ପୁରୁଙ୍କ ଯୁବାବସ୍ଥା ପାଇ ରାଜା ଯୟାତି ପୁନି ଯୁବକ ହେଲେ, ଏବଂ ପୁରୁ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନେଇ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ, ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଅଜୟ ଏବଂ ସିଂହ ସଦୃଶ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଯୟାତି ତାଙ୍କର ଯୁବ ଶକ୍ତି ଉପଭୋଗ କରିଲେ। ଏହି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ରମଣ କରି, ପରେ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନରେ ବିଶ୍ୱାଚୀ ସହିତ ମଧୁର ଅନୁଭୂତି ଉପଭୋଗ କଲେ। ତଥାପି, ଏହି ମହାନ ରାଜା ତାଙ୍କର କାମନାରେ କେବେ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ ନାହିଁ। ଏହି କଥା ମନେ ଆସି ରାଜା ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—"ଇଚ୍ଛା କେବେ ଉପଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଘିଅ ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଯେପରି ଅଧିକ ଦହିଏ, ସେପରି ଉପଭୋଗ କାମନାକୁ ବଢ଼ାଏ।" ସେ କହିଲେ, "ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଚାଉଳ, ଯେତେ ଯବ, ସୋନା, ଗାଈ, ଓ ନାରୀ ଅଛନ୍ତି, ଏସବୁ ଏକ ମଣିଷ ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ ନୁହେଁ; ଏହି କଥା ଜାଣି ସନ୍ତୋଷ ଉପାର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।" ତାପରେ ତିନି କହିଲେ, "ଯେମିତି କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କର୍ମ, ମନ, ବା କଥାରେ ପାପ କରେ ନାହିଁ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।" ଆଉ କହିଲେ, "ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷ ଭୟ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟକୁ ଭୟ ଦେଉ ନାହିଁ, ଚାହାଁ ନାହିଁ, ଘୃଣା କରେ ନାହିଁ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।" ଏମିତି ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜା ତାଙ୍କର ମନକୁ ଧୃଢ଼ କରି, ପୁଣି ପୁରୁଙ୍କଠାରୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନେଇଲେ। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ଯୟାତି ତାଙ୍କର ଯୁବାବସ୍ଥା ପୁରୁଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେଇ, ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ତାଙ୍କର କାମନା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଗଲା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୋର ବଂଶ ଚାଲିବ, ଏହି ବଂଶ ପୌରବ ବଂଶ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।" ଏହିପରି, ସିଂହ ସଦୃଶ ରାଜା ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କରି, ଭୃଗୁ ପାହାଡ଼ରେ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସମୟର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଏହି ଲୋକ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଯୟାତି, ଯେଉଁଠି ଦଶମ ପ୍ରଜାପତିର ପୁଅ ଥିଲେ, କିପରି ଦୁର୍ଲଭ ଶୁକ୍ରପୁତ୍ରୀ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ? ଏହି କଥା ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ବଂଶର ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ପ୍ରଜାପତିମାନେ କିଏ, ତାହା ବି ଅନୁକ୍ରମରେ କୁହନ୍ତୁ। ଯୟାତି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାଜା ଥିଲେ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଶୁକ୍ର ଓ ବୃଷପର୍ବନ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ, ଜନମେଜୟ, ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନାନୁସାରେ, ଦେବୟାନୀ ଓ ଯୟାତିଙ୍କର ବିବାହ କଥା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହେଁ। ତିନି ଲୋକରେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ସ୍ୱାମୀତ୍ୱ ପାଇଁ ବିପୁଳ ସଂଘର୍ଷ କରିଥିଲେ। ଜିତିବା ଆଶାରେ ଦେବତାମାନେ ଅଙ୍ଗିରାସ ଋଷିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୂରୋହିତ ବାଛିଲେ, ଅସୁରମାନେ କାବ୍ୟ ଉଶନାସଙ୍କୁ ବାଛିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଦ୍ୱିଜ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହେଲା; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ହରାଇଲେ। କିନ୍ତୁ କାବ୍ୟ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବିତ କଲେ; ସେମାନେ ପୁନି ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଏହିବେଳେ ଅସୁରମାନେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବିତ କଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ କାବ୍ୟ ଜେପରି ମୃତକୁ ଜୀବନ ଦେବା ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣିନଥିଲେ। ଏଥିରୁ ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ କଚଙ୍କୁ ଯାଇ କହିଲେ, "ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ସାହାଯ୍ୟ କର। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ନିକଟରେ ଅଛି। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଜ୍ଞାନ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଠାରୁ ଆଣ। ତୁମକୁ ଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅଂଶ ମିଳିବ। ବୃଷପର୍ବନଙ୍କ ନିକଟରେ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା। ସେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଯୁବା ଥିବାରୁ ଏହି ଋଷିଙ୍କୁ ମନ ଜିତିପାରିବେ। ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ଦେବୟାନୀ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମନ ଜିତିପାରିବେ; ଅନ୍ୟେ କେହି ନୁହେଁ। ଧର୍ମ, ଦାନ, ମାଧୁର୍ୟ, ଉଚିତ ଆଚରଣ ଓ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବେ, ତେବେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ପାଇପାରିବେ।" "ଏହିପରି ହେଉ," କହି କଚ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଦର ପାଇ ଦ୍ୱାରପର୍ବନ ନିବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଯାଇ, ଦାନବପତିଙ୍କ ନଗରରେ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, କଚ କହିଲେ, "ମୁଁ ଅଙ୍ଗିରାସ ଋଷିଙ୍କ ନାତି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ କଚ। ମୋତେ ଆପଣ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।" "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୀକ୍ଷା ନେଇ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।" ଶୁକ୍ର କହିଲେ, "ତୁମେ ଆସ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଲି। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଯେପରି ମୁଁ ଆଦର କରିଛି, ସେପରି ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ କରିବି।" "ଏହିପରି ହେଉ," କହି କଚ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ନିଜ ମୁଖରୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଦୀକ୍ଷା ନେଇ ଶିକ୍ଷକ ଓ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ। ଏହି ଯୁବ ଋଷି ସଦା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ଓ ବାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଲେ। ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସେବା ଦେଇ, ସେ ଯୁବତୀ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ମନ ଜିତିଲେ। ଦେବୟାନୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମିତ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀକୁ ଗୀତ ଓ ଖେଳ ଦ୍ୱାରା ଖୁସି କରୁଥିଲେ। ନାରୀମାନେ ସେହି ପୁରୁଷକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ଯେ ଗୀତ ଗାଏ, ଉପହାର ଦେଉଛି, ମୃଦୁ କଥା କହେ, ରୂପବାନ୍, ଓ ମାଳାଧାରୀ।