ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି। ସେ କହିଲେ—"ମୁଁ ଯଦି ନିଜକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ମୃତ୍ୟୁରେ ବିଲୀନ ହେଉଛି, ତେବେ ଯେଉଁମାନେକୁ ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବରେ ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ସେମାନେ ଏଠି ଅବସ୍ଥାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି; ଯଦି ମୁଁ ନିଜକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଉଛି, ସେମାନେ ମୋ ବିନା ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖରେ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛି, ଏହାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରୁ ନାହିଁ; ହାଁ, ଆଜି ମୋତେ ଏହି ମାର୍ଗ ଚାଲିବାକୁ ଲଜ୍ଜା ଲାଗୁଛି। ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ଭଲ, ମୁଁ ଏକା ଜୀବିତ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ଏପରେ ଏକ ମହିଳା ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ—"ତୁମେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପରି ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହି ସମୟ ଦୁଃଖ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ହେ ଚିକିତ୍ସକ। ଏଠି ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ ଭାବରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି; ଯାହା ଲିଖାଯାଇଛି, ତାହା ହେବା ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖର କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ଜୀବନରେ ଜନନୀ, ପୁତ୍ର, କନ୍ୟା—ସମସ୍ତେ ନିଜ ସ୍ବାର୍ଥ ପାଇଁ ଚାହାଯାନ୍ତି; ତୁମେ ଜ୍ଞାନର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଦୁଃଖ ଦୂର କର, କାରଣ ମୁଁ ନିଜେ ତାହାଠାରେ ଯିବି।" ସେଉଁଠାରେ ଏହି ମହିଳା କହିଲେ—"ସଂସାରରେ ଏହା ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ: ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଆପଣ ଜୀବନ ଦେଇ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା। ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ତାହା ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଦେଉଛି; ଏହା ପରଲୋକରେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଉଛି ଏବଂ ଏହି ଲୋକରେ କୀର୍ତ୍ତି ଦେଉଛି। ଏହି ନିୟମ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ପ୍ରମାଣିତ; ଧନ ଏବଂ ଧର୍ମ ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ଦେଖାଯାଏ। ଯେଉଁ କାରଣରେ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ଚାହିଁଥାଏ, ସେଥିରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁତ୍ରୀ ଏବଂ ପୁତ୍ର ଦେଇ ଋଣମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।" "ତୁମେ ଏହି ଶିଶୁମାନେକୁ ପୋଷଣ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ସମର୍ଥ; ମୁଁ ତୁମ ପରି ସେମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବି ନାହିଁ। ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଦେଉଥିବା, ହେ ସମସ୍ତ ଜୀବନ ଏବଂ ଧନର ନାଥ, ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବେ, ଏବଂ ମୁଁ କିପରି ସେମାନେକୁ ଚାଲିପାରିବି? ମୁଁ ବିଧବା ହୋଇ, ଏକ ଶିଶୁ ସହିତ ଏକା, ତୁମେ ନଥିଲେ କିପରି ଏହି ଧର୍ମମାର୍ଗରେ ଦଉଡ଼ିପାରିବି?" "ମୁଁ ଏହି ପୁତ୍ରୀ ପାଇଁ ଅନେକ ବରକୁ ଅସ୍ବୀକାର କରି ଗର୍ବିତ ଥିଲି, ଏବେ ତୁମେ ନଥିଲେ ଏହି ଅଯୋଗ୍ୟା ପୁତ୍ରୀକୁ କିପରି ସୁରକ୍ଷା କରିପାରିବି? ଯେପରି ଚିହ୍ନା ମାଂସକୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ଘେରି ଆସନ୍ତି, ସେପରି ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ପତିହୀନ ହେଲେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିପଦ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବି, ଏବଂ ଧର୍ମମାର୍ଗରେ ଅଟୁଟ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।" "ଏହି ଦୁନିଆରେ ନାରୀଜନ୍ମ କୁ ନିନ୍ଦା କରାଯାଏ; ଜୀବନରେ ଅପରାଧିମାନେ ଭରିଛନ୍ତି। ଜୀବନରେ କନ୍ୟା ବାପାମାନଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ, ବଡ଼ ହେଲେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ। ଉଭୟ ନଥିଲେ, ପୁତ୍ର ସହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନାରୀ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବି ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ। ନାରୀଙ୍କ ଅସୁରକ୍ଷା ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା ଦ୍ୱାର, ଯେପରି ଘିଅ ଲଗା ଛୋଳି କୁ କୁକୁରମାନେ ଟାଣିନେଇଯାନ୍ତି।" "ମୁଁ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଶିଶୁକୁ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ମାର୍ଗରେ କିପରି ଚାଲିପାରିବି? ଏହି ଅସହାୟ ଶିଶୁରେ ଚାହିଁଥିବା ଗୁଣ ତୁମେ ଯେପରି ଦେଇଥିଲ, ମୁଁ କିପରି ଦେଇପାରିବି? ଏହି ପୁତ୍ରୀ ଅସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ ଅଯୋଗ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁବେ, ମୋତେ ଅନଦେଖା କରି, ଯେପରି ଶୂଦ୍ରମାନେ ବେଦ ଶୁଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।" "ଯଦି ମୁଁ ଏହି ଗୁଣବତୀ ପୁତ୍ରୀକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଇ ନଦେଉଁ, ତେବେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଯିବେ, ଯେପରି କାଉଁ ହୋମକୁ ଚୋରି କରିଯାଏ। ତୁମର ଏହି ପୁତ୍ରୀ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ହାତରେ ପଡ଼ିବା ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିବେ, ମୋ ମରଣ ନିଶ୍ଚିତ।" "ତୁମେ ନଥିଲେ ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ବିନା ନିଶ୍ଚିତ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବେ, ଯେପରି ପାଣି ଶୁଷ୍କ ହେଲେ ମାଛ ମରିଯାଏ। ଏଭଳି, ଆମେ ତିନିଜଣେ ତୁମେ ନଥିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ନଷ୍ଟ ହେବୁ; ଏହିଠାରେ ତୁମେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି—ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା; ଏହି ମତ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ପୁତ୍ରବତୀଙ୍କ ପାଇଁ। ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଛି, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ହଳଦୀ, କଜଳ, ଫୁଲ ଭଳି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ପିନ୍ଧି ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ପତିଙ୍କ ପିଣ୍ଡଜଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାନ କରି, ମନ ତାଙ୍କର ପାଦରେ ନିବିଡ଼ କରିଥାଏ, ସେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁଥାଏ। ସେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହ ମିଳି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; କାରଣ ବାପା ମାପି ଦେଉଛନ୍ତି, ମା ମାପି ଦେଉଛନ୍ତି, ପୁତ୍ର ମାପି ଦେଉଛନ୍ତି।" "ଅସୀମ ଦାତା ପତିକୁ କିଏ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ? ଆଶ୍ରମ, ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ, ଜପ, ହୋମ, ବ୍ରତ—ଏହି ସବୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପତି ବିନା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଧୈର୍ୟ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଏବଂ ମିତାହାର—ଏହିମାନେ ମାତ୍ର ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମିତ।" "ମୁଁ ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ଛାଡ଼ିଛି, ଏହି ପୁତ୍ରୀକୁ ମଧ୍ୟ, ଆତ୍ମୀୟମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ମୋ ଜୀବନ ତୁମ ପାଇଁ। ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା, ସଂଯମ, ଦାନ—ଏହି ସବୁ ଠାରୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁଖ ପାଇଁ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।" "ଏହିପରି, ମୁଁ ଯେଉଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ତାହା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଉତ୍ତମ ଏବଂ ତୁମ ବଂଶ ପାଇଁ ଲାଭକାରୀ। ସନ୍ତାନ, ଧନ, ମିତ୍ର—ଏହି ସବୁ ଆପଦ୍ରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ରଖାଯାଏ; ଏହିପରି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରନ୍ତି।" "ଆପଦ୍ରେ ଧନକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍; ଧନ ଦେଇ ସ୍ତ୍ରୀକୁ, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ଧନ ଦେଇ ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍। ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର, ଧନ, ଘର—ଏହି ସବୁ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦୃଶ୍ୟାତୀତ ଫଳ ପାଇଁ; ଏହି ସବୁକୁ ନିୟମିତ ରଖିବା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।