ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧੀ ਸਮੇਤ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਨਿਰਾਰਥਕ ਤੇ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਇਹ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤਕਲੀਫਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਲੇਸ਼ ਹੈ—ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵਨ ਹੈ, ਵਿਰੋਧੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਆਉਣਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਹੀ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਤਹੀਣ ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੀੜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੋਖ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ; ਧਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਨਰਕ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਪੀੜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਜਦ ਵਿਛੋੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਵਧੀਕ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵਟ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦੇ ਤੀਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਸੰਨਿਆਸ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਇਸ ਵਿਪਤਾ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਹਰ ਰਾਹ ਅਜ਼ਮਾਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ। ਤੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹੀ, ‘ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਜੰਮੀ ਤੇ ਪਲੀ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਹਨ’, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਮਨਾਇਆ। ਹੁਣ ਜਦ ਤੇਰੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਿੱਚ ਕੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ? ਨਾਹ ਤਾਂ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਥਾਂ ਕੋਈ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਰੁੜ ਜਾਂ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਦੂਰ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਚਲਾ ਜਾਵੇ। ਹੁਣ, ਜਦ ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਕੁਟੁੰਬੀਆਂ ਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ। ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਿਰਦਈਤਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਲਕੜੀ ਬਣਾਈ ਗਈ—ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਗਿਆ। ਤੂੰ, ਜੋ ਉੱਚ ਕੁਲ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਦਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਇਹ ਧੀ, ਜੋ ਅਜੇ ਬਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਪੂਰੇ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਲਈ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ—ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪੋਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲਣਗੇ; ਜਦ ਮੈਂ ਖੁਦ ਇਹ ਧੀ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਮਤਾ ਪੁੱਤਰ ਵਲ ਵਧੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਧੀ ਵਲ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ, ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਜਦ ਉਹ ਜੰਮਿਆ, ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ; ਮੈਂ ਪਿਤਰ-ਰਿਨ ਤੋਂ ਇਸ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਲੰਮੀ ਚਲਾਏਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਤੇ ਤਰਪਣ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਇਹ ਸੰਨਿਆਸ ਮੈਨੂੰ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਵੱਸ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਫਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲੇ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ—ਇਸ ਫਲ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪ ਮਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਨਾਂ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਦਾ, ਨਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਨਾਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ। ਜਾਂ, ਮਦਰਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕੋਈ ਸਾਕ ਛੱਡਣਾ ਕਠੋਰਤਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੌਤ ਵਲ ਚਲਾ ਵੀ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਜੀਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਿਰਦਈਤਾ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਜੋਗ ਹੈ; ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਵਿਪਤਾ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਹਾਏ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਕਾਂ ਸਮੇਤ ਜਿਸ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਸਭ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਜੀਊਂ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਤੈਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਸਮਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰਨ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਚੰਗਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਇੱਥੇ ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ। ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧੀ—ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਕੇ ਵੀ, ਕੰਮ ਕਰੇ। ਤੇ ਜੋ ਕੰਮ ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਵੇਗਾ; ਉਹ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਯਸ਼ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਧਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਲਈ ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰ-ਰਿਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।