ପ୍ରକାଶାର୍ଥଂ ଯଯୌ ତତ୍ର ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଚ ମହାରଥଃ।। ତତ୍ର ଗଙ୍ଗାଜଲେ ରମ୍ଯେ ଵିଵିକ୍ତେ କ୍ରୀଡଯନ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଆଲୋକ ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେ ମହାରଥୀ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ଗଙ୍ଗାର ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ନିର୍ଜନ ଜଳରେ କିଛି ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ।
ଶବ୍ଦଂ ତେଷାଂ ସ ଶୁଶ୍ରାଵ ନଦୀଂ ସମୁପସର୍ପତାମ୍। ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଚାଵିଷ୍ଟଶ୍ଚୁକ୍ରୋଧ ବଲଵଦ୍ବଲୀ
ସେ ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ନଦୀ ପାଖକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସେଇ ଶବ୍ଦରେ ବିଘ୍ନିତ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାଂସ୍ତତ୍ର ସହ ମାତ୍ରା ପରନ୍ତପାନ୍। ଵିଷ୍ଫାରଯନ୍ଧନୁର୍ଘୋରମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଠାରେ ମାଆ ସହିତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ସେ, ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣି, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ସନ୍ଧ୍ଯା ସଂରଜ୍ଯତେ ଘୋରା ପୂର୍ଵରାତ୍ରାଗମେଷୁ ଯା। ଅଶୀତିଭିର୍ଲଵୈର୍ହୀନଂ ତନ୍ମୁହୂର୍ତଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ଯେ ସଂଧ୍ୟା ବେଳେ ରାତି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେ ଭୟଙ୍କର ସମୟ। ଏହି ସମୟ ଅଠାସି ଲବା ଅଭାବରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିହିତଂ କାମଚାରାଣାଂ ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍। ଶେଷମନ୍ଯନ୍ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ କର୍ମଚାରେଷୁ ଵୈ ସ୍ମୃତମ୍
ଏହି ସମୟ ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳାଚଳ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଅନ୍ୟ ସମୟ ମାନବମାନେ କାମ କରିବା ପାଇଁ ଥାଏ।
ଲୋଭାତ୍ପ୍ରଚାରଂ ଚରତସ୍ତାସୁ ଵେଲାସୁ ଵୈ ନରାନ୍। ଉପକ୍ରାନ୍ତା ନିଗୃହ୍ଣୀମୋ ରାକ୍ଷସୈଃ ସହ ବାଲିଶାନ୍
ଲୋଭରେ ଏହି ସମୟରେ ଯେମାନେ ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ମୂର୍ଖମାନେ ଧରି ରଖନ୍ତି।
ଅତୋ ରାତ୍ରୌ ପ୍ରାପ୍ନୁଵତୋ ଜଲଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ଜନାଃ। ଗର୍ହଯନ୍ତି ନରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ବଲସ୍ଥାନ୍ନୃପତୀନପି
ଏହି କାରଣରୁ, ରାତିରେ ଜଳ ନେଉଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ କହନ୍ତି।
ଆରାଚ୍ଚ ତିଷ୍ଠତାସ୍ମାକଂ ସମୀପଂ ନୋପସର୍ପତ। କସ୍ମାନ୍ମାଂ ନାଭିଜାନୀତ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଭାଗୀରଥୀଜଲମ୍
ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ରୁହ, ଆସିକି ନିକଟକୁ ଯିଅନାହିଁ। ମୁଁ ଭାଗୀରଥୀ ଜଳକୁ ଆସିଛି, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହାଁ?
ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣଂ ଗନ୍ଧର୍ଵଂ ଵିତ୍ତ ମାଂ ସ୍ଵବଲାଶ୍ରଯମ୍। ଅହଂ ହି ମାନୀ ଚେର୍ଷ୍ଯୁଶ୍ଚ କୁବେରସ୍ଯ ପ୍ରିଯଃ ସଖା
ମୋତେ ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣ୍ଣ ଗନ୍ଧର୍ବ ବୋଲି ଜାଣ, ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରେ। ମୁଁ ଅହଂକାରୀ, ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ ଏବଂ କୁବେରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର।
ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣମିତ୍ଯେଵଂ ଖ୍ଯାତଂ ଚେଦଂ ଵନଂ ମମ। ଅନୁଗଙ୍ଗଂ ଚରନ୍କାମାଂଶ୍ଚିତ୍ରଂ ଯତ୍ର ରମାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣ୍ଣ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ମୋର। ଗଙ୍ଗା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରିବା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଖୁସି ହେବା ମୋର ପ୍ରିୟ କାମ।
ନ କୌଣପାଃ ଶୃଙ୍ଗିଣୋ ଵା ନ ଦେଵା ନ ଚ ମାନୁଷାଃ। କୁବେରସ୍ଯ ଯଥୋଷ୍ଣୀଷଂ କିଂ ମାଂ ସମୁପସର୍ପଥ
ନ କୌଣପ ମାନେ, ଶୃଙ୍ଗ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ମଣିଷମାନେ—କେହି ମଧ୍ୟ, ଏଠାକୁ କୁବେରଙ୍କର ଉଷ୍ଣୀଷ ନିକଟରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପାଖକୁ ତୁମେ ଯେପରି ଆସିନାହାନ୍ତି। ତେବେ, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁଛ?
ସମୁଦ୍ରେ ହିମଵତ୍ପାର୍ଶ୍ଵେ ନଦ୍ଯାମସ୍ଯାଂ ଚ ଦୁର୍ମତେ। ରାତ୍ରାଵହନି ସନ୍ଧ୍ଯାଯାଂ କସ୍ଯ କ୍ଲୃପ୍ତଃ ପରିଗ୍ରହଃ
ହେ ମୂଢ଼, ସମୁଦ୍ର କିନାରାରେ, ହିମାଳୟ ପାଖରେ, କିମ୍ବା ଏହି ନଦୀରେ—ରାତି, ଦିନ, କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ—ଏଠାରେ କାହାର ଅଧିକାର ରହିଛି କି?
ଭୁକ୍ତୋ ଵାଽପ୍ଯଥ ଵାଽଭୁକ୍ତୋ ରାତ୍ରାଵହନି ଖେଚର। ନ କାଲନିଯମୋ ହ୍ଯସ୍ତି ଗଙ୍ଗାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସରିଦ୍ଵରାଂ
ଖାଇଥିଲେ କିମ୍ବା ନ ଖାଇଥିଲେ, ରାତି କିମ୍ବା ଦିନ, ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ—ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପାଖକୁ ଆସିବା ପାଇଁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ନାହିଁ।
ଵଯଂ ଚ ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନା ଅକାଲେ ତ୍ଵାମଧୃଷ୍ଣୁମ। ଅଶକ୍ତା ହି ରଣେ କ୍ରୂର ଯୁଷ୍ମାନର୍ଚନ୍ତି ମାନଵାଃ
ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଅସମୟରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁମାନେ ଦୁର୍ବଳ, ହେ କ୍ରୂର, ସେମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି।
ପୁରା ହିମଵତଶ୍ଚୈଷା ହେମଶୃଙ୍ଗାଦ୍ଵିନିଃସୃତା। ଗଙ୍ଗା ଗତ୍ଵା ସମୁଦ୍ରାମ୍ଭଃ ସପ୍ତଧା ସମପଦ୍ଯତ
ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଏହି ଗଙ୍ଗା ହିମାଳୟର ସୁନା ଶୃଙ୍ଗରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରର ଜଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ସାତଟି ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା।
ଗଙ୍ଗାଂ ଚ ଯମୁନାଂ ଚୈଵ ପ୍ଲକ୍ଷଜାତାଂ ସରସ୍ଵତୀମ୍। ରଥସ୍ଥାଂ ସରଯୂଂ ଚୈଵ ଗୋମତୀଂ ଗଣ୍ଡକୀଂ ତଥା
ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସରସ୍ୱତୀ, ରଥରେ ବହୁଥିବା ସରୟୂ, ଗୋମତୀ ଏବଂ ଗଣ୍ଡକୀ—
ଅପର୍ଯୁଷିତପାପାସ୍ତେ ନଦୀଃ ସପ୍ତ ପିବନ୍ତି ଯେ। ଇଯଂ ଭୂତ୍ଵା ଚୈକଵପ୍ରା ଶୁଚିରାକାଶଗା ପୁନଃ
ଏହି ସାତଟି ନଦୀର ଜଳ ପିଇଥିବା ଏମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ପାପ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପହୃତ ହୋଇନାହିଁ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ନଦୀ ପୁଣି ଏକା ହୋଇ, ଆକାଶକୁ ଯାଇ, ପୁଣି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ଦେଵେଷୁ ଗଙ୍ଗା ଗନ୍ଧର୍ଵ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯଲକନନ୍ଦତାମ୍। ତଥା ପିତୄନ୍ଵୈତରଣୀ ଦୁସ୍ତରା ପାପକର୍ମଭିଃ। ଗଙ୍ଗା ଭଵତି ଵୈ ପ୍ରାପ୍ଯ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗଙ୍ଗା ଅଳକାନନ୍ଦା ହୁଅନ୍ତି। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ, ସେ ବେଇତରଣୀ ହୁଅନ୍ତି, ଦୁଷ୍କର୍ମୀମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଅତି ଦୁର୍ଗମ। ଏଭଳି ଗଙ୍ଗାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ କହିଥିଲେ।
ଅସମ୍ବାଧା ଦେଵନଦୀ ସ୍ଵର୍ଗସଂପାଦନୀ ଶୁଭା। କଥମିଚ୍ଛସି ତାଂ ରୋଦ୍ଧୁଂ ନୈଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ଦେବୀ ନଦୀ ଅବିରୋଧ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ଶୁଭ। ତୁମେ କିପରି ତାକୁ ବାଧା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏହା ସନାତନ ଧର୍ମ ନୁହେଁ।
ଅନିଵାର୍ଯମସମ୍ବାଧଂ ତଵ ଵାଚା କଥଂ ଵଯମ୍। ନ ସ୍ପୃଶେମ ଯଥାକାମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭାଗୀରଥୀଜଲମ୍
ତୁମର କଥା ଦ୍ୱାରା, ଆମେ କିପରି ଏହି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅବିରୋଧ୍ୟ ଭାଗୀରଥୀ ଜଳକୁ ଇଚ୍ଛାମତେ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ?
ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧ ଆନାମ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍। ମୁମୋଚ ବାଣାନ୍ନିଶିତାନହୀନାଶୀଵିଷାନିଵ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଧନୁଷକୁ ବାଙ୍କ କରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣମାନେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ସାପ।
ଉଲ୍ମୁକଂ ଭ୍ରାମଯଂସ୍ତୂର୍ଣଂ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ଚର୍ମ ଚୋତ୍ତରମ୍। ଵ୍ଯପୋହତ ଶରାଂସ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵାନେଵ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ପାଣ୍ଡବ ଧନଞ୍ଜୟ ତୁରନ୍ତ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମଶାଳ ଘୁରାଇ, ତାଙ୍କର ଢାଳ ଉଠାଇ, ସେହି ସମସ୍ତ ବାଣକୁ ପଛେଇଦେଲେ।
ବିଭୀଷିକା ଵୈ ଗନ୍ଧର୍ଵ ନାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞେଷୁ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯତେ। ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞେଷୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତେଯଂ ଫେନଵତ୍ପ୍ରଵିଲୀଯତେ
ହେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ଭୟ ଦେଖାଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ଫେନ ପରି ଗଲିଯାଏ।
ମାନୁଷାନତି ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵ ଲକ୍ଷଯେ। ତସ୍ମାଦସ୍ତ୍ରେଣ ଦିଵ୍ଯେନ ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽହଂ ନ ତୁ ମାଯଯା
ମୁଁ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ମଣିଷ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେକୁ ଦେଖୁଛି, ହେ ଗନ୍ଧର୍ବ। ତେଣୁ, ମୁଁ ମାୟା ନୁହେଁ, ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ପୁରାଽସ୍ତ୍ରମିମାଗ୍ନେଯଂ ପ୍ରାଦାତ୍କିଲ ବୃହସ୍ପତିଃ। ଭରଦ୍ଵାଜାଯ ଗନ୍ଧର୍ଵ ଗୁରୁର୍ମାନ୍ଯଃ ଶତକ୍ରତୋଃ
ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ବୃହସ୍ପତି, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୁରୁ ଏବଂ ଗଣ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଦରଣୀୟ, ସେ ଏହି ଅଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ବରଦାନ କରିଥିଲେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ।
ଭରଦ୍ଵଜାଦଗ୍ନିଵେଶ୍ଯ ଅଗ୍ନିଵେଶ୍ଯାଦ୍ଗୁରୁର୍ମମ। ସାଧ୍ଵିଦଂ ମହ୍ଯମଦଦଦ୍ଦ୍ରୋଣୋ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମଃ
ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କଠାରୁ ଏହା ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟଙ୍କୁ, ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ, ଏବଂ ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ରୋଣ ଏହି ଜ୍ଞାନ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଗନ୍ଧର୍ଵାଯ ମୁମୋଚ ହ। ପ୍ରଦୀପ୍ତମସ୍ତ୍ରମାଗ୍ନେଯଂ ଦଦାହାସ୍ଯ ରଥଂ ତୁ ତତ୍
ଏଭଳି କହି, କ୍ରୋଧିତ ପାଣ୍ଡବ ଗନ୍ଧର୍ବ ଉପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଏହା ତାଙ୍କର ରଥକୁ ପୁଡ଼ିଦେଲା।
ଵିରଥଂ ଵିପ୍ଲୁତଂ ତଂ ତୁ ସ ଗନ୍ଧର଼୍ଵଂ ମହାବଲଃ। ଅସ୍ତ୍ରତେଜଃପ୍ରମୂଢଂ ଚ ପ୍ରପତନ୍ତମଵାଙ୍ମୁଖମ୍
ରଥହୀନ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରର ତେଜରେ ଭ୍ରମିତ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଶିରୋରୁହେଷୁ ଜଗ୍ରାହ ମାଲ୍ଯଵତ୍ସୁ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଭ୍ରାତୄନ୍ପ୍ରତି ଚକର୍ଷାଥ ସୋଽସ୍ତ୍ରପାତାଦଚେତସମ୍
ଧନଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧିଥିବା ମାଳାଗୁଡ଼ିକୁ ଧରି ନେଲେ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରର ଘାତରେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଟାଣି ଆଣିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ପ୍ରପେଦେ ଶରଣାର୍ଥିନୀ। ନାମ୍ନା କୁମ୍ଭୀନସୀ ନାମ ପତିତ୍ରାଣମଭୀପ୍ସତୀ
ସେଠାରେ କୁମ୍ଭୀନସୀ ନାମକ ଏକ ଜଣେ ଜଣେ ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣ ନେବାକୁ ଆସିଲେ।