తతోఽగచ్ఛద్ధృషీకేశం ద్వారవత్యాం కదాచన। లబ్ధవాంస్తత్ర బీభత్సుర్భార్యాం రాజీవలోచనామ్
తర్వాత, ఓ సందర్భంలో, అర్జునుడు ద్వారకలో హృషీకేశుని వద్దకు వెళ్లి, అక్కడ రాజీవనేత్రయైన భార్యను పొందాడు.
అనుజాం వాసుదేవస్య సుభద్రాం భద్రభాషిణీమ్। సా శచీవ మహేన్ద్రేణ శ్రీః కృష్ణేనేవ సఙ్గతా
వాసుదేవుని సోదరి, మధురమైన మాటలు చెప్పే సుభద్రను, అర్జునుడు భార్యగా చేసుకున్నాడు. ఆమె శచీదేవి ఇంద్రునికి, శ్రీదేవి కృష్ణునికి కలిసినట్లుగా అతనికి కలిసింది.
సుభద్రా యుయుజే ప్రీత్యా పాణ్డవేనార్జునేన హ। అతర్పయచ్చ కౌన్తేయః ఖాణ్డవే హవ్యవాహనమ్
సుభద్రను ప్రేమతో పాండవుడైన అర్జునుడికి కలిపారు. కుంతీపుత్రుడు ఖాండవ వనంలో అగ్నిదేవుని తృప్తిపరిచాడు.
బీభత్సుర్వాసుదేవేన సహితో నృపస్తమ। నాతిభారో హి పార్థస్య కేశవేన సహాభవత్
బీభత్సుడు వాసుదేవునితో కలిసి ఉన్నందువల్ల, ఆ కార్యంలో అతనికి ఎలాంటి భారమూ అనిపించలేదు.
వ్యవసాయసహాయస్య విష్ణోః శత్రువధేష్వివ। పార్థాయాగ్నిర్దదౌ చాపి గాణ్డీవం ధనురుత్తమమ్
విష్ణువు శత్రువులను సంహరించడంలో సహాయంగా ఉన్నట్లే, కృష్ణుడు అర్జునుడికి తోడుగా ఉండగా, అగ్నిదేవుడు అర్జునుడికి గాండీవ ధనుస్సును ఇచ్చాడు.
ఇషుధీ చాక్షయైర్బాణై రథం చ కపిలక్షణమ్। మోక్షయామాస బీభత్సుర్మయం యత్ర మహాసురమ్
అగ్నిదేవుడు inexhaustible బాణాలతో కూడిన తుంపాలను, కపిల చిహ్నం ఉన్న రథాన్ని కూడా ఇచ్చాడు. అక్కడ బీభత్సుడు మాయ అనే మహాసురుని విముక్తుడిని చేశాడు.
స చకార సభాం దివ్యాం సర్వరత్నసమాచితామ్। తస్యాం దుర్యోధనో మన్దో లోభం చక్రే సుదుర్మతిః
అర్జునుడు అన్ని రత్నాలతో అలంకరించిన దివ్య సభను నిర్మించాడు. ఆ సభలో, దుర్యోధనుడు మోసపోయి, లోభంతో మూర్ఖుడై అసూయపడ్డాడు.
తతోఽక్షైర్వఞ్చయిత్వా చ సౌబలేన యుధిష్ఠిరమ్। వనం ప్రస్థాపయామాస సప్తవర్షాణి పఞ్చ చ
అనంతరం, శకునితో కూడిన పాశక్రీడలో యుధిష్ఠిరుని మోసం చేసి, అతనిని పదమూడేళ్లు అరణ్యంలోకి పంపించారు.
అజ్ఞాతమేకం రాష్ట్రే చ తతో వర్షం త్రయోదశమ్। తతశ్చతుర్దశే వర్షే యాచమానాః స్వకం వసు
ఆ పదమూడు సంవత్సరాలలో ఒక సంవత్సరం ఎవరికీ తెలియకుండా రాజ్యంలో గడిపారు. ఆ తరువాత, పద్నాలుగవ సంవత్సరంలో, తమ సొంత సంపదను అడిగారు.
నాలభన్త మహారాజ తతో యుద్ధమవర్తత। తతస్తే క్షత్రముత్సాద్య హత్వా దుర్యోధనం నృపమ్
అయినా వారు దాన్ని పొందలేకపోయారు, ఓ మహారాజా! అప్పుడు యుద్ధం ప్రారంభమైంది. ఆ యుద్ధంలో క్షత్రియ సైన్యాన్ని సంహరించి, దుర్యోధనుడిని చంపారు.
రాజ్యం విహతభూయిష్ఠం ప్రత్యపద్యన్త పాణ్డవాః। `ఇష్ట్వా క్రతూంశ్చ వివిధానశ్వమేధాదికాన్బహూన్
పాండవులు తక్కువగా మిగిలిన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందారు. వారు అశ్వమేధాది అనేక యజ్ఞాలు నిర్వహించారు.
ధృతరాష్ట్రే గతే స్వర్గం విదురే పఞ్చతాం గతే। గమయిత్వా క్రియాం స్వర్గ్యాం రాజ్ఞామమితతేజసామ్
ధృతరాష్ట్రుడు స్వర్గానికి వెళ్లిన తరువాత, విదురుడు మరణించిన తరువాత, అపారమైన తేజస్సు కలిగిన ఆ రాజులకు పాండవులు యోగ్యమైన అంత్యక్రియలు చేసి, వారిని స్వర్గానికి చేర్చారు.
స్వం ధామ యాతే వార్ష్ణేయే కృష్ణదారాన్ప్రరక్ష్య చ। మహాప్రస్థానికం కృత్వా గతాః స్వర్గమనుత్తమమ్
వార్ష్ణేయుడు తన లోకానికి వెళ్లిన తరువాత, కృష్ణుని భార్యలను రక్షించి, పాండవులు మహాప్రస్థానాన్ని చేపట్టి, అత్యుత్తమమైన స్వర్గాన్ని పొందారు.
ఏవమేతత్పురావృత్తం తేషామక్లిష్టకర్మణామ్। భేదో రాజ్యవినాశశ్చ జయశ్చ జయతాంవర
ఇలా, పూర్వకాలంలో నిష్కళంకమైన కార్యాలు చేసిన వారికి, రాజ్య విభజన, రాజ్య నాశనం, విజయం వంటి సంఘటనలు జరిగాయి, ఓ విజేతలలో శ్రేష్ఠుడా!
కథితం వై సమాసేన త్వయా సర్వం ద్విజోత్తమ। మహాభారతమాఖ్యానం కురూణాం చరితం మహత్
ఓ ద్విజోత్తమా! నువ్వు మహాభారతాన్ని, కురువంశీయుల గొప్ప చరిత్రను సంక్షిప్తంగా పూర్తిగా వివరించావు.
కథాం త్వనఘ చిత్రార్థాం కథయస్వ తపోధన। విస్తరశ్రవణే జాతం కౌతూహలమతీవ మే
పాపరహితుడా! నీకు ఉన్న తపస్సుతో, వివిధ అర్థాలతో కూడిన ఈ కథను విపులంగా వివరించు. పూర్తిగా వినాలని నాకు ఎంతో ఆసక్తి కలిగింది.
స భవాన్విస్తరేణేమాం పునరాఖ్యాతుమర్హతి। న హి తృప్యామి పూర్వేషాం శృణ్వానశ్చరితం మహత్
నువ్వు ఈ కథను మరొకసారి విస్తృతంగా చెప్పాలి. ఎందుకంటే, పూర్వకాల మహాత్ముల చరిత్రను వినడంలో నాకు ఎప్పుడూ తృప్తి కలగదు.
న తత్కారణమల్పం వై ధర్మజ్ఞా యత్ర పాణ్డవాః। అవధ్యాన్సర్వశో జఘ్నుః ప్రశస్యన్తే చ మానవైః
ధర్మాన్ని తెలిసిన పాండవులు, నిర్దోషులై ఉండి, అన్ని కష్టాలను ఎదుర్కొని, వాటిని జయించి, మానవుల్లో ప్రశంసలు పొందారు. దీనికి చిన్న కారణం ఉండదు.
కిమర్థం తే నరవ్యాఘ్రాః శక్తాః సన్తో హ్యనాగసః। ప్రయుజ్యమానాన్సంక్లేశాన్క్షాన్తవన్తో దురాత్మనామ్
ఆ నరసింహులు, శక్తివంతులై, నిర్దోషులై ఉండి, దుష్టుల వల్ల కలిగిన బాధలను ఎలా సహించగలిగారు? దీనికి కారణం ఏమిటి?
కథం నాగాయుతప్రాణో బాహుశాలీ వృకోదరః। పరిక్లిశ్యన్నపి క్రోధం ధృతవాన్వై ద్విజోత్తమ
పది వేల ఏనుగులకు సమానమైన బలమున్న వృకోదరుడు, బాధలు ఎదురైనా, తన కోపాన్ని ఎలా అదుపులో పెట్టుకున్నాడు, ఓ ద్విజోత్తమా?
కథం సా ద్రౌపదీ కృష్ణా క్లిశ్యమానా దురాత్మభిః। శక్తా సతీ ధార్తరాష్ట్రాన్నాదహత్క్రోధచక్షుషా
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు చేసిన అన్యాయాలకు గురైన ఆ సతీ ద్రౌపదీ, దుష్టుల చేత బాధపడినా, తన కోపభరితమైన చూపుతో వారిని ఎందుకు కాల్చలేదు?
కథం వ్యసనినం ద్యూతే పార్థౌ మాద్రీసుతౌ తదా। అన్వయుస్తే నరవ్యాఘ్రా బాధ్యమానా దురాత్మభిః
దుష్టుల చేత బాధపడుతూ, ఆ మాద్రీ కుమారులు, అప్పటికి జూదానికి అలవాటుపడిన పార్థుని ఎలా అనుసరించారు?
కథం ధర్మభృతాం శ్రేష్ఠః సుతో ధర్మస్య ధర్మవిత్। అనర్హః పరమం క్లేశం సోఢవాన్స యుధిష్ఠిరః
ధర్మాన్ని తెలిసిన, ధర్మపుత్రుడైన, ధర్మాన్ని పాటించడంలో శ్రేష్ఠుడైన యుధిష్ఠిరుడు, అర్హత లేకపోయినా, అత్యంత కష్టాన్ని ఎలా భరించాడు?
కథం చ బహులాః సేనాః పాణ్డవః కృష్ణసారథిః। అస్యన్నేకోఽనయత్సర్వాః పితృలోకం ధనంజయః
కృష్ణుడు రథసారథిగా ఉన్నప్పుడు, పాండవుడు ధనంజయుడు అనేక సేనలను ఎలా ఓడించి, ఒక్కడే వారందరినీ పితృలోకానికి పంపాడు?
ఏతదాచక్ష్వ మే సర్వం యథావృత్తం తపోధన। యద్యచ్చ కృతవన్తస్తే తత్రతత్ర మహారథాః
తపస్సుతో నిండినవాడా! ఈ సంగతులన్నీ నిజంగా ఎలా జరిగాయో నాకు చెప్పు. ఆ మహారథులు ఎక్కడెక్కడ ఏ కార్యాలు చేసారో కూడా వివరించు.
క్షణం కురు మహారాజ విపులోఽయమనుక్రమః। పుణ్యాఖ్యానస్య వక్తవ్యః కృష్ణద్వైపాయనేరితః
ఓ మహారాజా! క్షణం ఆగు. ఇది చాలా విస్తృతమైన క్రమం. కృష్ణ ద్వైపాయనుడు చెప్పిన ఈ పుణ్యకథను వివరంగా చెప్పాలి.
మహర్షేః సర్వలోకేషు పూజితస్య మహాత్మనః। ప్రవక్ష్యామి మతం కృత్స్నం వ్యాసస్యామితతేజసః
అన్ని లోకాలలో పూజింపబడే, అపారమైన తేజస్సు కలిగిన మహర్షి వ్యాసుని ఉపదేశాన్ని నేను పూర్తిగా వివరించబోతున్నాను.
ఇదం శతసహస్రం హి శ్లోకానాం పుణ్యకర్మణామ్। సత్యవత్యాత్మజేనేహ వ్యాఖ్యాతమమితౌజసా
సత్యవతి కుమారుడు అయిన అపార శక్తిశాలి వ్యాసుడు, పుణ్యమైన కార్యాలపై వంద వేల శ్లోకాలుగా ఈ కథను వివరించాడు.
ఉపాఖ్యానైః సహ జ్ఞేయం శ్రావ్యం భారతముత్తమమ్। సంక్షేపేణ తు వక్ష్యామి సర్వమేతన్నరాధిప
ఇతిహాసంలో ఉన్న ఉపఖ్యానాలతో కూడిన మహాభారతాన్ని తెలుసుకోవాలి, వినాలి. రాజా! ఇప్పుడు నేను దీనిని సంక్షిప్తంగా వివరించబోతున్నాను.
అధ్యాయానాం సహస్రే ద్వే పర్వణాం శతమేవ చ। శ్లోకానాం తు సహస్రాణి నవతిశ్చ దశైవ చ। తతోఽష్టాదశభిః పర్వైః సంగృహీతం మహర్షిణా
ఇందులో రెండు వేల అధ్యాయాలు, వంద భాగాలు, తొంభై వేల పదిహేను శ్లోకాలున్నాయి. మహర్షి ఈ గ్రంథాన్ని పదెనిమిది భాగాలుగా రచించాడు.