ତ୍ରାଯସ୍ଵ ମାଂ ମହାଭାଗ ପତିଂ ଚେମଂ ଵିମୁଞ୍ଚ ମେ। ଗନ୍ଧର୍ଵୀ ଶରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତା ନାମ୍ନା କୁମ୍ଭୀନସୀ ପ୍ରଭୋ
“ମହାଭାଗ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହି ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ କୁମ୍ଭୀନସୀ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି, ପ୍ରଭୁ।”
ଯୁଦ୍ଧେ ଜିତଂ ଯଶୋହୀନଂ ସ୍ତ୍ରୀନାଥମପରାକ୍ରମମ୍। କୋ ନିହନ୍ଯାଦ୍ରିପୁଂ ତାତ ମୁଞ୍ଚେମଂ ରିପୁସୂଦନ
“ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଛି, ଯଶ ହରାଇଛି, ନାରୀମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ପ୍ରଭାବ ହୀନ, ଏମିତି ଜଣେକୁ କିଏ ମାରିବ? ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।”
ଜୀଵିତଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ ଗଚ୍ଛ ଗନ୍ଧର୍ଵ ମା ଶୁଚଃ। ପ୍ରଦିଶତ୍ଯଭଯଂ ତେଽଦ୍ଯ କୁରୁରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
“ତୁମେ ପୁନଃ ଜୀବନ ଲଭ କର ଏବଂ ଯାଅ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦୁଃଖ କରନି। ଆଜି କୁରୁରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୁମକୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଉଛନ୍ତି।”
ଜିତୋଽହଂ ପୂର୍ଵକଂ ନାମ ମୁଞ୍ଚାମ୍ଯଙ୍ଗାରପର୍ଣତାମ୍। ଯଶୋହୀନଂ ନ ଚ ଶ୍ଲାଘ୍ଯଂ ସ୍ଵଂ ନାମ ଜନସଂସଦି
“ମୁଁ ପୂର୍ବକ ନାମକ ହୋଇ ହାରିଛି, ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣ୍ଣକୁ ଛାଡ଼ୁଛି। ଯେଉଁଠାରେ ଯଶ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ନିଜ ନାମ ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।”
ସାଧ୍ଵିମଂ ଲବ୍ଧଵାଁଲ୍ଲାଭଂ ଯୋଽହଂ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଧାରିଣମ୍। ଗାନ୍ଧର୍ଵ୍ଯା ମାଯଯେଚ୍ଛାମି ସଂଯୋଜଯିତୁମର୍ଜୁନମ୍
“ମୁଁ ଏହି ଲାଭ ପାଇ ଧନ୍ୟ ହେଲି, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଗନ୍ଧର୍ବୀ ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବାକୁ ଚାହେଁ।”
ଅସ୍ତ୍ରାଗ୍ନିନା ଵିଚିତ୍ରୋଽଯଂ ଦଗ୍ଧୋ ମେ ରଥ ଉତ୍ତମଃ। ସୋଽହଂ ଚିତ୍ରରଥୋ ଭୂତ୍ଵା ନାମ୍ନା ଦଗ୍ଧରଥୋଽଭଵଂ
“ଅସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନିରେ ମୋର ଉତ୍ତମ ରଥ ପୁଡ଼ିଗଲା। ଏହିପରି ମୁଁ ଚିତ୍ରରଥ ହୋଇ, ଏବେ ଦଗ୍ଧରଥ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲି।”
ସଂଭୃତା ଚୈଵ ଵିଦ୍ଯେଯଂ ତପସେହ ମଯା ପୁରା। ନିଵେଦଯିଷ୍ଯେ ତାମଦ୍ଯ ପ୍ରାଣଦାଯ ମହାତ୍ମନେ
“ଏହି ଜ୍ଞାନ, ଯାହାକି ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲି, ଏବେ ମୁଁ ଏହାକୁ ମୋତେ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଇଥିବା ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେବି।”
ସଂସ୍ତମ୍ଭଯିତ୍ଵା ତରସା ଜିତଂ ଶରଣମାଗତମ୍। ଯୋ ରିପୁଂ ଯୋଜଯେତ୍ପ୍ରାଣୈଃ କଲ୍ଯାଣଂ କିଂ ନ ସୋଽର୍ହତି
“ଯିଏ ଶତ୍ରୁକୁ ଶକ୍ତିରେ ଦମନ କରିଛି, ଏବଂ ହାରିଥିବା ପରେ ଶରଣ ନେଇଥିବାକୁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ସହିତ ଏକତ୍ର କରେ, ସେ କିଏ ଶୁଭ ଫଳର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ?”
ଚାକ୍ଷୁଷୀ ନାମ ଵିଦ୍ଯେଯଂ ଯାଂ ସୋମାଯ ଦଦୌ ମନୁଃ। ଦଦୌ ସ ଵିଶ୍ଵାଵସଵେ ମମ ଵିଶ୍ଵାଵସୁର୍ଦଦୌ
“ଏହି ଚାକ୍ଷୁଷୀ ନାମକ ଜ୍ଞାନ, ଯାହା ମନୁ ସୋମଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ସୋମ ଭିଷ୍ବାବସୁଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ଭିଷ୍ବାବସୁ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ।”
ସେଯଂ କାପୁରୁଷଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଗୁରୁଦତ୍ତା ପ୍ରଣଶ୍ଯତି। ଆଗମୋଽସ୍ଯା ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵୀର୍ଯଂ ପ୍ରତିନିବୋଧ ମେ
“ଏହି ଗୁରୁଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଜ୍ଞାନ ଯଦି ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ମିଳେ, ତେବେ ଏହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏହାର ପାରମ୍ପର୍ୟ କହିଦେଲି, ଏବେ ଏହାର ଶକ୍ତି ଶୁଣ।”
ଯଚ୍ଚକ୍ଷୁଷା ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛେତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ କିଂଚନ। ତତ୍ପଶ୍ଯେଦ୍ଯାଦୃଶଂ ଚେଚ୍ଛେତ୍ତାଦୃଶଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହତି
“ଏହି ଚକ୍ଷୁଷା ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବ, ସେଠି ସେ ଦେଖିପାରିବ। ଯେଉଁ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁବ, ସେଠି ସେ ଦେଖିପାରିବ।”
ଏକପାଦେନ ଷଣ୍ମାସାନ୍ସ୍ଥିତୋ ଵିଦ୍ଯାଂ ଲଭେଦିମାମ୍। ଅନୁନେଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ସ୍ଵଯଂ ତୁଭ୍ଯଂ ଵ୍ରତେ କୃତେ
“ମୁଁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଏକ ପାଉଁ ଉପରେ ଛଅ ମାସ ଦଢ଼ି ରହି ଲାଭ କରିଥିଲି। ତୁମେ ଯଦି ଏହି ଉପବାସ ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କର, ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ତୁମକୁ ଦେବି।”
ଵିଦ୍ଯଯା ହ୍ଯନଯା ରାଜନ୍ଵଯଂ ନୃଭ୍ଯୋ ଵିଶେଷିତାଃ। ଅଵିଶିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଦେଵାନାମନୁଭାଵପ୍ରଦର୍ଶିନଃ
“ହେ ରାଜା, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ ହେଉଛୁ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କଠାରେ ମଧ୍ୟ କମ୍ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖାଇପାରୁଛୁ।”
ଗନ୍ଧର୍ଵଜାନାମଶ୍ଵାନାମହଂ ପୁରୁଷସତ୍ତମ। ଭ୍ରାତୃଭ୍ଯସ୍ତଵ ତୁଭ୍ଯଂ ଚ ପୃଥଗ୍ଦାତା ଶତଂ ଶତଂ
“ହେ ମାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ତୁମ ଭାଇମାନେ ଏବଂ ତୁମକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଶତ ଶତ ଦେଇବି।”
ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଵାହାସ୍ତେ ଦିଵ୍ଯଵର୍ଣା ମନୋଜଵାଃ। କ୍ଷୀଣାକ୍ଷୀଣା ଭଵନ୍ତ୍ଯେତେ ନ ହୀଯନ୍ତେ ଚ ରଂହସଃ
“ସେଇ ଦେବ ଗନ୍ଧର୍ବ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଏବଂ ମନର ତୁଳନାରେ ତୀବ୍ର ଗତି ଥାଏ, ସେମାନେ କେବେ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ କେବେ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଗତି କେବେ କମିନଥାଏ।”
ପୁରା କୃତଂ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵଜ୍ରଂ ଵୃତ୍ରନିବର୍ହଣମ୍। ଦଶଧା ଶତଧା ଚୈଵ ତଚ୍ଛୀର୍ଣଂ ଵୃତ୍ରମୂର୍ଧନି
“ପୂର୍ବେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ବଜ୍ର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଭୃତ୍ରକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଲା। ସେଇ ବଜ୍ର ଭୃତ୍ରର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦଶ ଓ ଶତ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ତତୋ ଭାଗୀକୃତୋ ଦେଵୈର୍ଵଜ୍ରଭାଗ ଉପାସ୍ଯତେ। ଲୋକେ ଯଶୋଧନଂ କିଂଚିତ୍ସୈଵ ଵଜ୍ରତନୁଃ ସ୍ମୃତା
ତାପରେ ଦେବମାନେ ଏହି ବଜ୍ରକୁ ଅଂଶରେ ବାଣ୍ଟି ନେଇ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଏହି ସଂସାରରେ ଯାହା କି ମାନ, ଧନ ଦେଇଥାଏ, ସେହି ସବୁକୁ ବଜ୍ର ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଵଜ୍ରପାଣିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷତ୍ରଂ ଵଜ୍ରରଥଂ ସ୍ମୃତମ୍। ଵୈଶ୍ଯା ଵୈ ଦାନଵଜ୍ରାଶ୍ଚ କର୍ମଵଜ୍ରା ଯଵୀଯସଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବଜ୍ରଧାରୀ ବୋଲାଯାଏ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବଜ୍ରରଥ ସ୍ୱରୂପ ମନାଯାନ୍ତି, ବୈଶ୍ୟମାନେ ବଜ୍ର ଦାତା, ଶୂଦ୍ରମାନେ କର୍ମରେ ଛୋଟ ବଜ୍ର ସ୍ୱରୂପ।
କ୍ଷତ୍ରଵଜ୍ରସ୍ଯ ଭାଗେନ ଅଵଧ୍ଯା ଵାଜିନଃ ସ୍ମୃତାଃ। ରଥାଙ୍ଗଂ ଵଡବା ସୂତେ ଶୂରାଶ୍ଚାଶ୍ଵେଷୁ ଯେ ମତାଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ବଜ୍ରର ଅଂଶରୁ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅଜୟ ମନାଯାନ୍ତି। ମାଡ଼ି ରଥର ଚକା ଜନ୍ମ ଦିଏ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୀର ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
କାମଵର୍ଣାଃ କାମଜଵାଃ କାମତଃ ସମୁପସ୍ଥିତାଃ। ଇତି ଗନ୍ଧର୍ଵଜାଃ କାମଂ ପୂରଯିଷ୍ଯନ୍ତି ମେ ହଯାଃ
ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ସେପରି ରୂପ ଏବଂ ତାଳ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି—ଏହିପରି ଗନ୍ଧର୍ବ ଜନ୍ମ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ।
ଯଦି ପ୍ରୀତେନ ମେ ଦତ୍ତଂ ସଂଶଯେ ଜୀଵିତସ୍ଯ ଵା। ଵିଦ୍ଯାଧଂ ଶ୍ରୁତଂ ଵାଽପି ନ ତଦ୍ଗନ୍ଧର୍ଵ ରୋଚଯେ
ଯଦି ଆନନ୍ଦରେ ଦିଆଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ପ୍ରାଣ ଝୁଁଜି ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ହୁଏ, ତେବେ ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ ଏହା ଚାହେଁ ନାହିଁ।
ସଂଯୋଗୋ ଵୈ ପ୍ରୀତିକରୋ ମହତ୍ସୁ ପ୍ରତିଦୃଶ୍ଯତେ। ଜୀଵିତସ୍ଯ ପ୍ରଦାନେନ ପ୍ରୀତୋ ଵିଦ୍ଯାଂ ଦଦାମି ତେ
ବଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସଂଯୋଗ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ସେହିପରି ଦେଖାଯାଏ। ପ୍ରାଣ ଦାନରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତୋତେ ଜ୍ଞାନ ଦେଉଛି।
ତ୍ଵତ୍ତୋଽପ୍ଯହଂ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ଅସ୍ତ୍ରମାଗ୍ନେଯମୁତ୍ତମମ୍। ତଥୈଵ ଯୋଗ୍ଯଂ ବୀଭତ୍ସୋ ଚିରାଯ ମରତର୍ଷଭ
ତୁମଠାରୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଅଗ୍ନିର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ନେବି, ଯାହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗ ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ମହାବାହୁ।
ତ୍ଵତ୍ତୋଽସ୍ତ୍ରେଣ ଵୃଣୋମ୍ଯଶ୍ଵାନ୍ସଂଯୋଗଃ ଶାସ୍ଵତୋଽସ୍ତୁନୌ। ସଖେ ତଦ୍ବ୍ରୂହି ଗନ୍ଧର୍ଵ ଯୁଷ୍ମଭ୍ଯୋ ଯଦ୍ଭଯଂ ଭଵେତ୍
ତୁମଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ମୁଁ ଘୋଡ଼ା ଚାହେଁ। ଆମର ସଂଯୋଗ ସଦା ରହୁ। ବନ୍ଧୁ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ତୁମମାନେ ଠାରୁ କେଉଁସି ଭୟ ଆସିପାରେ କି, ତାହା କୁହ।
କାରଣଂ ବ୍ରୂହି ଗନ୍ଧର୍ଵ କିଂ ତଦ୍ଯେନ ସ୍ମ ଧର୍ଷିତାଃ। ଯାନ୍ତୋ ଵେଦଵିଦଃ ସର୍ଵେ ସନ୍ତୋ ରାତ୍ରାଵରିନ୍ଦମାଃ
କାହିଁକି ଆମେ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ହରାଗଲୁ, ଏହାର କାରଣ କଣ? ଆମେ ସମସ୍ତେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀ ଥିଲୁ, ରାତିରେ ଯାଉଥିଲୁ।
ଅନଗ୍ନଯୋଽନାହୁତଯୋ ନ ଚ ଵିପ୍ରପୁରସ୍କୃତାଃ। ଯୂଯଂ ତତୋ ଧର୍ଷିତାଃ ସ୍ଥ ମଯା ଵୈ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନାଃ
ତୁମେ ଅଗ୍ନି ବିନା, ହୋମ ବିନା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ବିନା ଥିଲ। ତେଣୁ ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ମୁଁ ତୁମେମାନେ ଉପରେ ଜିତିପାରିଲି।
ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସଗନ୍ଧର୍ଵପିଶାଚପତଗୋରଗାଃ। ଧର୍ଷନ୍ତି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ନ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁରସ୍କୃତାନ୍
ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ପକ୍ଷୀ ଓ ସର୍ପମାନେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ ଜିତିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଜାନତାପି ମଯା ତସ୍ମାତ୍ତେଜଶ୍ଚାଭିଜନଂ ଚ ଵଃ। ଇଯମଗ୍ନିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ଷିତା ଵୈ ପୁରାଗତିଃ
ମୁଁ ତୁମର ତେଜ ଓ ବଂଶ ଜାଣିଥିଲି, ହେ ଅଗ୍ନିପୂଜକ, ତଥାପି ପୁରୁଣା ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ହରାଯିବା ଘଟିଲା।
କୋ ହି ଵସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନ ଵେଦ ଭରତର୍ଷଭ। ସ୍ଵୈର୍ଗୁଣୈର୍ଵିସ୍ତୃତଂ ଶ୍ରୀମଦ୍ଯଶୋଽଗ୍ର୍ଯଂ ଭୂରିଵର୍ଚସାମ୍
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସଂସାରରେ କିଏ ତୁମେମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମାନ ଓ ଯଶ ଜାଣିନଥିବେ, ଯାହା ତୁମେମାନଙ୍କର ନିଜ ଗୁଣରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଛି?
ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପିଶାଚୋରଗଦାନଵାଃ। ଵିସ୍ତରଂ କୁରୁଵଂଶସ୍ଯ ଧୀମନ୍ତଃ କଥଯନ୍ତି ତେ
ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ସର୍ପ ଓ ଦାନବମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେମାନେ କୁରୁବଂଶର ମହିମାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତି।