ସେଠାରେ, କୁନ୍ତୀ ଦେଖିଲେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ଜନ୍ମାନ୍ତର ସହ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ଏବଂ ଝିଅ ସହିତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁ ଦୁଃଖରେ ବିକୃତ ହୋଇଯାଇଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖ ଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—“ହେ ଜୀବନ, ତୁମେ କେତେ ନିରର୍ଥକ! ଏହି ସଂସାର ନିଷ୍ପ୍ରୟୋଜନ, ଦୁଃଖରେ ଭରିଆ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଏବଂ ଅସୁଖ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଜୀବନରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଓ ଅଶାନ୍ତି ଅଛି, କାରଣ ଏଠାରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଆସିବା ନିଶ୍ଚିତ। ଆପଣ ନିଜେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହାରୁ ବିୟୋଗ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୁଃଖ ଦିଏ। କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି ମୋକ୍ଷ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, କିନ୍ତୁ ଏହା କେବେ ଲାଭ ହୁଏ ନାହିଁ; ଅର୍ଥର ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମାନବ ନରକ ପାଇଁ ପଡ଼ନ୍ତି। ଧନ ଚାହାଁଥିବାମାନେ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଏହା ପାଆନ୍ତି, ତେବେ ତା'ର ଦୁଃଖ ଆଉ ବଢ଼ିଯାଏ; ଯେଉଁଠାରେ ଆସକ୍ତି ଅଛି, ବିୟୋଗ ସର୍ବାଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଏ। ମନୁଷ୍ୟର ଯେତେ ଇଚ୍ଛା, ସେତେ ଦୁଃଖର ବାଣ ହୃଦୟକୁ ବିଧି ଦିଏ। ଏହି ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ଭୟଭୀତ ଜୀବନ ପାଇଲାପରେ ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିନାହିଁ, ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ଦେଖୁନି କିପରି ଏହି ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିପାରିବ, କିମ୍ବା ପୁଅ ଓ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ସହିତ ନେଇ ପଳାଇପାରିବି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ତୁମେ ଜାଣ, ମୁଁ ପୂର୍ବେ ବାଞ୍ଛିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣିନଥିଲ। ତୁମେ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିଲ—‘ଏଠାରେ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ବଢ଼ିଛି, ଏଠା ମୋର ପିତାମାତା’—ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ। ଏବେ ତୁମର ପିତାମାତା ବୃଦ୍ଧ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ଆଗର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି, ଏଠାରେ ରହିବାରେ କେଉଁ ଆନନ୍ଦ ଅଛି? ଖାଦ୍ୟରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, ନା ନାରୀଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ବନ୍ଧନ; ଏକ ହଂସ କିମ୍ବା ଗରୁଡ଼ ପରି ଦୂର ଦେଶକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଆଜି ତୁମେ ଆତ୍ମୀୟପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଦେଖାଇ ମୋ କଥା ଶୁଣିନଥିଲେ, ତାହିଁପାଇଁ ଆମର ବଂଶ ନଶ୍ଟ ହେବାର ଦୁଃଖ ମୋତେ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। କିମ୍ବା, ଯଦି ମୁଁ ନିଜ ପରିନାଶ ସହିପାରିବିନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଜୀବନ୍ତ ଥିବାବେଳେ ଆତ୍ମୀୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦୟାହୀନତା ହେବ। ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସଂଯମୀ, ମୋତେ ମାତୃସମାନ, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସାଥୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ମୋର ପିତାମାତା ତାଙ୍କୁ ଘରସଂସାରରେ ସାଥୀ ଭାବେ ଦିଆଇଥିଲେ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଓ ବିଧିରେ ବିବାହ କରିଛି। ତୁମେ ଉତ୍ତମ କୁଳୀନ, ଦୋଷରହିତ, ସୁସଂସ୍କାରିତା, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ; ଏହି ଜୀବନ ଲାଗି ମୁଁ ତୁମକୁ ଘରଣୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ମୁଁ କେବେ ମୋ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବିନାହିଁ, ଯିଏ ସଦା ପତିବ୍ରତା; ତେଣୁ ମୋ ଝିଅକୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି? ଏଉଁ ଝିଅ ଅପରିପକ୍ୱ, ରୂପ ଅଧୂରା, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପତି ପାଇଁ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ, ପୌତ୍ର ଓ ପିତୃସମୂହ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଲାଭ କରିପାରିବି; ଏ ଝିଅକୁ ନିଜେ ଜନ୍ମ ଦେଇ, କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି? କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି ପୁଅ ପ୍ରତି ପିତାଙ୍କ ମମତା ଅଧିକ, କିଛି କହନ୍ତି ଝିଅ ପ୍ରତି; କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ସମାନ। ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକ, ସନ୍ତାନ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ସୁଖ ବସିଛି, ସେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଝିଅକୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି? ମୋ ଇଚ୍ଛାରେ କିପରି ପୁଅକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବି, ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସଉଖ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହେଁ? ତାଙ୍କର ପିତାମାତା ତାଙ୍କର ମୁଁହ ଦେଖି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଏହି ପୁଅର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପିତୃ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ। ଏହି ପ୍ରିୟ ସନ୍ତାନକୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି? ସେ ମୋ ବଂଶର ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ଯିଏ ବଂଶକୁ ଅଗ୍ରସର କରିବ। ଯିଏ ମୋ ତର୍ପଣ ଓ ପିତୃ କାର୍ଯ୍ୟର ଅଧିକାରୀ, ସେହି ପୁଅକୁ କିପରି ଛାଡ଼ିପାରିବି? ଏହି ତ୍ୟାଗ ମୋ ହେଉ କିମ୍ବା ପୁଅଙ୍କର, ଏହି ଦୁଃଖ ଅସହ୍ୟ। ତୁମେ କିମ୍ବା ଝିଅ ପାଇଁ ଏଠାରେ ରହିବାର ଫଳ ଅଛି; ମୋ କଥା ଶୁଣୁନାହ, ତେଣୁ ଏହି ଫଳ ଉପଭୋଗ କର, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। କିମ୍ବା, ମୁଁ ନିଜେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିପାରିବିନାହିଁ, ପୁଅକୁ ଛାଡ଼ି; ମୁଁ ପୁଅ କିମ୍ବା ତୁମେ, ଝିଅ କୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବିନାହିଁ। କିମ୍ବା, ମଦ୍ର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ କାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବିନାହିଁ; ଜୀବନ୍ତ ଥିବାବେଳେ ଆତ୍ମୀୟକୁ ଛାଡ଼ିବା କ୍ରୂରତା। ମୁଁ ନିଜକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ମୃତ୍ୟୁର ଅଧୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ମୁଁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ବଞ୍ଚିପାରିବେନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା କ୍ରୂର ଏବଂ ପଣ୍ଡିତମାନେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି; ମୁଁ ନିଜକୁ ଦେଇଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏମାନେ ମୋ ବିନା ବଞ୍ଚିପାରିବେନାହିଁ। ଏହି ମହା ବିପଦରେ ପଡ଼ି ମୁଁ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ; ଆଜି ମୁଁ ଯେପଥେ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହ ଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ, ତାହା ଲାଜା ଦେଉଛି—ମୁଁ ବଞ୍ଚିବାଠାରୁ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବା ଭଲ। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କହିଲେ, “ତୁମେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପରି ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହି ସମୟ ଦୁଃଖ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ହେ ସ୍ନେହମୟ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବ; ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ, ତାହା ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବା ଅର୍ଥହୀନ। ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ଓ ଝିଅ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ସୁଖ ପାଇଁ ଚାହାଯାଏ; ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଦୂର କର, ମୁଁ ନିଜେ ଏଠାକୁ ଯିବି। ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ: ପତିଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇ ଦେବା। ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ତାହା ତୁମକୁ ଏହି ଲୋକରେ କୀର୍ତ୍ତି ଏବଂ ପରଲୋକରେ ଅକ୍ଷୟ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି; ଏଠାରେ ଧନ ଓ ଧର୍ମ ଦୁହିଁ ତୁମ ପାଖରେ ପ୍ରଚୁର ଅଛି। ଯାହା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ଚାହାଯାଏ, ତାହା ସବୁ ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପାଇଛ; ପୁଅ ଓ ଝିଅ ପାଇଛ, ଏବଂ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପିତୃ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।