ਜਦੋਂ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਫੈਸਲਾ ਅਟੱਲ ਹੈ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੱਕਸ਼ਕ, ਉਸ ਦੁਸਟ ਸੱਪ, ਨਾਲ ਨਿਪਟਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਸ ਤੱਕਸ਼ਕ ਨੇ ਸ੍ਰਿੰਗੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਉਹਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜ਼ਰੂਰ ਬਚ ਜਾਂਦੇ। ਪਰ ਤੱਕਸ਼ਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਲਾਕੀ ਨਾਲ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਤੱਕਸ਼ਕ ਨੂੰ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਸੀ? ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਤੱਕਸ਼ਕ ਵਲੋਂ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਸੀ—ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਤਤੰਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਲਈ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਸੱਪ-ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਲੈ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਉਹ ਦੁਸਟ ਤੱਕਸ਼ਕ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ—ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਤੀਰਾਂ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਸੱਪ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ?" "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੱਕਸ਼ਕ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਕੁਟੰਬ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸੱਪ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਤੱਕਸ਼ਕ ਵੀ ਸਾੜਿਆ ਜਾਵੇ।" ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ 'ਸਰਵਮੇਧ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਤੱਕਸ਼ਕ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸਾੜਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਨਮੇਜਯ, ਜੋ ਮਨਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਉਹ ਯਜਨਾ ਕਰਾਂਗਾ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ।" ਫਿਰ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਯਜਕਾਂ ਨੇ ਯਜਨਾ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਮਾਪੀ ਅਤੇ ਯਜਨ-ਵੇਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਧਨਵਾਨ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਯਜਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ-ਵੇਦੀ ਬਣਾਈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੱਪ-ਯਜਨਾ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ—ਇਹ ਸੱਪ-ਯਜਨਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਜ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਕਲਾਵਾਨ ਵਿਸ਼ਕਾਰ, ਰਥੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਮਾਪਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦীক্ষਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਅਜਾਣ ਇਥੇ ਨਾ ਆਵੇ।" ਹੁਣ ਸੱਪ-ਯਜਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਯਜਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਭਾਏ। ਉਹ ਕਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਅੱਖਾਂ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਲਾਲ, ਮਨਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿਚ ਹਵਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕੰਬ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਰੇਕ ਸੱਪ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਸੱਪ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਤੜਪਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਕੰਬਦੇ, ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲਪੇਟਦੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂੰਝਾਂ ਤੇ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅੱਗ ਵੱਲ ਵਧਦੇ। ਚਿੱਟੇ, ਕਾਲੇ, ਨੀਲੇ, ਬੁੱਢੇ, ਨਵੇਂ—ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੱਪ ਤੜਪਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ। ਗੋਕਰਨ ਦੀ ਮਾਪ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ ਹੈ—ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਗਾਤਾਰ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਸੱਪ ਅੱਗ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ। ਲੱਖਾਂ, ਕਰੋੜਾਂ, ਅਣਗਿਣਤ ਸੱਪ, ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ, ਉਥੇ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਕੁਝ ਘੋੜਿਆਂ ਵਰਗੇ, ਕੁਝ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ, ਕੁਝ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ, ਤਾਕਤਵਰ ਸੱਪ ਵੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੰਮੇ, ਛੋਟੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਗੱਦੇ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪ, ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਮਾਰ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਸਾੜੇ ਗਏ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਸੱਪ-ਯਜਨਾ ਵਿਚ, ਜੋ ਪਾਂਡਵ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਕਰਵਾਈ, ਉਥੇ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਯਜਕ ਸੀ? ਕੌਣ-ਕੌਣ ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੱਪਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼, ਡਰ ਅਤੇ ਉਪਦ੍ਰਵ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ? "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ—ਉਥੇ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਸੁਤ (ਰਥੀ) ਸੀ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਜਾਣਦੇ ਸਨ?" ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਗਿਆਨੀ ਯਜਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਯਜਕ ਸਨ। ਉਥੇ ਚੰਦਭਾਰਗਵ, ਜੋ ਚਯਵਨ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ, ਹੋਤ੍ਰ (ਮੁੱਖ ਯਜਕ) ਸਨ। ਉਦਗਾਤ੍ਰ ਵੱਡੇ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਕੌਤਸ ਅਤੇ ਜੈਮਿਨੀ ਸਨ। ਸ਼ਾਰੰਗਰਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਨ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲ ਅਧਵਰਯੁ ਸਨ।