ଯତ୍କିଂଚିଦସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଵସୁ ଭାର୍ଗଵ। ଭୁଵି ହସ୍ତିଗଵାଶ୍ଵଂ ଚ ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ମମ ଚେଶ୍ଚରଃ
ଭାର୍ଗବ, ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଯେତେକି ଦାନବରାଜାମାନଙ୍କର ଧନ-ଦୌଲତ, ହାତୀ, ଗାଈ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ଅଛି, ସେ ସବୁ ଉପରେ ତୁମେ ଓ ମୁଁ ଅଧିକାରୀ।
ଯତ୍କିଂଚିଦସ୍ତି ଦ୍ରଵିଣଂ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ମହାସୁର। ତସ୍ଯେଶ୍ଵରୋସ୍ମି ଯଦ୍ଯେଷା ଦେଵଯାନୀ ପ୍ରସାଦ୍ଯତାମ୍
ମହାଶୁର, ଦୈତ୍ୟରାଜାମାନଙ୍କର ଯେତେକି ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଅଛି, ତାହା ସବୁ ଉପରେ ମୁଁ ଅଧିକାରୀ, କେବଳ ଦେବୟାନୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥେତ୍ଯାହ ଵୃଷପର୍ଵା ମହାକଵିମ୍। ଦେଵଯାନ୍ଯନ୍ତିକଂ ଗତ୍ଵା ତମର୍ଥଂ ପ୍ରାହ ଭାର୍ଗଵଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ବୃଷପର୍ବା ମହାକବିଙ୍କୁ 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ। ପରେ ଭାର୍ଗବ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେଇ ମାମଲା କହିଲେ।
ଯଦି ତ୍ଵମୀଶ୍ଵରସ୍ତାତ ରାଜ୍ଞୋ ଵିତ୍ତସ୍ଯ ଭାର୍ଗଵ। ନାଭିଜାନାମି ତତ୍ତେଽହଂ ରାଜା ତୁ ଵଦତୁ ସ୍ଵଯମ୍
ଭାର୍ଗବ, ତୁମେ ଯଦି ରାଜାଙ୍କ ଧନର ଅଧିକାରୀ ଅଟୁ, ମୁଁ ଏହି କଥା ଜାଣେନି; ରାଜା ନିଜେ କହୁନ୍ତୁ।
ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃଷପର୍ଵା ସବାନ୍ଧଵଃ। ଦେଵଯାନି ପ୍ରସୀଦେତି ପପାତ ଭୁଵି ପାଦଯୋଃ
ଶୁକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବୃଷପର୍ବା ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପରିଜନ ସହିତ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି, 'ଦେବୟାନୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ସ୍ତୁତ୍ଯୋ ଵନ୍ଦ୍ଯଶ୍ଚ ସତତଂ ମଯା ତାତଶ୍ଚ ତେ ଶୁଭେ।' ଯଂ କାମମଭିକାମାଽସି ଦେଵଯାନି ଶୁଚିସ୍ମିତେ। ତତ୍ତେଽହଂ ସଂପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଯଦି ଵାପି ହି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଶୁଭେ, ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରଶଂସା କରିବି, ତୁମେ ମୋ ପିତା ସମାନ। ଦେବୟାନୀ, ତୁମ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ଯଦିଓ ଦୁର୍ଲଭ ହେଉ, ମୁଁ ସେଠାରେ ତୁମକୁ ଦେବି।
ଦାସୀଂ କନ୍ଯାସହସ୍ରେଣ ଶର୍ମିଷ୍ଠାମଭିକାମଯେ। ଅନୁ ମାଂ ତତ୍ର ଗଚ୍ଛେତ୍ସା ଯତ୍ର ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ମେ ପିତା
ମୁଁ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଏକ ଦାସୀ ଭାବେ, ଏକ ହଜାର କନ୍ୟା ସହିତ ଚାହୁଁଛି; ମୋ ପିତା ଯେଉଁଠି ମୋତେ ଦେବେ, ସେଠି ସେ ମୋ ସହିତ ଯିବେ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ଧାତ୍ରି ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଶୀଘ୍ରମାନଯ। ଯଂ ଚ କାମଯତେ କାମଂ ଦେଵଯାନୀ କରୋତୁ ତମ୍
ଧାତ୍ରୀ, ଉଠ, ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଆଣ; ଦେବୟାନୀ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେଠି କରନ୍ତୁ।
ତ୍ଯଜେଦେକଂ କୁଲସ୍ଯାର୍ଥେ ଗ୍ରାମାର୍ଥେ ଚ କୁଲଂ ତ୍ଯଜେତ୍। ଗ୍ରାମଂ ଜନପଦସ୍ଯାର୍ଥେ ଆତ୍ମାର୍ଥେ ପୃଥିଵୀଂ ତ୍ଯଜେତ୍
ପରିବାର ପାଇଁ ଜଣେକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, ଗ୍ରାମ ପାଇଁ ପରିବାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଦେଶ ପାଇଁ ଗ୍ରାମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋ ଧାତ୍ରୀ ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଭଦ୍ରେ ଶର୍ମିଷ୍ଠେ ଜ୍ଞାତୀନାଂ ସୁଖମାଵହ
ତାପରେ ଧାତ୍ରୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, 'ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ଉଠ, ନିଜ ଜଣାସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ପାଇଁ ସୁଖ ଆଣ।'
ତ୍ଯଜତି ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶିଷ୍ଯାନ୍ଦେଵଯାନ୍ଯା ପ୍ରଚୋଦିତଃ। ସାଯଂ କାମଯତେ କାଂ ସ କାର୍ଯୋଽଦ୍ଯ ତ୍ଵଯାଽନଘେ
ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛନ୍ତି; ଏଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦେବୟାନୀ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ଅନଘେ, ତୁମେ ଏହି ଦିନ ସେଇ କାମ କର।
ଯଂ ସା କାମଯତେ କାଂ କରଵାଣ୍ଯହମଦ୍ଯ ତମ୍। ଯଦ୍ଯେଵମାହ୍ଵଯେଚ୍ଛୁକ୍ରୋ ଦେଵଯାନୀକୃତେ ହି ମାମ୍। ମଦ୍ଦୋଷାନ୍ମାଗମଚ୍ଛୁକ୍ରୋ ଦେଵଯାନୀ ଚ ମତ୍କୃତେ
ସେ ଯାହା ଚାହିଁଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏହି ଦିନ ସେଇ କାମ କରିବି; ଯଦି ଦେବୟାନୀ ପାଇଁ ଶୁକ୍ର ମୋତେ ଡାକନ୍ତି, ମୋ ଦୋଷରେ ଶୁକ୍ର କିମ୍ବା ଦେବୟାନୀ ଦୋଷୀ ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ତତଃ କନ୍ଯାସହସ୍ରେଣ ଵୃତା ଶିବିକଯା ତଦା। ପିତୁର୍ନିଯୋଗାତ୍ତ୍ଵରିତା ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ପୁରୋତ୍ତମାତ୍
ତାପରେ, ଏକ ହଜାର କନ୍ୟା ସହିତ ଚୟନିତ ହୋଇ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦୃତ ରାଜମହଳରୁ ପଳଙ୍କିରେ ବାହାରିଗଲେ।
ଅହଂ ଦାସୀସହସ୍ରେଣ ଦାସୀ ତେ ପରିଚାରିକା। ଅନୁ ତ୍ଵାଂ ତତ୍ର ଯାସ୍ଯାମି ଯତ୍ର ଦାସ୍ଯତି ତେ ପିତା
ମୁଁ ଏକ ହଜାର ଦାସୀ ସହିତ ତୁମର ଦାସୀ ଭାବେ ସେବା କରିବି; ତୁମ ପିତା ଯେଉଁଠି ତୁମକୁ ଦେବେ, ସେଠି ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯିବି।
ସ୍ତୁଵତୋ ଦୁହିତାଽହଂ ତେ ଯାଚତଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣତଃ। ସ୍ତୂଯମାନସ୍ଯ ଦୁହିତା କଥଂ ଦାସୀ ଭଵିଷ୍ଯସି
ମୁଁ ଏମିତି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି, ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ଏମି ଥିଲେ ମୁଁ କିପରି ଦାସୀ ହେବି?
ଯେନକେନଚିଦାର୍ତାନାଂ ଜ୍ଞାତୀନାଂ ସୁଖମାଵହେତ୍। ଅତସ୍ତ୍ଵାମନୁଯାସ୍ଯାମି ତତ୍ର ଦାସ୍ଯତି ତେ ପିତା
ଯିଏ ଯେପରି ଭାବେ ଦୁଃଖିତ ଜଣାସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ପାଇଁ ସୁଖ ଆଣେ, ସେଇ ହେତୁ ମୁଁ ତୁମ ପିତା ଯେଉଁଠି ଦେବେ, ସେଠି ତୁମ ସହିତ ଯିବି।
ପ୍ରତିଶ୍ରୁତେ ଦାସଭାଵେ ଦୁହିତ୍ରା ଵୃଷପର୍ଵଣଃ। ଦେଵଯାନୀ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ବୃଷପର୍ବାଙ୍କ ଝିଅ ଦାସୀ ଭାବେ ଅଙ୍ଗୀକାର କରିବା ପରେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବୟାନୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରଵିଶାମି ପୁରଂ ତାତ ତୁଷ୍ଟାଽସ୍ମି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ଅମୋଘଂ ତଵ ଵିଜ୍ଞାନମସ୍ତି ଵିଦ୍ଯାବଲଂ ଚ ତେ
ପିତା, ମୁଁ ଏବେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି; ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଜ୍ଞାନ ଅବିଫଳ ଏବଂ ତୁମର ଶିକ୍ଷାର ଶକ୍ତି ବଡ଼।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଦୁହିତ୍ରା ସ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାଯଶାଃ। ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରଂ ହୃଷ୍ଟଃ ପୂଜିତଃ ସର୍ଵଦାନୈଵଃ
ଏଭଳି କୁହିବା ପରେ, ସେ ମହାମାନ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ, ତାଙ୍କର ଝିଅଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଉପହାର ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଥ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ଦେଵଯାନୀ ନୃପୋତ୍ତମ। ଵନଂ ତଦେଵ ନିର୍ଯାତା କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଵରଵର୍ଣିନୀ
ଏହାପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ହେ ରାଜା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ ଦେବୟାନୀ ଖେଳିବା ପାଇଁ ସେଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ବାହାରିଗଲେ।
ତେନ ଦାସୀସହସ୍ରେଣ ସାର୍ଧଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ତଦା। ତମେଵ ଦେଶଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ଯଥାକାମଂ ଚଚାର ସା
ସେ ସମୟରେ, ଏକ ହଜାର ଦାସୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ, ସେ ତାହାଁକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରିବା ଲାଗିଲେ।
ତାଭିଃ ସଖୀଭିଃ ସହିତା ସର୍ଵାଭିର୍ମୁଦିତା ଭୃଶମ୍। କ୍ରୀଡନ୍ତ୍ଯୋଽଭିରତାଃ ସର୍ଵାଃ ପିବନ୍ତ୍ଯୋ ମଧୁମାଧଵୀଂ
ସମସ୍ତ ସଖୀମାନେ ସହିତ, ସେମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ମଧୁ ମଧୁର ମଦ ପିଇ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ଖାଦନ୍ତ୍ଯୋ ଵିଵିଧାନ୍ଭକ୍ଷ୍ଯାନ୍ଵିଦଶନ୍ତ୍ଯଃ ଫଲାନି ଚ। ପୁନଶ୍ଚ ନାଡୁଷୋ ରାଜା ମୃଗଲିପ୍ସୁର୍ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଫଳ ଖାଉଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ମୃଗ ଶିକାର କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ପୁଣି ସେଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ତମେଵ ଦେଶଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଜଲାର୍ଥୀ ଶ୍ରମକର୍ଶିତଃ। ଦଦର୍ଶ ଦେଵଯାନୀଂ ସ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ତାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ
ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ପାଣି ଖୋଜିବା ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଦେବୟାନୀ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀ କନ୍ୟାମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ପିବନ୍ତୀର୍ଲଲମାନାଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତାଃ। ଆସନପ୍ରଵରେ ଦିଵ୍ଯେ ସର୍ଵରତ୍ନଵିଭୂଷିତେ। ଉପଵିଷ୍ଟାଂ ଚ ଦଦୃଶେ ଦେଵଯାନୀଂ ଶୁଚିସ୍ମିତାମ୍
ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ମଧୁପାନ କରୁଥିଲେ ଓ ଖେଳୁଥିଲେ; ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସିଥିବା ଶୁଭ୍ର ହସ ଥିବା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ।
ରୂପେଣାପ୍ରତିମାଂ ତାସାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମଧ୍ଯେ ଵରାଙ୍ଗନମ୍। `ଆସନାଚ୍ଚ ତତଃ କିଂଚିଦ୍ଵିହୀନାଂ ହେମଭୀଷିତାମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟାକୁ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଆସନରୁ ଅଳ୍ପ ଦୂରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଅସୁରେନ୍ଦ୍ରସୁତାଂ ଚାପି ନିଷଣ୍ଣାଂ ଚାରୁହାସିନୀମ୍। ଦଦର୍ଶ ପାଦୌ ଵିପ୍ରାଯାଃ ସଂଵହନ୍ତୀମନିନ୍ଦିତାମ୍
ସେ ଅସୁର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ଶୋଭାବନ୍ତୀ ହସ ଥିବା, ଦୋଷରହିତ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କନ୍ୟାଙ୍କ ପାଦ ମସାଜ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଗାଯନ୍ତ୍ଯୋଽଥ ପ୍ରନୃତ୍ଯନ୍ତ୍ଯୋ ଵାଦଯନ୍ତ୍ଯୋଽଥ ଭାରତ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯଯାତିମତୁଲଂ ଲଜ୍ଜଯାଽଵନତାଃ ସ୍ଥିତାଃ
ସେମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ବାଦ୍ୟ ବଜାଉଥିଲେ; ଯେତେବେଳେ ମହାନ୍ୟ ଯୟାତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଉଭୟେ ଦଢ଼ି ରହିଗଲେ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ କନ୍ଯାସହସ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵେ କନ୍ଯେ ପରିଵାରିତେ। ଗୋତ୍ରେ ଚ ନାମନୀ ଚୈଵ ଦ୍ଵଯୋଃ ପୃଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶୁଭେ
ଦୁଇ ହଜାର କନ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ, ଦୁଇଜଣୀ ତୁମ ସହିତ ଅଛନ୍ତି; ହେ ଶୁଭେ, ମୁଁ ତୁମର ଗୋତ୍ର ଓ ନାମ ପଚାରୁଛି।
ଆଖ୍ଯାସ୍ଯାମ୍ଯହମାଦତ୍ସ୍ଵ ଵଚନଂ ମେ ନରାଧିପ। ଶୁକ୍ରୋ ନାମାସୁରଗୁରୁଃ ସୁତାଂ ଜାନୀହି ତସ୍ଯ ମାମ୍
ମୁଁ କହିବି, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ହେ ରାଜା; ମୋତେ ଅସୁରମାନ୍ୟ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଝିଅ ବୋଲି ଜାଣ।