ततः धर्मपत्नीं दुष्यन्तेन समुपविष्टां शाकुन्तलीं सर्वे ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राः स्वस्वधर्मानुसारं निष्पापां पतिव्रतां राज्ञीं पूजार्हां सम्यक् पूजयामासुः। एषः पुत्रः राज्याय समुद्धृतः, त्वं च मुख्यराज्ञी भवेत्युक्त्वा, राजा तां सुश्रोणिं शाकुन्तलीं यथाऽपूर्वं कृतदोषवचनान्यपि कोपसम्भूतानि यानि तया मयि उक्तानि, तानि सर्वाणि क्षमामास। तथा स्वयमपि मया यानि किञ्चिद् अनृतमप्रियमतिक्रूरं वा वाक्यं उक्तं, तानि त्वं अपि क्षन्तुमर्हसि, स्त्रियः हि सतीत्वं क्षमया पतिसंयोगात् प्राप्नुवन्तीत्यन्वशासीत्। एवं उक्त्वा स राजर्षिः शुद्धचारित्रां तां शाकुन्तलीं अन्तःपुरं प्रावेशयत्, स्वपत्नीत्वेन तां प्रियमकरोत्। वस्त्रैर्भोज्यैः पेयैश्च तां सत्कृत्य, भरतवंशसम्भूतः स राजा मातरं समीपमुपेत्य रथन्तरीं प्रति वचनमुवाच— "मम पुत्रो वनान्तरे जातः, स ते दुःखं नाशयिष्यति; अद्य तव पौत्रेण मम ऋणं मुक्तम्। एषा च विश्वामित्रस्य दुहिता, कण्वेन पालिता, तव सूनुभार्या—शकुन्तलां त्वं समनुजानीयस्व।" पुत्रवचनं श्रुत्वा सापि रथन्तरी स्नुषां शाकुन्तलीं पादयोः पतितां समालिङ्ग्य, पौत्रं च समाश्लिष्य, हर्षाश्रुभिः स्नेहपूर्णैः सत्या वाचा व्याहरत्— "लक्ष्यलक्षणानि पश्यामि। तव पुत्रो, विशालाक्षि, सार्वभौमः भविष्यति; पतिस्तु त्रैलोक्यविजयी; त्वं दिव्यान् भोगान् प्राप्स्यसि।" रथन्तर्याः शुभाशिषः श्रुत्वा सा परमं मुदमवाप। ततः राजा विधिवत् शास्त्रोक्तैः कर्मभिः शकुन्तलां सर्वाभरणभूषितां मुख्यपत्नीं चकार। ततः ब्राह्मणेभ्यः सैनिकैश्च वित्तं दत्वा, शकुन्तलासुतं दुष्यन्तः पौत्र्यां प्रतिष्ठाप्य, तस्य नाम 'भरतः' इति चकार। भरते राज्यभारं न्यस्य, स्वकृत्यं कृतमिति मन्यमानः, शतसंवत्सरं राज्यं कृत्वा, अन्ते वनं गत्वा दिव्यलोकं प्राप। दुष्यन्तात् भरतः धर्मेण राज्यं प्राप्य, तस्य महात्मनः कीर्तयशः प्रववृते। स तेजस्वी, दिव्यः, अजय्यः, त्रिलोकेषु प्रख्यातः, पृथिव्याः नृपतीन् विजित्य तान् वशे स्थापयामास। धर्ममाचरन्, अपरिमितां कीर्तिं प्राप, सार्वभौमः अभवत्। इन्द्रवत् यज्ञान् बहून् अकार्षीत्, कण्वः तत्र दक्षवत् होतृभूतः, बहुदक्षिणां दत्त्वा। गोवितताख्यं अश्वमेधं कृतवान्, तत्र कण्वाय सहस्रं सुवर्णपद्मान्यदात्। यमुनातटे शतमश्वमेधान्, सरस्वत्याः तटे त्रिशतं, गङ्गायाः तटे चतुःशतान् यज्ञान् अकरोत्। दुष्यन्तशकुन्तलयोः सुतः भरतः बहुयज्ञैः कीर्तिं वंशस्य प्रसारितवान्। तस्य विविधाभ्यः कुलकन्याभ्यः पुत्राः जाताः, किन्तु स राजा तान् "मम न सन्ति" इति नाङ्गीकृत्य, तेषां मातरः क्रुद्धाः तान् पुत्रान् यमस्यालयं निन्युः; तस्मात् तस्य पुत्रोत्पत्तिः निष्फला जाता। पश्चात् भरतः महायज्ञान् कृत्वा, भरद्वाजात् भूमन्यूनाम्नं पुत्रमलब्धवान्। तं लब्ध्वा, पौरववंशस्य वर्धनं मन्यमानः, भूमन्युम् युवराजे स्थापयामास। भूमन्योः दिविरथः सुतः, तस्य च सुहोत्रः, सुहोतः, सुहवी, सुञ्जयुष् च। पुष्करिण्यां भूमन्योः ऋचीकादयः पुत्राः, तेषु ज्येष्ठः सुहोत्रः पृथिव्याः सम्राट् अभवत्। स राजा राजसूयाश्वमेधादीन् अनेकान् यज्ञान् कृत्वा, समुद्रपर्यन्तां पृथिवीं शासितवान्। तस्य राज्ये पृथिवी गजवाजिरथनरनिरन्तरा, रत्नसमृद्धा, यज्ञस्तम्भैः सर्वत्र शोभिता, जनधान्यसमृद्धा च आसीत्। सहोत्रात् इक्ष्वाकुवंश्यया पत्न्या अजमीढः, सुमीढः, पुरुमीढः च जाताः। तेषु अजमीढः श्रेष्ठः, तस्मिन् वंशः प्रतिष्ठितः। स त्रिभ्यः पत्निभ्यः षड् पुत्रान् अप्रसूत्—ऋक्षः, धूमिन्, नीलिः, दुष्यन्तः, परमेष्ठी, केशिन्; तस्मात् जह्नुः, द्वौ जनरूषी च जातौ। ऋक्षात् सम्वराणो रथन्तरः वीर्यवान् अभवत्। दुष्यन्तपरमेष्ठिनोरपि पाञ्चालाः, जनोः कुशिकाः कीर्त्यन्ते। जनरूष्यः पुत्रेषु ऋक्षः ज्येष्ठः राजासीत्; तस्मात् सम्वराणः जातः, स एव भवतः पूर्वजः। सम्वराणे पृथिवीं शासति, महद् जनक्षयमभवत्, तदा राज्यं अनेकविपत्तिभिः—दुर्भिक्षेण, मृत्युनाऽपि, अनावृष्ट्या, व्याधिभिश्च—नष्टम्। एवं भरतवंश्यस्य महान् प्रवाहः प्रवृत्तः, यत्र धर्मः, यशः, यज्ञः, चिरस्थायित्वं च प्रकाशमाने।