पुरुषश्रेष्ठस्य आज्ञया महाबलसम्पन्नः विपृथुश्रवा सदा रैवतगिरौ स्थितवान्। वासुदेवस्य अनुपस्थितौ हलधरसमः सः नगरीं पालयन् वृद्धिं च तस्याः अकरोत्। पाण्डवस्य निर्गमनं ज्ञात्वा विपृथुश्रवा निर्गतः; नगरीं निनादयन्तीं श्रुत्वा स्वबलान् प्रेरयामास। स मार्गे अग्रे गच्छन् द्वारकायाः द्वारात् उदयन्तं पुरुषश्रेष्ठं सूर्यवत् अपश्यत्। स धनुष्मन्तं वारिधरं विद्युत्संपन्नमिव दृष्ट्वा अनर्तसेनायाः सैनिकेषु विस्मयः उत्पन्नः। रथगजाश्वसमाकीर्णं तं सैन्यम् दृष्ट्वा शुभवाक्या सुभद्रा हर्षवशात् पार्थं प्राह— “मम चिरकालसंस्कृतं मनःकामना एषा यत् त्वं संग्रामे रथमारुह्य युद्धं कुर्वन् अहं ते वाह्यरश्मीन् गृहीत्वा सारथ्यं करिष्यामि। वीर्यतेजःप्रभाबलसम्पन्ना अहं त्वदीया सारथ्यविद्याम् अधिगता।" एवं प्रियया उक्तः पुरुषश्रेष्ठः प्रसन्नः प्रत्युवाच— “श्रमहीनान् अश्वान् प्रेरय, विपृथोः सैन्यं प्रविशावः। पश्य भद्रे, ये त्वत्सम्बन्धिनः जेतुमिच्छन्ति, तेषां बहूनां मध्ये मम बाहुबलं शरवर्षेण प्रदर्शयिष्यामि।" एवं पार्थेन उक्ता, भरतश्रेष्ठ, भद्रा हर्षेण अश्वान् प्रेरयामास; तौ च सैन्यं प्रविशतः। ततः प्रमुदितं विपृथोः सैन्यं महाध्वजसमाकीर्णं महाशब्दयन्त्रैः अनुगच्छत्। विविधरथैः शीघ्रश्वयुक्तैः धनञ्जयं परिवृत्य शरवर्षं ववर्षुः। नगरारिग्राही दिव्यास्त्रविद् धनञ्जयः तेषां अस्त्राणि दिव्यास्त्रेण प्रत्यवारयत्, स्वशरैः व्योम व्याप्य तस्थौ। महाबाहुः तीक्ष्णैः बाणैः तेषां शराणि, किरीटानि, कुण्डलानि, धनुषां च छेदं चकार। शत्रून् नाशयितुमिच्छन् पार्थः तेषां युगानि, अक्षाणि, ध्वजान्, यन्त्राणि च तीक्ष्णैः शरैः छित्त्वा नाशयामास। महासारथीन् निरायुधान् निर्योधनिरथांश्च कृत्वा, प्रसन्नः पार्थः प्रियाम् उन्नय्य सर्वेषां पुरतः दर्शयामास। तदद्भुतं दृष्ट्वा सुभद्रा पार्थं प्राह— “इष्टं मया प्राप्तम्; स्वस्ति ते अस्तु, पार्थ, यथेष्टं गच्छ।" पाण्डुपुत्रेण स्वबलं निवारितं दृष्ट्वा विपृथुः शीघ्रं समागत्य “तिष्ठ" इति व्याहरत्। तदा सेनापतेः आज्ञया यादवाः न प्रजग्मुः; इव वारिधीनां महावेगाः तीरनिगृहीता वायुवेगादपि न प्रसरन्ति। ततः पुरुषश्रेष्ठः शीघ्रं स्वात् उत्तमार्थरथात् अवतीर्य, पुरुषसिंहम् उपगम्य, हर्षेण आलिङ्गनं चकार। सः पार्थं प्राह— “त्वां समीपं प्राप्तः सन् अहं जानामि यथावत् तव चिरकालं शंखचक्रगदाधरस्य सहवासम्। सुभद्रार्थं यत् कृतं त्वया तत् मम न अप्राप्तम्; जनार्दनः तव प्रार्थनया प्रसन्नः सन् उपकारं चकार।" “तवात्र तपस्विवेशे धनञ्जय, रामेण च महेन्द्रानुजेन च सख्यम् कृतम्। मधुसूदनः सर्वत्र माम् मन्त्रिणं इच्छति, सुभद्रायाः च तव च विषये विना, धनञ्जय।" “एष एवायं दिव्यः सर्वायुधसम्पन्नः रथः, अयं च परिचर्यावर्गः, गदायाः ज्येष्ठेन तुभ्यं दत्तः।" “ततः वृष्णिवर्धनः अन्तर्द्वीपं गतः; त्वं च प्रियया सह दीर्घकालं निवारितः, अधुना आगतः।" “भ्रातरः सर्वे त्वां पश्यन्तु, यथा सुराः वज्रधारिणं पश्यन्ति, दशार्हवृषभः शार्ङ्गधन्वा आगतः।" “सौभाग्यं सम्पदः च त्वां अनुगच्छन्तु; शुचिः पन्थाः ते अस्तु, धनञ्जय, सुखी भव।" “शोकमुक्तः दुःखशून्यः सन् मित्रैः सह संगच्छस्व।" एवं विपृथुम् अभिवाद्य, प्रसन्नः पार्थः तस्य अनुज्ञां गृहित्वा, कृष्णस्य मन्त्रेण कृष्णरथम् आरोहत्। पूर्वं कृष्णेन पार्थाय सर्वरत्नसम्पन्नः, सर्वोपभोगयुक्तः रथः विनियोजितः। स रथः सुवर्णाङ्गः, विधिवत् निर्मितः, शैब्यसुग्रीवाभ्यां युक्तः, घंटाजालविभूषितः, सर्वायुधसम्पन्नः, मेघनिनादसमः, ज्वलनप्रभायुतः, शत्रुप्रतापहरः आसीत्। कवचधारी, खङ्गधारी, वेष्टिताङ्गुलित्रधारी, सेना सहितः, माधवीं रथे स्थापयित्वा, वातवेगसमेन रथेन स्वपुरीं प्रति प्रस्थितः। सुभद्रां नीतां दृष्ट्वा सैनिकाः जनाश्च चिच्छेदुः, सर्वे च द्वारकां प्रति धावन्तः। समागताः ते सुधर्मा सभां प्राप्य सभापालाय पार्थस्य साहसकर्माणि निवेदयामासुः। एवं श्रुत्वा सभापालः सुवर्णमालिनं महाशब्दजनकं यन्त्रं प्रहरन् महानिनादं चकार। तस्य शब्देन कम्पिताः भोजवृष्ण्यन्धकाः तदा अन्तर्द्वीपात् शीघ्रं धावन्तः, अन्नपानं विसृज्य, सर्वतोऽपि समागताः। तत्र सुवर्णासनानि, स्पर्धाशय्याः, रत्नमुक्तामणिविचित्रासनानि, सर्वाणि ज्वलनप्रभया दीप्तानि आसीन्।