ଅଭଵଦ୍ଦୋଷଦର୍ଶିତ୍ଵାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣ୍ଯଯନ୍ତ୍ରିତା। ସ ତଦା ଵ୍ରୀଡିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଋଷିସ୍ତାଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ନିଜ ଦୋଷ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ସେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ; ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁନି କଥା କହିଲେ।
ସଵ୍ରୀଡୈଵ ଚ ଦୀର୍ଘାଯୁଃ ପୁରେଵ ଭଵିତା ନ ଚ। ଵୃତ୍ତଂ କଥଯ ରମ୍ଭୋରୁ ମା ତ୍ରାସଂ ଚ ପ୍ରକଲ୍ପଯ
ଲଜ୍ଜା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ପୂର୍ବବତ୍ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବ; କଣ ଘଟିଲା ତାହା କହ, ହେ ରମ୍ଭାସମ ଉରୁଥିବା, ଭୟ କରନି।
ତତଃ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପାଦୌ ସା ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍। ନିଧାଯ କାମଂ ତସ୍ଯର୍ଷେଃ କନ୍ଦାନି ଚ ଫଲାନି ଚ
ତାପରେ ସେ ମୁନିଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇଦେଇ, ଶାନ୍ତିରେ ବସିଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ଆଉଥରେ କହିଲେ। ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ମୁଳ ଓ ଫଳ ଆଗରେ ରଖିଦେଲେ।
ତତଃ ସଂଵାହ୍ଯ ପାଦୌ ସା ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ଵେଦିମଧ୍ଯମା। ଶକୁନ୍ତଲା ପୌରଵାଣାଂ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଂ ଜଗ୍ମୁଷୀ ପତିମ୍
ତାପରେ ସେ ମୁନିଙ୍କର ପାଦ ମସାଜ କରି, ଶକୁନ୍ତଳା, ସବୁ ଜଣା ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୌରବ ବଂଶର ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କର ଭାବୀ ପତ୍ନୀ, ଶାନ୍ତିରେ ଚାଲିଗଲେ।
ତତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରାଦତିଶୁଭା ସଵ୍ରୀଡା ଶ୍ରମତୀ ତଦା। ସଗଦ୍ଗଦମୁଵାଚେଦଂ କାଶ୍ଯପଂ ସା ଶୁଚିସ୍ମିତା
ତାପରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଶକୁନ୍ତଳା, ମୃଦୁ ହସରେ, କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ କମ୍ପିଥିବା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ।
ରାଜା ତାତାଜଗାମେହ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତ ଇଲିଲାତ୍ମଜଃ। ମଯା ପତିର୍ଵୃତୋ ଯୋଽସୌ ଦୈଵଯୋଗାଦିହାଗତଃ
ପିତା, ରାଜା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ଇଲିଲାଙ୍କ ପୁଅ, ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲି, ସେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ତାତ ପ୍ରସୀଦ ତ୍ଵଂ ଭର୍ତା ମେ ସୁମହାଯଶାଃ। ଅତଃ ସର୍ଵଂ ତୁ ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯଜ୍ଞାନେନ ପଶ୍ଯସି
ପିତା, ଦୟା କରନ୍ତୁ। ମୋର ପତି ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ। ଆପଣ ଦେବତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସବୁ ଘଟଣା ଦେଖିପାରୁଛନ୍ତି।
ଚକ୍ଷୁଷା ସ ତୁ ଦିଵ୍ଯେନ ସର୍ଵଂ ଵିଜ୍ଞାଯ କାଶ୍ଯପଃ
ତାପରେ କାଶ୍ୟପ ଦେବତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଲେ।
ତତୋ ଧର୍ମିଷ୍ଠତାଂ ମତ୍ଵା ଧର୍ମେ ଚାସ୍ଖଲିତଂ ମନଃ। ଉଵାଚ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରୀତସ୍ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ସୁମହାତପାଃ
ତାପରେ ତାଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଅଚଳ ମନକୁ ବୁଝି, ମହାତପସ୍ବୀ ଭଗବାନ୍ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଘଟିଥିବା କଥା କହିଲେ।
ଏଵମେତନ୍ମଯା ଜ୍ଞାତଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୁଷା। ତ୍ଵଯାଽଦ୍ଯ ରାଜାନ୍ଵଯଯା ମାମନାଦୃତ୍ଯ ଯତ୍କୃତମ୍
ଏଭଳି ହେଉଛି, ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସବୁ ଜାଣିଛି, ଦେଖିଛି—ତୁମେ ଆଜି ରାଜବଂଶ ପାଇଁ ମୋତେ ଅଗ୍ରହଣ କରି ଯାହା କରିଛ।
ପୁଂସା ସହ ସମାଯୋଗୋ ନ ସ ଧର୍ମୋପଘାତକଃ। ନ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଭଦ୍ରେ ମା ଶୁଚଃ ସୁକୃତଂ କୃତମ୍
ପୁରୁଷ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଧର୍ମକୁ ଭଙ୍ଗ କରେନାହିଁ। ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ, ମୃଦୁମନା, ତୁମେ ଭଲ କାମ କରିଛ।
କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ତୁ ଗାନ୍ଧର୍ଵୋ ଵିଵାହଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଚ୍ଯତେ। ସକାମାଯାଃ ସକାମେନ ନିମନ୍ତ୍ରଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଚ୍ଯତେ
କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦୁହେଁ ଇଚ୍ଛା ଓ ସମ୍ମତିରେ ଯେଉଁ ବିବାହ ହୁଏ, ସେହିଠାରୁ ଉତ୍ତମ କିଛି ନାହିଁ।
କିଂ ପୁନର୍ଵିଧିଵତ୍କୃତ୍ଵା ସୁପ୍ରଜସ୍ତ୍ଵମଵାପ୍ସ୍ଯସି।' ଧର୍ମାତ୍ମା ଚ ମହାତ୍ମା ଚ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ଏହିପରି ଯଦି ବିଧିବତ୍ କରାଯାଏ, ତେବେ ତୁମେ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ପାଇବ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ମହାନ୍ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ସବୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛତ୍ପତିର୍ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ଭଜମାନାଂ ଶକୁନ୍ତଲେ। ମହାତ୍ମା ଜନିତା ଲୋକେ ପୁତ୍ରସ୍ତଵ ମହାଯଶାଃ
ଶକୁନ୍ତଳା, ଯେଉଁ ସମୟରେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଅନୁଗତ ହେଉଥିଲ, ତୁମ ପତି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ; ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ତୁମ ପୁଅ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ହେବ।
ସ ଚ ସର୍ଵାଂ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତାଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯତି ମେଦିନୀମ୍। ପରଂ ଚାଭିପ୍ରଯାତସ୍ଯ ଚକ୍ରଂ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମିର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବେ, ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟଚକ୍ର ଅବିରୋଧରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବ।
ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯପ୍ରତିହତଂ ସତତଂ ଚକ୍ରଵର୍ତିନଃ। ପ୍ରସନ୍ନ ଏଵ ତସ୍ଯାହଂ ତ୍ଵକୃତେ ଵରଵର୍ଣିନି
ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟଚକ୍ର ସଦା ଅବିରୋଧ ରହିବ। ଓ ଶୁଭ୍ରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ବହୁତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
ଋତଵୋ ବହଵସ୍ତେ ଵୈ ଗତା ଵ୍ଯର୍ଥାଃ ଶୁଚିସ୍ମିତେ। ସାର୍ଥକଂ ସାଂପ୍ରତଂ ହ୍ଯେତନ୍ନ ଚ ପାପ୍ମାସ୍ତି ତେଽନଘେ। ଗୃହାଣ ଚ ଵରଂ ମତ୍ତସ୍ତତ୍କୃତେ ଯଦଭୀପ୍ସିତମ୍
ହସୁଥିବା ଶୁଭ୍ରମୁଖୀ, ବହୁତ ଋତୁ ବ୍ୟର୍ଥ ଚାଲିଗଲା। ଏବେ ଏହା ଫଳଦାୟକ ହେଲା, ତୁମେ ଦୋଷରହିତ। ଏହି କାରଣରେ ମୋ ପାଖରୁ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ଏକ ଵର ନିଅ।
ମଯା ପତିର୍ଵୃତୋ ଯୋଽସୌ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ମମ ଚୈଵ ପତିର୍ଦୃଷ୍ଟୋ ଦେଵତାନାଂ ସମକ୍ଷତଃ। ତସ୍ମୈ ସସଚିଵାଯ ତ୍ଵଂ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ଯାହାକୁ ମୁଁ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ସେହି ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ମୋତେ ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୟା କରନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମନସା ପ୍ରଣିଧାଯ ମନସ୍ଵିନୀ। ତତୋ ଧର୍ମିଷ୍ଠତାଂ ଵଵ୍ରେ ରାଜ୍ଯେ ଚାସ୍ଖଲନଂ ତଥା
ଏଭଳି କହି, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ସେ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ନାରୀ ଧର୍ମ ଓ ରାଜ୍ୟରେ ଅଚଳତା ଚାହିଲେ।
ଶକୁନ୍ତଲାଂ ପୌରଵାଣାଂ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତହିତକାମ୍ଯଯା। `ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତାଂ ପ୍ରାହ କଣ୍ଵୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ
ପୌରବ ବଂଶର ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଣ୍ବ ତାକୁ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।'
ପସ୍ପର୍ଶ ଚାପି ପାଣିଭ୍ଯାଂ ସୁତାଂ ଶ୍ରୀମିଵରୂପିଣୀମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଶୋଭାମୟୀ ଝିଅକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଦେଵୀ ତ୍ଵଂ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ପତିଵ୍ରତାନାଂ ଯା ଵୃତ୍ତିସ୍ତାଂ ଵୃତ୍ତିମନୁପାଲଯ
ଏହି ଦିନଠାରୁ, ମହିଳେ, ତୁମେ ମହାତ୍ମା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା। ପତିନିଷ୍ଠା ନାରୀମାନେ ଯେପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଆଚରଣ କର।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମାତ୍ମା ତାଂ ଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମସ୍ପୃଶତ୍। ସ୍ପୃଷ୍ଟମାତ୍ରେ ଶରୀରେ ତୁ ପରଂ ହର୍ଷମଵାପ ସା
ଏପରି କହି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଆଉ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଶରୀରକୁ ମାତ୍ର ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସହିତ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଚ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରତିଯାତେ ଦିନେ ଦିନେ। `ଗର୍ଭଶ୍ଚ ଵଵୃଧେ ତସ୍ଯାଂ ରାଜପୁତ୍ର୍ଯାଂ ମହାତ୍ମନଃ
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଦେଇଯିବା ପରେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପରେ, ରାଜକୁମାରୀ ଦିନକୁ ଦିନ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ସନ୍ତାନକୁ ଗର୍ଭରେ ବଢ଼ାଇଲେ।
ଶକୁନ୍ତଲା ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ରାଜାନଂ କାର୍ଯଗୌରଵାତ୍। ଦିଵାରାତ୍ରମନିଦ୍ରୈଵ ସ୍ନାନଭୋଜନଵର୍ଜିତା
ଶକୁନ୍ତଳା ତାଙ୍କର କଷ୍ଟ ଓ ଦାୟିତ୍ୱ ଭାବି, ରାଜାଙ୍କୁ ନିତି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ସେ ଦିନ ଓ ରାତି ନିଦ୍ରାହୀନ ରହି, ସ୍ନାନ ଓ ଖାଦ୍ୟକୁ ଅବହେଳା କରୁଥିଲେ।
ରାଜପ୍ରେଷଣିକା ଵିପ୍ରାଶ୍ଚତୁରଙ୍ଗବଲାନ୍ଵିତାଃ। ଅଦ୍ଯ ଶ୍ଵୋ ଵା ପରଶ୍ଵୋ ଵା ସମାଯାନ୍ତୀତି ନିସ୍ଚିତା
ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ ଯେ, ରାଜାଙ୍କର ଦୂତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସେନା ଆଜି, କିମ୍ବା ଆସନ୍ତା କିମ୍ବା ପରଦିନ ଆସିବେ।
ଦିନାନ୍ପକ୍ଷାନୃତୂନ୍ମାସାନଯନାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଗଣ୍ଯମାନାନି ଵର୍ଷାଣି ଵ୍ଯତୀଯୁସ୍ତ୍ରୀଣି ଭାରତ
ଦିନ, ପକ୍ଷ, ଋତୁ, ମାସ ଓ ସମସ୍ତ ବର୍ଷ ଗଣିଗଣି ତିନି ବର୍ଷ କଟିଗଲା, ହେ ଭାରତ।
ତ୍ରିଷୁ ଵର୍ଷେଷୁ ପୂର୍ଣେଷୁ ଋଷେର୍ଵଚନଗୌରଵାତ୍। ଋଷିପତ୍ନ୍ଯଃ ସୁବହୁଶୋ ହେତୁମଦ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରୁଵନ୍
ତିନି ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଋଷିଙ୍କର କଥାକୁ ମାନି, ଋଷିଙ୍କର ଘରବାଡ଼ୀ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଶୃଣୁ ଭଦ୍ରେ ଲୋକଵୃତ୍ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯଦ୍ରୋଚତେ ତଵ। ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ହିତଂ ଦେଵି ନାଵମାନ୍ଯଂ ଗୁରୋର୍ଵଚଃ
“ଶୁଣ, ଭଲମଣିଷ, ଲୋକମାନେ କେମିତି ଚାଲନ୍ତି। ଶୁଣି, ଯାହା ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗେ, ସେହି କର। ଦେବୀ, ଗୁରୁଙ୍କର କଥାକୁ କେବେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯାହା ଉପକାରୀ, ସେହି କର।”
ଦେଵାନାଂ ଦୈଵତଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିପ୍ରାଣାମଗ୍ନିର୍ବ୍ରହ୍ମ ଚ। ନାରୀଣାଂ ଦୈଵତଂ ଭର୍ତା ଲୋକାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୁରୁଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରହ୍ମା; ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀ ଦେବତା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୁରୁ।