ययातिः नहुषपुत्रः विश्वाच्याः सह नन्दनवने दिव्यैः सुखैः समन्वितः किञ्चिद् आलके च मेरोरुत्तरशृङ्गे च कालं न्यवसत्। स धर्मात्मा राजा यदा स्वस्य कालस्य परिपूर्णतां ज्ञात्वा तं सम्यक् सम्प्राप्तमिति मनसि निश्चित्य आत्मनः पुत्रं पुरुम् इदं वचः प्राह— “हे रिपुमर्दन! अहं यथाकामं सर्वशक्त्या यौवनेन च तव कृते सम्यक् भोगान् अनुभूतवान्। किन्तु, कामः विषयभोगैः कदापि न तृप्यति; स घृतदाहवद् अधिकतरं वर्धते। सर्वे धान्यराशयः सुवर्णं गोष्च स्त्रियश्च पृथिव्यां एकस्यापि पुरुषस्य तृप्तये न पर्याप्ताः; तस्मात् कामं परित्यजेत्। स कामः मूढैः दुःखेन त्यज्यते, शरीरस्य जरायामपि न जरति, मृत्योरिव रोगः; यः तं त्यजति, स एव सुखमवाप्नोति। अहं सहस्रवर्षपर्यन्तं मनसा भोगेषु आसक्तः, किन्तु प्रतिदिनं मम तृष्णा वर्धमानैव आसीत्। अतः अहं तं त्यक्त्वा ब्रह्मणि मनो न्यस्य द्वन्द्वममत्वं च विहाय मृगैः सह वने वत्स्यामि। पुरो! अहं त्वया तुष्टः अस्मि—शुभं ते अस्तु! मम यौवनं गृहाण, राज्यं च स्वीकरोतु; यथाकामं यौवनं भुङ्क्ष्व, दीर्घायुः भव, त्वं हि मम प्रियतमः पुत्रः।” एवं उक्ते, नहुषसुतः राजा ययातिः जरां स्वीकृतवान्, पुरुः स्वं यौवनं पुनः प्राप्य संयतः स्थितः। ततः ब्राह्मणैः अन्यैश्च वर्णैः सह, पुरुं कनिष्ठं पुत्रं राज्याभिषेकाय यदा समैक्षन्त, ते सर्वे एवमूचुः— “भो प्रभो! कथं त्वं देवयानीयाः ज्येष्ठं शुक्नपौत्रं यदुं विहाय राज्यं पुरवे ददासि? ज्येष्ठः यदुः प्रथमं जातः, ततः तुर्वसु; शर्मिष्ठायाः दुःयुः, अनुः, अन्ते च पुरुः। कथं कनिष्ठः ज्येष्ठान् अतिक्रम्य राज्यं लभेत? तन्मे त्वया धर्मतः विचिन्त्यं कार्यम्।” ततः ययातिः सर्वान् ब्राह्मणादीन् उपवेश्य उवाच— “राज्यं कदापि ज्येष्ठाय न दातव्यम्। मम ज्येष्ठः यदुः मम वचनम् अकारयत्; यो पुत्रः पितुः वचनात् विपरीतम् आचरति, स धर्मज्ञैः न सुतः इति गण्यते। यः माता-पितृवाक्यानुगः, सदा तयोः हिते रतः, स एव सुतः, स एव सुतधर्मवान्। पुतिः नाम नरकः, दुःखमेव नरकः; तस्मात् नरकात् रक्षणाय पुत्रः इच्छ्यते। यः पुत्रः स्वसदृशः, पितरं देवान् ऋषींश्च पूजयति, गुणसम्पन्नः, स एव ज्येष्ठः इति कथ्यते। मूकः, अन्धः, बधिरः, कुष्ठी, स्वधर्मत्यागी, चौरः, पापात्मा—एवं ज्येष्ठत्वं न लभन्ते। गुणयुक्तः पुत्रः, यः लोकेऽस्मिन् परत्र च किर्तिं जनयति, स एव ज्येष्ठपुत्रः; अन्यः तु न। धर्मज्ञैः एषः सुतधर्मः पितृलोके प्रतिपादितः। वेदः वदति—‘पुत्रः आत्मनः हृदयात् जातः, ततः जातं सर्वमपि आत्मैव।’ मया यदुना, तुर्वसुना, दुःयुना, अनुना च अवमानितः अस्मि; केवलं पुरुः मम वचनं कृतवान्, विशेषेण मां पूजयामास; स कनिष्ठः अपि मम आश्रयः, येन मम वयो वृद्धं धार्यते। मम इच्छानुसारेण पुरुः सखेव आचरत्, शुक्रप्रसादेन च मम मनोरथः सिध्दः। यो पितुः वचनानुगः, स एव पृथिव्याः राजा, स एव सुतः, स एव ज्येष्ठभाग्भाक्। गुणवान् पुत्रः सदा मातृपितृहिते रतः—even if he is youngest and most excellent—सर्वैश्वर्यस्य पात्रं भवति; एष धर्मार्थशास्त्रेषु वेदेषु च ऋषिभिः उक्तम्। पुरुः एतस्य राज्यस्य योग्यः, सुतः सन्मार्गगामी; शुक्रदत्तं वरं प्रत्याख्यातुं न शक्यते।” एवं सन्तुष्टैः नगरवासिभिः जनपदैश्च उक्तः, नहुषः स्वपुत्रं पुरुम् आत्मनः राज्ये राज्ञं अभिषिच्य स्थापितवान्। यदुं तुर्वसुं दुःयुं अनुं च तेषां अनुजान् च बहिर्भूमिषु न्ययोजयत्। ततः राज्यं पुरवे दत्त्वा स राजा वानप्रस्थव्रतम् उपेत्य ब्राह्मणैः तपस्विभिश्च सह वनं प्रति निर्गतः। तत्र देवयानीयाः शर्मिष्ठया च सह तपश्चर्यां परमां कृत्वा वने वासमकरोत्। यदुतः यादवाः उत्पन्नाः, तुर्वसोर्यवनाः, दुःयोर् भोजाः, अनुना म्लेच्छाः जाताः; पुरोः तु पौरववंशः, यत्र त्वं जातः पार्थ, स च वंशः सहस्रवर्षाणि राज्यं कृतवान् इति कीर्त्यते। एवं नहुषपुत्रः ययातिः प्रियं पुत्रं राज्ये स्थाप्य, स्वयं वनं प्रविश्य तपस्वी अभवत्। वने ब्राह्मणैः सह नियममास्थाय फलमूलाशनः, जितेन्द्रियः, सः स्वर्गं गतवान्। स्वर्गे देवगृहे सुखेनावसन्, किन्तु न चिरात् शक्रेण पतितः। स्वर्गात् पतित्वा, न भूमिं न स्वर्गं सम्प्राप्तः, मध्ये व्योम्नि स्थितः इति श्रुतम्।