भगवान् कृष्णः स्वदिव्यचक्षुषा कन्यागृहेषु यद्वृत्तं तद्विज्ञाय, रुक्मिणीं प्रति अर्जुनस्य भोजनादिकं यथोचितं समादिशत्। तस्मात्कालात् धनञ्जयः तां पुण्यशीलां निरन्तरं चिन्तयन्, कामपीडितः उद्यानमध्ये स्थितः। सुभद्रा अपि पार्थसंबन्धे अशान्तचित्ता, चिन्ताशोकसमन्विता कृशाङ्गी, विम्लानमुखी च अभवत्। सा साध्वी भद्रा दीर्घनिःश्वाससमाकुला, शय्यासनादिषु न किञ्चिद् रमणीयं पश्यन्ती, नक्तन्दिवं निद्रया विना इव, उन्मत्तेव च व्यवहारयामास। एवं शोकपरायणा भद्रा रात्रौ दिवा च न निद्राम् अलभत, तदा राज्ञ्या सा सम्बोधिताभवत्—"मा शुचः वृष्ण्यनुजाते, धैर्यं धारय सुन्दरि।" अनन्तरं कृष्णस्य अनुमत्याः रुक्मिणी रहस्यम् उपगम्य, सुभद्रायाः विषये स्वश्वश्र्वुषीं देवकीं सम्यक् अवेदयत्। तस्मिन् काले अर्जुनः तपस्विवेषधारी, यथावत् संयतः, कन्यागृहं प्रविश्य भद्रया सस्नेहम् पूजितः। तद्विज्ञाय सुभद्रा अपि लज्जया संवृता, रात्रौ दिवा शय्यायामेव स्थित्वा, न भोजनं नान्यदपि किमपि अकरोत्। एवं राज्ञ्या सम्बोधिता सा शोकग्रस्ता भद्रा, समीपगतां दृष्ट्वा मृदुवचनानि अभाषत। "मा शुचः वृष्ण्यनुजाते, धैर्यं धारय सुन्दरि। प्राज्ञं राजा वसुदेवं विज्ञाप्य—" "तथा च कृष्णं, हे भद्रे, तव हर्षं करिष्यामि। पश्चात् तव स्थितिं ज्ञास्यामि; मा शुचः, शुभे।" इति उक्त्वा, मातरः भद्रायाः कल्याणमिच्छन्त्यः, अनकदुन्दुभिं प्रति भद्रां निवेदयामासुः। रहसि सा उक्तवती—"भद्रा अस्वस्थाऽस्ति; उद्याने च तपस्वी सः श्रीमाना अर्जुनः, इति श्रूयते।" अक्रूराय, कृष्णाय, आहुकाय, सात्यकये च, बुद्धिमते, एतत् निवेद्यताम्; इच्छन्ति चेत् बान्धवाः शृण्वन्तु। वसुदेवः एतत् श्रुत्वा, अक्रूरं च आहुकं च तद्वद् अवेदयत्; ततः कृष्णेन सह तैः मन्त्रयामास। "एष कार्यम्, एष कृत्यम्, एतदेव," इति निश्चित्य, अक्रूरः, उग्रसेनः, सात्यकिः, गदश्च तत्रासन्। पृथुश्रवाः कृष्णः शिनिना सह, रुक्मिणी, सत्यभामा, देवकी, रोहिण्यपि, वसुदेवेन सह, कुलपुरोहितस्य मन्त्रेण, द्वादश्यां विवाहस्य चर्चां कर्तुं आरब्धवन्तः। रौहिणेयस्य उद्धवस्य च अज्ञानतः, गदस्य ज्येष्ठभ्राता सुभद्रायाः विवाहाय समायत्तोऽभवत्। महादेवस्य पूजार्थं महोत्सवः इति घोषितम्, स च चतुस्त्रिंशद्दिनपर्यन्तं सुभद्रायाः शोकविनाशाय भविष्यति इति उक्तम्। "चतुर्थ्यां दिने सर्वे अन्तरद्वीपं यान्तु" इति सव्यसाचिनः कल्याणाय नगरे घोषः कृतः। भार्याभिः, अनुयायिभिः, पुत्रैः भ्रातृभिश्च, सर्वे योधाः सर्वे यादवाश्च गन्तव्या इति निर्देशः कृतः। ते सर्वे तथा कृत्वा, दशार्हाः अन्तरद्वीपं समागताः। चतुस्त्रिंशद्दिनानि महोत्सवः अभवत्, यत्र कृष्णः, रामः, आहुकः, अक्रूरः, प्रद्युम्नः, शिनिः, सात्यकिः चासन्। कुकुराः, अन्धकाः, वृष्णयः च प्रमुदिताः, ब्राह्मणैः सह रथपताकायुक्तैः, सागरं प्रति जग्मुः। नगरवासिनः सर्वे नौकाभिः सागरं ययुः; शीघ्रं तत्र आगत्य दशार्हैः सत्कारं प्राप्नुवन्। तत्र सुभद्रा तपस्विनः आज्ञया पद्मनयने प्रति अवदत्—"द्वादशदिनानि भगवाञ्छ्रेयस्कराणि कर्माणि कर्तुं अत्रैव स्थितः स्यात्।" "कः तस्य सेवां सदा करिष्यति?" इति पृष्टा, हृषीकेशः प्रत्युवाच—"त्वं विना कोऽन्यः, विशेषतः?" "नान्या स्त्री अत्र तं मुनिं सेवितुं योग्याऽस्ति, माधवि; अद्य अस्माकं मन्त्रेण त्वमेव स मुनिं सेवितुमर्हसि।" "यथायोग्यं सर्वं कुरु, यशः धर्मं च चिन्तयन्ती, तस्मै मुख्याय अतिथये सर्वेषां च तपस्विनां।" "यथाशक्ति व्यवस्थां कुरु, शुभे, शुश्रूषां चाचर।" इति तां उपदिश्य, अनुमत्याः च दत्त्वा, मधुसूदनः शङ्खदुन्दुभिनिनादैः सह निर्जगाम। ततः तेषां दानधर्मपरायणानां, उग्रसेनप्रमुखानां कुकुरान्धकानां च, सन्तोषः अभवत्। दुन्दुभीणां निनादैः, मृदङ्गध्वनिभिश्च, सप्तयोजनविस्तीर्णा दशयोजनदीर्घा सा द्वीपः शब्देन पूरिता। सा महती द्वीपः पर्वतवनसमन्विता, पद्मिनीपुलिनजालैः सत्वताम् क्रीडास्थलमभवत्। बहुप्रस्रवणसरोवरविपिनसमृद्धा सा द्वीपः वासुदेवस्य रमणीयताम् अवाप्तवती, सर्वेषां हर्षदायिनी च। तदा सा द्वीपः कुकुरान्धकवृष्णीनां परमं हर्षजननी स्वर्गसमाना बभूव। चतुस्त्रिंशद्दिनरात्राणि सर्वे कुकुरान्धकाः उग्रसेनप्रमुखाः दानधर्मपरायणाः अभवन्। सर्वे यादवाः सुरभिकुसुममालाभूषिताः, गन्धानुलेपिताङ्गाः, हर्षपूर्णाः क्रीडनाय समागताः। नृत्यगीतवाद्यैः रममाणाः, हृष्टाः, तत्र दाशार्हश्रेष्ठे शार्ङ्गधन्वनि निर्गते, पार्थः तदा सुभद्राविवाहाय समयमवलोकयामास।