ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦିନରେ, ମହାବଳୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ତେଜସ୍ୱିତା ଦ୍ୱାରା ଋଷିଙ୍କ ଶାପ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—"ହେ ମହାବଳୀ, ତୁମେ ନିଜ ତେଜରେ ଋଷିଙ୍କ ଶାପ ପୂରଣ କର, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଓ ତୁମ ପାଇଁ ଯେଉଁ ହୋମ ଅଂଶ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ତୁମ ମୁଁହରେ ଗ୍ରହଣ କର।" ତାପରେ ଅଗ୍ନି, ପିତାମହଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, "ଏହିପରି ହେଉ," ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କଲେ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହା ସହିତ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ; ଏବଂ ମୁନିମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାକଳାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ଭୂଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଖୁସି ହେଲେ; ଅଗ୍ନି, ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ପରମ ସନ୍ତୋଷ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହିପରି ଦୀର୍ଘ ପୂର୍ବକାଳରେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ; ଏହିଠାରେ ହତିଙ୍କ ହସ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶାପ, ପୁଲୋମାଙ୍କ ବିନାଶ ଏବଂ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଘଟିଥିଲା। ଏହି ଚ୍ୟବନ, ଭୃଗୁବଂଶଜ, ସୁକନ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ଏକ ପୁତ୍ର ପ୍ରମତିଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପ୍ରମତି ଘୃତାଚୀ ନାମକ ଅପ୍ସରାଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ରୁରୁ ନାମକ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଏବଂ ରୁରୁ ପ୍ରମାଦ୍ବରାଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ସୁନକ ନାମକ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସୁନକ, ଭାର୍ଗବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା କରି ଅମର କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କଲେ। ଏହିବେଳେ, ମୁନିବର, ମୁଁ ତୁମକୁ ରୁରୁଙ୍କ ଶ୍ରୀମୟ ଉପାଖ୍ୟାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି, ଆଗ୍ରହପୂର୍ବକ ଶୁଣ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏକ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଋଷି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ସ୍ଥୂଳକେଶ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମନାରେ ଲିନ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜ ବିଶ୍ୱାବାସୁ ମେନକାଠାରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ମେନକା ଅପ୍ସରା ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରୀକୁ ସ୍ଥୂଳକେଶଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦିଗରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ତିନି ନଦୀତଟରେ ଭ୍ରୁଣ ଛାଡ଼ି ଦୟାହୀନ ଓ ଲଜ୍ଜାହୀନ ଭାବେ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମହାତ୍ମା ଋଷି ଦେଖିଲେ, ଦିବ୍ୟ ରୂପଶ୍ରୀ ଯୁକ୍ତ ଏହି କନ୍ୟା ନଦୀତଟରେ ଏକା ଶୁଅ ଥିଲେ। ସ୍ଥୂଳକେଶ ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ଅନାଥ କନ୍ୟାକୁ ନିଅନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ଲାଲନା-ପାଳନା କରନ୍ତି। ସ୍ଥୂଳକେଶ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଜନ୍ମାଦି କ୍ରିୟା କରାଇଦେଲେ। ଏହି କନ୍ୟା ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଆକୃତି ଓ ଗୁଣରେ ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ; ଏହି ମହାତ୍ମା ଋଷି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରମାଦ୍ବରା ନାମ ଦେଲେ। ଏହି ପ୍ରମାଦ୍ବରାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମରେ ଦେଖି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରୁରୁ ମନରେ ଅଗାଧ ପ୍ରେମ ଅନୁଭବ କଲେ। ସେ ଏହି କଥା ତାଙ୍କ ପିତା ପ୍ରମତିଙ୍କୁ ଓ ମିତ୍ରମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ। ପ୍ରମତି ତାପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥୂଳକେଶଙ୍କ ନିକଟକୁ ପ୍ରମାଦ୍ବରାଙ୍କ ହାତ ମାଗିବାକୁ ଗଲେ। ଏହାପରେ ପ୍ରମାଦ୍ବରାଙ୍କ ପିତା ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦେବତାମାନେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ତାରାରେ ରୁରୁଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇବାକୁ ଦେଇଦେଲେ। କିଛି ଦିନ ପରେ, ବିବାହ ସମୟ ନିକଟେ, ସେ ଶୁଭ୍ରବର୍ଣ୍ଣା କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ ଖେଳୁଥିଲେ। ଅଜାଣି ଭାବେ, ତାଙ୍କ ପଥରେ ଘୁମାଉଥିବା ଏକ ସାପକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଭାଗ୍ୟର ଚଳନାରେ ତାହା ଉପରେ ପଦ ଦେଲେ। ସେ ସାପ ସମୟର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ବିଷଭରା ଦାଁତରେ ଦାଁସି ଦେଲା। ସାପର ଦାଁସରେ, ସେ ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ତାଙ୍କ ରଙ୍ଗ ହରାଇଗଲା, ରୂପ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଅଳଂକାର ଓ ଚେତନା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ଖୋଲା କେଶ, ଜୀବନହୀନ ଏହି କନ୍ୟା, ଯେଉଁଠି ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପରିଜନମାନେ ଶୋକାକୁଳ ହେଲେ। ସାପ ଦାଁସିଥିବା ଦେହ ଭୂମିରେ ଶୁଅ ଥିଲା, ତାଙ୍କ ତନୁ ଅଧିକ ମୋହନୀୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ଏହି ଅତି ଦ୍ରବ୍ୟଶୀଳ ତନୁକୁ ଭୂମିରେ ଶୁଅ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦ୍ୱିଜମାନେ—ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟାତ୍ରେୟ, ମହାଜନୁ, କୁଶିକ, ଶଂଖମେଖଳ, ଉଦ୍ଦାଳକ, କଥ, ଶ୍ୱେତ, ଭରଦ୍ୱାଜ, କୌନକୃତ୍ସ, ଅର୍ଷ୍ଟିଶେନ ଓ ଗୌତମ—ସେଠାକୁ ଆସି ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ପ୍ରମତି ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବନବାସୀମାନେ ସହିତ ଏହି ଜୀବନହୀନ ପ୍ରମାଦ୍ବରାକୁ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତେ ଦୟାରେ ଅତିଭୂତ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ; କିନ୍ତୁ ରୁରୁ ଶୋକାକୁଳ ହୋଇ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁ ବେଳେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେଠି ବସିଥିଲେ। ସେଇ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସିଥିବା ସମୟରେ, ରୁରୁ ଗଭୀର ଶୋକରେ ଅନ୍ଧାର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କାନ୍ଦିଲେ। ବିରହରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ଅନେକ ବେଳେ ଦୁଃଖର ସବ୍ଦ କହିଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପ୍ରମାଦ୍ବରାକୁ ସ୍ମରଣ କରି। "ମୋ ପ୍ରିୟା ଭୂମିରେ ଶୁଅ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ତନୁ ମୋ ଦୁଃଖ ବଢ଼ାଉଛି, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ମନେ ହୁଏ ମୋ ଜୀବନ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି। ଯଦି ତାଙ୍କ ନିଳପଦ୍ମ ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଉଦାର ନିତମ୍ବ ଥିବା ପ୍ରମାଦ୍ବରା ମୃତ୍ୟୁଶୟ୍ୟାରେ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ଜୀବନ ନେଇ ଚାଲିଯିବେ କି? ମୋ ପିତା, ମାତା, ବନ୍ଧୁ ଓ ସମସ୍ତ ପରିଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଏପରି ଦୁଃଖ ଆଉ କ'ଣ ହେବ, ଯେଉଁଠି ଏପରି ପ୍ରିୟଜନୀ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ପଣରେ ଚାଲିଯିବେ? ଯଦି ମୁଁ କେବେ ଦାନ କରିଥିବି, ତପସ୍ୟା କରିଥିବି, ଗୁରୁମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିବି, ସେହି ପୁଣ୍ୟରେ ମୋ ପ୍ରିୟା ପୁନଃ ଜୀବନ ପାଉନ୍ତୁ। ଏବଂ ମୁଁ ଜନ୍ମଠାରୁ ଯେପରି ନିୟମିତ ଓ ଦମନଶୀଳ ରହିଛି, ସେହି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପ୍ରମାଦ୍ବରା ଆଜି ଉଠିଯାଉନ୍ତୁ।" ଏପରି ଭାବେ ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ଶୋକରେ ଲିନ ରୁରୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପାଇଁ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୂତ ଜଙ୍ଗଲରେ ଆସି ରୁରୁଙ୍କୁ ଏଭଳି କଥା କହିଲେ...