୁଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ମୁଁ ଏଉଁଠି ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ରମଣୀମାନେ ସହିତ ଭୋଗବିଳାସର ଆନନ୍ଦ ଉଠାଏଁ। ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅଛି ଯେ, ଏହି ଯୁବାବସ୍ଥାର ଆନନ୍ଦ ଆଉ କିଛିଦିନ ଅନୁଭବ କରିବି। ମୋ ସନ୍ତାନମାନେ, ଏହାକୁ ସମ୍ଭବ କରିଦିଅ।” ତାପରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, କହିଲେ, “ଏହି ଯୁବାବସ୍ଥା ଆମ ପାଇଁ କି? ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କି? ଆମେ କ’ଣ କରିବା?” ତେବେ ଯୟାତି କହିଲେ, “ମୋ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଉ, ମୁଁ ଏହା ନେଇ ଭୋଗବିଳାସ କରିବି। ମୋ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ ଓ ଉଶନା ଋଷିଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଭୋଗବାସନା କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛି, ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ଅଛି। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଦେହରେ ରାଜ୍ୟ କର; ମୁଁ ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ନେଇ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।” କିନ୍ତୁ, କେହି ପୁଅ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ରାଜି ହେଲେ ନାହିଁ। ସେତେବେଳେ ସବୁଠୁ ଛୋଟ, ଶବ୍ଦରେ ସତ୍ୟବାନ୍ ପୁରୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ଆପଣ ନୂତନ ଯୁବାଦେହ ନେଇ ଯୁବାବସ୍ଥାର ଆନନ୍ଦ ଉଠାନ୍ତୁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରି ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରାଜ୍ୟ କରିବି।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ, ଏବଂ ପୁରୁଙ୍କ ଯୁବାବସ୍ଥା ନେଇ ନିଜେ ଯୁବ ହେଲେ। ଏଭଳି ଯୟାତି ଯୁବାବସ୍ଥାର ଆନନ୍ଦ ଉଠାଇଲେ, ଆଉ ପୁରୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ରାଜା ଯୟାତି ହଜାର ବର୍ଷ ଯୁବ ଶକ୍ତିରେ ଅଜୟ ରହିଲେ। ଏହାପରେ, ଯୟାତି ତାଙ୍କର ରାଣୀମାନେ ସହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହି, ପୁନି ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନରେ ବିଶ୍ୱାଚୀ ସହ ଆନନ୍ଦ କଲେ। କିନ୍ତୁ, ଏତେ ଭୋଗବିଳାସ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଭାବନା ମନରେ ଆସି, ରାଜା ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: “ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ଘୃତ ଦେଇଲେ ଅଧିକ ଜ୍ୱଳନ୍ତି, ସେପରି ଭୋଗବିଷୟ ଭୋଗିଲେ ଚାହିଦା କମେ ନାହିଁ, ବଢ଼ିଯାଏ। ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଧାନ, ଯବ, ସୁନା, ଗାଈ, ଓ ନାରୀ ଅଛନ୍ତି, ସେସବୁ ଏକ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ଏହି କଥା ଜାଣି, ମନୁଷ୍ୟ ସନ୍ତୋଷରେ ରହିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି କର୍ମ, ମନ, ବା ଭାଷାରେ ପାପ କରେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ଭୟ କରେ ନାହିଁ, କାହାକୁ ଭୟ ଦିଏ ନାହିଁ, ଚାହିଦା ବା ଦ୍ୱେଷ ରହେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।” ଏଭଳି ଭୋଗବାସନାର ଅନର୍ଥ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜା ଯୟାତି ନିଜ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ଏବଂ ପୁରୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଯୁବାବସ୍ଥା ଫେରାଇ ଦେଲେ। ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ଯୟାତି ଯୁବାବସ୍ଥା ପୁନି ପୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୋର ବଂଶ ଚାଲିବ; ପୃଥିବୀରେ ଏହି ବଂଶ ‘ପୌରବ’ ବୋଲି ପରିଚିତ ହେବ।” ଏପରି ଭାବେ ଯୟାତି, ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ଭୃଗୁ ପର୍ବତରେ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସମୟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହ ଉପବାସ କରି, ଏହି ଲୋକ ତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ। ଏହିଠାରେ ଜନମେଯୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଆମ ପୂର୍ବଜ ଯୟାତି, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦଶମ ପୁଅ, କିପରି ଦୁର୍ଲଭ ଶୁକ୍ରଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ? ଏହା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ବଂଶର ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ପ୍ରଜାପତିମାନେ କିଏ ତାହା ଅନୁକ୍ରମରେ କୁହନ୍ତୁ।” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ, ବୃହସ୍ପତି ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ: ଯୟାତି ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରାଜା ଥିଲେ; ଶୁକ୍ର ଓ ବୃଷପର୍ବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୟାତି ଓ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଏକତ୍ର ହେବାର କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି। ସେ ସମୟରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ଶାସନ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଜୟ ପାଇବାକୁ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞପୁରୋହିତ ଭାବରେ ଅଙ୍ଗିରାସ ଋଷିଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ, ଦାନବମାନେ କାବ୍ୟ ଉଶନାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଋଷି ସଦା ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଥିଲେ, ତେଣୁ ଯଜ୍ଞରେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ପାଇଲେ। କିନ୍ତୁ କାବ୍ୟ ଉଶନା ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିରେ ମୃତ ଦାନବମାନେକୁ ପୁନଃଜୀବିତ କରିଦେଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ପୁନି ଦେବତାମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଏଥିରେ ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ; ଦେବତାମାନେ ମୃତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ବୃହସ୍ପତି ସେମାନେକୁ ପୁନଃଜୀବିତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଉଶନାଙ୍କ ମତିର ଅମର କରିବା ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣିନଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ଦେବତାମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ତେବେ ଦେବତାମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ କଚଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ଆମେ ତୁମର ଶରଣାଗତ; ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କର। ଏହି ଅମର କରିବା ଜ୍ଞାନ ଉଶନାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି ଏହି ଜ୍ଞାନ ଆଣ। ତୁମେ ଯଦି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କର, ତୁମକୁ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ମିଳିବ। ବୃଷପର୍ବାନ୍ ନିକଟରେ ଉଶନା ଅଛନ୍ତି, ସେ ଦାନବମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେକୁ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଯୁବକ ଥିବାରୁ, ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଫଳ ହେବ। ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ ରଞ୍ଜିତ କରିପାରିବ; ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ। ଧର୍ମ, ଦାନ, ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ, ଉଚିତ ଆଚରଣ ଓ ସ୍୵ଂନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଖୁସି କର, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ଜ୍ଞାନ ପାଇପାରିବ।" କଚ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ, "ଏହିପରି ହେଉ," ବୋଲି ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଆଦର ସହ କଥା ରଖି, ବୃଷପର୍ବାନ୍ଙ୍କ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ।