ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਮਸਤਕ ਤੇ ਮਕੁਟ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਾਇਣੀ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਅਲੰਬੂਸ਼ਾ, ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਲਸੰਧ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸੌਮਦੱਤੀ, ਵੀਰਾਟ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਦ੍ਰੁਪਦ ਅਤੇ ਘਟੋਤਕਚ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਯੋਧੇ ਡ੍ਰੋਣ ਪర్వ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵੰਸ ਹੋ ਗਏ। ਇਸੇ ਪਾਵਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਡ੍ਰੋਣ ਆਚਾਰਯੁ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼੍ਵਥਾਮਾ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਨਾਰਾਇਣ ਅਸਤਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਅਗਨਿਅਸਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਪਾਰਥ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪਾਵਨ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਕਸਰ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ। ਡ੍ਰੋਣ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਸਨ; ਇੱਥੇ ਸੌ ਅਧਿਆਏ ਅਤੇ ਸਤੱਤਰ ਹੋਰ ਅਧਿਆਏ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਾਵਨ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌ ਸੌ ਨੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਗਿਣਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਡ੍ਰੋਣ ਪਰਵ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਣ ਪਰਵ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਕਹੀ। ਇੱਥੇ, ਮਦ੍ਰ ਦੇ ਜੁਝਾਰੂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਰਥੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਕਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਲਯਾ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੱਖੀ ਬਾਤਚੀਤ, ਹੰਸ ਤੇ ਕਾਗ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਉਠੇ ਵਾਦ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਸ਼੍ਵਥਾਮਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਯ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਫਿਰ ਡੰਡਸੇਨਾ ਅਤੇ ਡੰਡਾ ਦੀ ਵੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋਈ। ਇਕਲੌਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ, ਕਰਣ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਮਕੁਟਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁੱਸਾ ਵਧ ਗਿਆ, ਪਰ ਮਾਧਵ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਲਾਪ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੀਮ ਨੇ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਗਹਿਰੀ ਚੋਟ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਇਕਲੌਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ—ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਕਰਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਸ ਅੱਠਵੇਂ ਪਾਵਨ ਭਾਗ ਨੂੰ ਐਲਾਨਦੇ ਹਨ। ਕਰਣ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਉਨਹੱਤਰ ਅਧਿਆਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਇਸ ਪਾਵਨ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਚੌਂਸਠ ਹੋਰ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਲਯਾ ਪਰਵ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਫੌਜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਮਦ੍ਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਸੰਭਾਲਿਆ; ਇੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਤਿਲਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੁੱਧਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ; ਸ਼ਲਯਾ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਕੁਰੁਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਲਯਾ ਅਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਮੌਤ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਸਹਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਚੀ, ਸੁਯੋਧਨ—ਦੁਰਯੋਧਨ—ਇੱਕ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਛੁਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖੜਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਭੀਮ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਗਿਆਨ-ਭਰੇ ਬਚਨ ਵੀ ਸੁਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਝੀਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕ੍ਰੋਧਤ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਭੀਮ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਯੁੱਧ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਆਮਦ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭੀਮ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾ-ਯੁੱਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀਆਂ ਜਾਂਘਾਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਨੌਵਾਂ ਪਾਵਨ ਭਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਵਨ ਵਿੱਚ ਅਠਵੰਜਾ (58) ਅਧਿਆਏ ਹਨ; ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੌ ਵੀਹ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਭਿਆਨਕ ਸੌਪਤਿਕ ਪਰਵ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਤੋੜੀਆਂ ਜਾਂਘਾਂ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਿੰਨ ਰਥ ਆਏ: ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਡ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼੍ਵਥਾਮਾ, ਜੋ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵੇਲੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਡ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵਚਨ ਲਿਆ: "ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦੁਮਨ ਦੇ ਆਗੂਪਨ ਵਿੱਚ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਰਥ ਰਾਜੇ ਕੋਲੋਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ, ਇਕ ਵੱਡੇ ਬੋਹੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਈ ਕਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਲੂ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਡ੍ਰੋਣ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਸੋਏ ਹੋਏ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਂਪ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਵਲੋਂ ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਤਿਰਛੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੀਡਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦੁਮਨ ਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਿਰਭੈ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਸ਼੍ਵਥਾਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ; ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਪਾਂਡਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨਾਲ, ਉਥੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲੇ।