స్వవీర్యజీవీ వృజినాన్నివృత్తో దాతా పరేభ్యో న పరోపతాపీ। తాదృఙ్మునిః సిద్ధిముపైతి ముఖ్యాం వసన్నరణ్యే నియతాహారచేష్టః
తన శక్తితో జీవిస్తూ, దుష్కార్యాలనుండి దూరంగా ఉండి, ఇతరులకు దానం చేస్తూ, ఎవరికి హానిచేయని వాడు, అటువంటి ముని అడవిలో నివసిస్తూ, ఆహారంలో, ప్రవర్తనలో నియమంగా ఉండి, పరమ సిద్ధిని పొందుతాడు.
అశిల్పజీవీ గుణవాంశ్చైవ నిత్యం జితేన్ద్రియః సర్వతో విప్రయుక్తః। అనోకశాయీ లఘురల్పప్రసార- శ్చరన్దేశానేకచరః స భిక్షుః
వృత్తి కోసం పనులు చేయని, ఎల్లప్పుడూ మంచి లక్షణాలు కలిగి, ఇంద్రియాలను జయించిన, అన్నిటినుండి విరక్తుడై, ఇల్లు లేకుండా పడుకుని, తేలికగా, తక్కువ కదలికతో, అనేక ప్రాంతాల్లో తిరిగే వాడు ఆ భిక్షువు.
రాత్ర్యా యయా వాఽభిజితాశ్చ లోకా భవన్తి కామాభిజితాః సుఖాశ్చ। తామేవ రాత్రిం ప్రయతేత విద్వా- నరణ్యసంస్థో భవితుం యతాత్మా
ఏ రాత్రి ద్వారా లోకాలు జయించబడతాయో, కోరికలు, సుఖాలు అధిగమించబడతాయో, ఆ రాత్రిని పొందేందుకు, ఆత్మనిగ్రహం కలిగి అడవిలో నివసించే జ్ఞాని ప్రయత్నించాలి.
దశైవ పూర్వాన్దశ చాపరాంశ్చ జ్ఞాతీనథాత్మానమథైకవింశమ్। అరణ్యవాసీ సుకృతే దధాతి విముచ్యారణ్యే స్వశరీరధాతూన్
పది మంది పూర్వీకులను, పది మంది వంశజులను, తనను ఇరవై ఒకవాడిగా భావించి, మంచి పనులు చేసే అడవివాసి తన శరీరాన్ని అక్కడే వదిలి, ముక్తి పొందుతాడు.
కతిస్విదేవ మునయః కతి మౌనాని చాప్యుత। భవన్తీతి తదాచక్ష్వ శ్రోతుమిచ్ఛామహే వయమ్
ఎన్ని మునులు ఉన్నారు? ఎన్ని విధాల మౌనం ఉన్నాయి? ఈ విషయాలను మాకు చెప్పు, వినాలని మేము కోరుతున్నాము.
అరణ్యే వసతో యస్య గ్రామో భవతి పృష్ఠతః। గ్రామే వా వసతోఽరణ్యం స మునిః స్యాజ్జనాధిప
అడవిలో నివసించే వాడికి గ్రామం వెనుక ఉంటే, లేదా గ్రామంలో నివసించే వాడికి అడవి వెనుక ఉంటే, అటువంటి ముని మనుషులలో అధిపతి.
కథంస్విద్వసతోఽరణ్యే గ్రామో భవతి పృష్ఠతః। గ్రామే వా వసతోఽరణ్యం కథం భవతి పృష్ఠతః
ఎలా అడవిలో నివసిస్తూ గ్రామం వెనుకగా ఉంటుంది? లేదా గ్రామంలో ఉండగా అడవి వెనుకగా ఎలా ఉంటుంది?
న గ్రామ్యముపయుఞ్జీత య ఆరణ్యో మునిర్భవేత్। తథాస్య వసతోఽరణ్యే గ్రామో భవతి పృష్ఠతః
అడవిలో నివసించే ముని గ్రామానికి చెందిన దేనినీ ఉపయోగించకూడదు. అలా ఉంటే అతడు అడవిలో ఉన్నప్పటికీ గ్రామం అతని వెనుకగా ఉంటుంది.
అనగ్నిరనికేతశ్చాప్యగోత్రచరణో మునిః। కౌపీనాచ్ఛాదనం యావత్తావదిచ్ఛేచ్చ చీవరమ్
అగ్ని లేకుండా, ఇల్లు లేకుండా, బంధువుల సంబంధం లేకుండా తిరిగే ముని, కేవలం కౌపీనంతో ఉండేంతవరకు మాత్రమే వస్త్రాన్ని కోరాలి.
యావత్ప్రాణాభిసన్ధానం తావదిచ్ఛేచ్చ భోజనమ్। తథాఽస్య వసతో గ్రామేఽరణ్యం భవతి పృష్ఠతః
ప్రాణాలను నిలబెట్టుకునే సంకల్పం ఉన్నంతవరకు మాత్రమే భోజనం కోరాలి. అలా గ్రామంలో నివసించినా, అతనికి అడవి వెనుకగా ఉంటుంది.
యస్తు కామాన్పరిత్యజ్య త్యక్తకర్మా జితేన్ద్రియః। ఆతిష్ఠేచ్చ మునిర్మౌనం స లోకే సిద్ధిమాప్నుయాత్
ఎవరైతే కోరికలు, కర్మలను వదిలి, ఇంద్రియాలను జయించి, మౌనాన్ని ఆచరిస్తారో, వారు ఈ లోకంలో సిద్ధిని పొందుతారు.
ధౌతదన్తం కృత్తనఖం సదా స్నాతమలఙ్కృతమ్। అసితం సితకర్మాణం కస్తమర్హతి నార్చితుమ్
ఎప్పుడూ పళ్లను శుభ్రంగా ఉంచి, గోళ్లను కత్తిరించి, స్నానం చేసి, అలంకరించుకుని, నల్లగా ఉండి, శుభకార్యాలు చేసే వాడిని ఎవరు పూజించకపోతారు?
తపసా కర్శితః క్షామః క్షీణమాంసాస్థిశోణితః। స చ లోకమిమం జిత్వా లోకం విజయతే పరమ్
తపస్సుతో క్షీణించి, మాంసం, ఎముకలు, రక్తం తగ్గిపోయిన వాడు, ఈ లోకాన్ని జయించి, పరలోకాన్ని పొందుతాడు.
యదా భవతి నిర్ద్వన్ద్వో మునిర్మౌనం సమాస్థితః। అథ లోకమిమం జిత్వా లోకం విజయతే పరమ్
ముని మౌనంలో స్థిరంగా, ద్వంద్వాలను దాటి ఉన్నప్పుడు, ఈ లోకాన్ని జయించి, పరమ లోకాన్ని పొందుతాడు.
ఆస్యేన తు యదాఽహారం గోవన్మృగయతే మునిః। అథాస్య లోకః సర్వోఽయం సోఽమృతత్వాయ కల్పతే
ముని తన ఆహారాన్ని ఆవు లాగ తన నోటితో వెతుక్కుంటే, ఈ సర్వ లోకం అతనికి అమృతత్వానికి యోగ్యమవుతుంది.
సామాన్యధర్మః సర్వేషాం క్రోధో లోభో ద్రుహాఽక్షమా। విహాయ మత్సరం శాఠ్యం దర్పం దమ్భం చ పైశునమ్। క్రోధం లోభం మమత్వం చ యస్య నాస్తి స ధర్మవిత్
అందరికీ ఒకటే ధర్మం — కోపం, లోభం, ద్వేషం, అసహనం వదిలేయాలి. అసూయ, మాయ, అహంకారం, డంబం, అపవాదం వదిలి, ఎవరికీ కోపం, లోభం, మమకారం లేనివాడు ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు.
నిత్యాశనో బ్రహ్మచారీ గృహస్థో వనగో మునిః। నాధర్మమశనాత్ప్రాప్యేత్కథం బ్రూహీహ పృచ్ఛతే
ఎప్పుడూ తినేవాడు, బ్రహ్మచారి, గృహస్థుడు, వనవాసి, ముని — ఎవరు అయినా భోజనంలో అధర్మాన్ని పొందకూడదు. ఇది ఎలా సాధ్యమో మాకు చెప్పు.
అష్టౌ గ్రాసా మునేః ప్రోక్తాః షోడశారణ్యవాసినః। ద్వాత్రింశత్తు గృహస్థస్య అమితం బ్రహ్మచారిణః
మునికి ఎనిమిది ముద్దలు, వనవాసికి పదహారు, గృహస్థునికి ముప్పై రెండు, బ్రహ్మచారికి పరిమితి లేకుండా భోజనం చెప్పబడింది.
ఇత్యేవం కారణైర్జ్ఞేయమష్టకైతచ్ఛుభాశుభమ్
ఈ విధంగా చెప్పిన కారణాల ద్వారా, అష్టకా పూజ వల్ల కలిగే శుభాశుభ ఫలితాలను మనం తెలుసుకోవాలి.
కతరస్త్వనయోః పూర్వం దేవానామేతి సామ్యతామ్। ఉభయోర్ధావతో రాజన్సూర్యాచన్ద్రమసోరివ
రాజా! ఈ ఇద్దరిలో ఎవరు ముందుగా దేవతల దగ్గరకు చేరుతారు? ఇద్దరూ సూర్యుడు, చంద్రుడు లాగా పరుగెత్తుతున్నప్పుడు ఎవరు ముందుగా చేరుతారో చెప్పు.
అనికేతో గృహస్థేషు కామవృత్తేషు సంయతః। గ్రామ ఏవ వసన్భిక్షుస్తయోః పూర్వతరం గతః
ఇద్దరిలో, ఇల్లాళ్ళ మధ్య కోరికలతో జీవిస్తూ, గ్రామంలో ఉండే నియమితుడైన భిక్షువు ముందుగా చేరుతాడు.
అప్రాప్య దీర్ఘమాయుస్తు యః ప్రాప్తో వికృతిం చరేత్। తప్యతే యది తత్కృత్వా చరేత్సోఽన్యత్తపస్తతః
ఎవరైనా దీర్ఘాయుష్షు పొందకపోయినా, పుట్టిన తర్వాత తప్పు మార్గంలో నడిచినా, ఆతడు తపస్సు చేసి బాధపడితే, ఇంకొక తపస్సు చేయాలి.
పాపానాం కర్మణాం నిత్యం బిభీయాద్యస్తు మానవః। సుఖమప్యాచరన్నిత్యం సోఽత్యన్తం సుఖమేధతే
ఎవరైనా మనిషి పాపకార్యాల పట్ల ఎప్పుడూ భయపడుతూ, సుఖంగా ఉన్నా కూడా జాగ్రత్తగా ఉంటే, అతడు పరమ సుఖాన్ని పొందుతాడు.
యద్వై నృశంసం తదసత్యమాహు- ర్యః సేవతే ధర్మమనర్థబుద్ధిః। అస్వోఽప్యనీశశ్చ తథైవ రాజం- స్తదార్జవం స సమాధిస్తదార్యమ్
ఏది క్రూరమైతే అది అబద్ధమేనని అంటారు. ధర్మాన్ని లాభం కోసం సేవించే వాడు, రాజా! శక్తిలేని గుర్రం లాంటివాడు. అతని నేరుగా ఉండటం, ఏకాగ్రత, మంచితనం అంతా అలాంటివే.
కేనాసి హూతః ప్రహితోఽసి రాజ- న్యువా స్రగ్వీ దర్శనీయః సువర్చాః। కుతఋ ఆయాతః కతరస్యాం దిశి త్వ- ముతాహోస్విత్పార్థివం స్థానమస్తి
రాజా! నిన్ను ఎవరు పిలిచారు? ఎవరు పంపారు? నువ్వు యువకుడివి, పుష్పమాల ధరించావు, అందంగా, కాంతివంతంగా ఉన్నావు. ఎక్కడినుంచి వచ్చావు? ఏ దిక్కు నుంచి వచ్చావు? లేక రాజసం ఉన్న స్థానం ఉందా?
త్వరన్తి మాం లోకపా బ్రాహ్మణా యే
లోకపాలకులు, బ్రాహ్మణులు నన్ను త్వరగా పోవాలని ప్రేరేపిస్తున్నారు.
సతాం సకాశే తు వృతః ప్రపాత- స్తే సఙ్గతా గుణవన్తశ్చ సర్వే। శక్రాచ్చ లబ్ధో హి వరో మయైష పతిష్యతా భూమితలం నరేన్ద్ర
సద్గుణులు ఎంచుకున్న మార్గం కఠినమైనదే. అక్కడ చేరినవారు అందరూ గుణవంతులే. రాజా! భూమ్మీద పడిపోవడానికి ముందు, ఇంద్రుని నుండి ఈ వరం నాకు లభించింది.
పృచ్ఛామి త్వాం మా ప్రపత ప్రపాతం యది లోకాః పార్థివ సన్తి మేఽత్ర। యద్యన్తరిక్షే యది వా దివి స్థితాః క్షేత్రజ్ఞం త్వాం తస్య ధర్మస్య మన్యే
నాకు ఇక్కడ లోకాలు ఉన్నాయా? రాజా! ఉంటే, దయచేసి ఆ లోతైన గండంలో పడిపోవద్దు. అవి ఆకాశంలోనైనా, స్వర్గంలోనైనా ఉన్నా, ఆ ధర్మాన్ని తెలుసుకున్నవాడివి నువ్వనేనని నేను భావిస్తున్నాను.
యావత్పృథివ్యాం విహితం గవాశ్వం సహారణ్యైః పశుభిః పార్వతైశ్చ। తావల్లోకా దివి తే సంస్థితా వై తథా విజానీహి నరేన్ద్రసింహ
రాజసింహా! భూమ్మీద ఎన్ని ఆవులు, గుర్రాలు, అడవి జంతువులు, పర్వతాలు ఉన్నాయో, అంతే సంఖ్యలో నీకు స్వర్గంలో లోకాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. ఈ విషయాన్ని తెలుసుకో.
తాంస్తే దదామి మా ప్రపత ప్రపాతం యే మే లోకా దివి రాజేన్ద్ర సన్తి। యద్యన్తరిక్షే యది వా దివి శ్రితా- స్తానాక్రమ క్షిప్రమపేతమోహః
రాజేంద్రా! నా స్వర్గంలో ఉన్న లోకాలు నీవే. ఆ లోతైన గండంలో పడిపోవద్దు. అవి ఆకాశంలోనైనా, స్వర్గంలోనైనా ఉన్నా, మోహం లేకుండా త్వరగా వాటిని చేరు.