ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಸ್ಥಿರದೀರ್ಘಪ್ರಮೇಯಾತ್ತು ದ್ವಾರಗರ್ಭಕರಾತ್ಮಿಕಾ। ಭಾಗೇಶಞ್ಚಾಪ್ಯಮೀಶಞ್ಚ ದೇವೇಜ್ಯನ್ತುಲ್ಯಸಂಜ್ಞಿತಮ್

ಸ್ಥಿರ, ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಬಾಗಿಲು, ಗರ್ಭ ಮತ್ತು ಕೈ ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾಗೇಶ ಮತ್ತು ಈಶನ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇವರ ಸಮಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಚತ್ವಾರಿ ಲಿಙ್ಗರುಪಾಣಿ ವಿಷ್ಕಮ್ಬೇಣ ತು ಲಕ್ಷಯೇತ್। ದೀರ್ಘಮಾಯಾನ್ವಿತಂ ಕೃತ್ವಾ ಲಿಙ್ಗಂ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ ತ್ರಿರೂಪಕಮ್

ಲಿಂಗದ ವ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ದೀರ್ಘತೆಯೊಂದಿಗೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಚತುರಷ್ಟಾಷ್ಟವೃತ್ತಞ್ಚ ತತ್ತವತ್ರಯಗುಣಾತ್ಮಕಮ್ । ಲಿಙ್ಗಾನಾಮೀಪ್ಸಿತಂ ದೈರ್ಧ್ಯಂ ತೇನ ಕೃತ್ವಾ ಙ್ಗುಲಾನಿ ವೈ

ನಾಲ್ಕು, ಎಂಟು ಮತ್ತು ಎಂಟು ವೃತ್ತಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಲಿಂಗಗಳ ಇಚ್ಛಿತ ಉದ್ದವನ್ನು ಬೆರಳಿನ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಧ್ವಜಾದ್ಯಾಯೈಃ ಸುರೈರ್ಭೂತೈಃ ಶಿಖಿಭಿರ್ವ್ವಾ ಹರೇತ್ ಕೃತಿಮ್। ತಾನ್ಯಙ್ಗುಲಾನಿ ಚಚ್ಛೇಷಂ ಲಕ್ಷಯೇಚ್ಚ ಶುಭಾಶುಭಮ್

ಧ್ವಜ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು, ಭೂತಗಳು ಅಥವಾ ನವಿಲುಗಳಿಂದ ಅಳತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಉಳಿದಿರುವ ಆ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಶುಭ ಅಥವಾ ಅಶುಭ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬೇಕು.

ಧ್ವಜಾದ್ಯಾ ಧ್ವಜಸಿಂಹೇಭವೃಷಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಪರೇ ಶುಭಾಃ। ಖರೇಷು ಷಡ್‌ಜಗಾನ್ಧಾರಪಞ್ಚಮಾಃ ಶುಭದಾಯಕಾಃ

ಧ್ವಜದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಧ್ವಜ, ಸಿಂಹ, ಎಮ್ಮೆ ಇವುಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಶುಭಕರ; ಖರಗಳಲ್ಲಿ ಷಡ್ಜ, ಗಾಂಧಾರ, ಪಂಚಮ ಇವುಗಳು ಶುಭವನ್ನು ನೀಡುವವು.

ಭೂತೇಷು ಚ ಶೂಬಾ ಭೂಃ ಸ್ಯಾದಗ್ನಿಷ್ವಾಹವನೀಯಕಃ। ಉತ್ತಾಯಾಮಸ್ಯ ಚಾರ್ದ್ಧಾಶೇ ನಾಗಾಂಶೈರ್ಭಾಜಿತೇ ಕ್ರಮಾತ್

ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಭೂವು ಶುಭಕರ, ಅಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಹವನೀಯವೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಎತ್ತಿದ ಅಳತೆಯ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ನಾಗ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬೇಕು.

ರಸಭೂತಾಂ ಶಷಷ್ಠಾಂಶತ್ರ್ಯಂಶಾಧಿಕಶರೈರ್ಭವೇತ್। ಆಢ್ಯಾನಾಧ್ಯಸುರೇಜ್ಯಾರ್ಕತುಲ್ಯಾನಾಞ್ಚತುರಸ್ರತಾ

ರಸ ಮತ್ತು ಭೂತಗಳ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅರವತ್ತಮೂರು ಭಾಗಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಣಗಳಿದ್ದರೆ, ಶ್ರೀಮಂತರು, ಅಧಮರು, ಪೂಜಿತರು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಸಮಾನರು ನಾಲ್ಕುಮುಖ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪಞ್ಚಮಂ ವರ್ದ್ಧಮಾನಾಖ್ಯಂ ವ್ಯಾಸಾನ್ನಾಹಪ್ರವೃದ್ಧಿತಃ। ದ್ವಿಧಾ ಭೇದಾ ಬಹೂನ್ಯತ್ರ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ್ಮತಃ

ಐದನೆಯದು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವದು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ವ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಹಗಲು ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ; ಎರಡು ವಿಧದ ವಿಭಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವನ್ನು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆಢ್ಯಾದೀನಾಂ ತ್ರಿಧಾ ಸ್ಥೌಲ್ಯಾದ್ಯವಧೂತಂ ತದಷ್ಯಥ । ತ್ರಿಧಾ ಹಸ್ತಾಕಜ್ಜಿನಾಖ್ಯಞ್ಚ ಯುಕ್ತಂ ಸರ್ವಸಮೇನ ಚ ।। ೨೯ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಲಿಙ್ಗಾನಿ ನಾದ್ಯೇ ದೇವಾರ್ಚ್ಚಿತೇ ತಥಾ। ಪಞ್ಚಸಪ್ತಭಿರೇಕತ್ವಾಜ್ಜಿನೈರ್ಭಕ್ತೈರ್ಭವನ್ತಿ

ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಇತರರ ತ್ರಿವಿಧ ದಪ್ಪವನ್ನು ಹೀಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ತ್ರಿವಿಧ ಹಸ್ತ, ಪಾದ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ. ಮೊದಲನೆಯದರಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಲಿಂಗಗಳು ದೇವತೆಗಳು ಆರಾಧಿಸಿದಂತೆ ಇವೆ; ಐದು, ಏಳು ಮತ್ತು ಒಂದರಂತೆ ಭಕ್ತರು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಚತುರ್ದಶಸಹಸ್ತ್ರಾಣಿ ಚತುರ್ದಶಶತಾನಿ ಚ। ಏವಮಷ್ಟಾಙಱ್ಗುಲವಿಸ್ತಾರೋ ನವೈಕಕರಗರ್ಭತಃ ।। ೩೧ ತೇಷಾಂ ಕೋಣಾರ್ದ್ಧಕೋಣಸ್ಥೈಶ್ಚಿನ್ತ್ಯಾತ್ ಕೋಣಾನಿ ಸೂತ್ರಕೈಃ। ವಿಸ್ತಾರಂ ಮಧ್ಯತಃ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ಥಾಪ್ಯಂ ವಾ ಮಧ್ಯತಸ್ತ್ರಯಮ್

ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕು ನೂರು; ಹೀಗೆ ಎಂಟು ಬೆರಳ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ಏಕಪಾಣಿಯ ಗರ್ಭವಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಮತ್ತು ಕಾಲು ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಸೂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗಲವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಮೂರು ಇರಿಸಬೇಕು.

ವಿಭಾಗಾದೂದ್‌ರ್ಧ್ವಮಷ್ಟಾಸ್ರೋ ದ್ವ್ಯಷ್ಟಾಸ್ರಃ ಸ್ಯಾಚ್ಛಿವಾಂಶಕಃ। ಪಾದಾಜ್ಜಾನ್ತಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ನಾಭ್ಯನ್ತೋ ವಿಷ್ಣುರಿತ್ಯತಃ

ವಿಭಾಗದಿಂದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟುಮುಖ, ಎರಡು ಎಂಟುಮುಖವು ಶಿವನ ಭಾಗ; ಪಾದದಿಂದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ, ನಾಭಿಯಿಂದ ಒಳಗೆ ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮೂದ್‌ರ್ಧ್ವಾನ್ತೋ ಭೂತಭಾಗೇಶೋ ವ್ಯಕ್ತೇಽವ್ಯಕ್ತೇ ಚ ತದ್ವತಿ। ಪಞ್ಚಲಿಙ್ಗವ್ಯವಸ್ಥಾಯಾಂ ಶಿರೋ ವರ್ತ್ತುಲಮುಚ್ಯತೇ

ಅಂಧಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಭೂತಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದದಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ. ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿರಸ್ಸು ವೃತ್ತಾಕಾರದಂತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಛತ್ರಾಭಂ ಕುಕ್ಕುಟಾಭಂ ವಾ ಬಾಲೇನ್ದುಪ್ರತಿಮಾಕೃತಿಃ । ಏಕೈಕಸ್ಯ ಚತುರ್ಭೇದೈಃ ಕಾಮ್ಯಭೇದಾತ್ ಫಲಂ ವದೇ

ಆ ಶಿರಸ್ಸು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಛತ್ರದಂತೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಳಿಯಂತೆ, ಅಥವಾ ಬೆಳಗಿನ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಫಲಗಳು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ಲಿಙ್ಗಮಸ್ತಕವಿಸ್ತಾರಂ ವಸುಭಕ್ತನ್ತು ಕಾರಯೇತ್। ಆದ್ಯಭಾಗಂ ಚತುರ್ದ್ಧಾ ತು ವಿಸ್ತಾರೋಚ್ಛಾಯತೋ ಭಜೇತ್

ಲಿಂಗದ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಅಗಲವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು ಅಗಲ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬೇಕು.

ಚತ್ವಾರಿ ತತ್ರ ಸೂತ್ರಾಣಿ ಭಾಗಭಾಗಾನುಪಾತನಾತ್। ಪುಣ್ಡರೀಕನ್ತು ಭಾಗೇನ ವಿಶಾಲಾಖ್ಯಂ ವಿಲೋಪನಾತ್

ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೂಲುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಭಾಗದ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು. ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ರೂಪ, ತೆಗೆದರೆ ವಿಶಾಲವಾದ ರೂಪ ಬರುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಶಾತನಾತ್ತು ಶ್ರೀವತ್ಸಂ ಶತ್ರುಕೃದ್ವೇದಲೋಪನಾತ್। ಶಿರಃ ಸರ್ವಸಮೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಕುಕ್ಕುಟಾಭಂ ಸುರಾಹ್ವಯೇ

ಮೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ ರೂಪ, ಶತ್ರುವಿನ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದರೆ ವಿಭಜಿತ ರೂಪ. ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಮವಾದ ಶಿರಸ್ಸು ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಕೋಳಿಯ ರೂಪವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ.

ಚತುರ್ಭಾಗಾತ್ಮಕೇ ಲಿಙ್ಗೇ ತ್ರಪುಷಂ ದ್ವಯಲೋಪನಾತ್। ಅನಾದ್ಯಸ್ಯ ಶಿರಃ ಪ್ರೋಕ್ತಮರ್ದ್ಧಚನ್ದ್ರಂ ಶಿರಃ ಶ್ರೃಣು

ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದರೆ ಶಿರಸ್ಸು ತಾಮ್ರದಂತಿರುತ್ತದೆ. ಆದಿಯಿಲ್ಲದ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಶಿರಸ್ಸು ಅರ್ಧಚಂದ್ರದಂತಿರುತ್ತದೆ—ಈ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು.

ಅಂಶಾತ್ ಪ್ರಾನ್ತೇ ಯುಗಾಂಶೈಶ್ಚ ತ್ವೇಕಹಾನ್ಯಾಮೃತಾಕ್ಷಕಮ್ । ಪೂರ್ಣವಾಲೇನ್ದುಕುಮುದಂ ದ್ವಿತ್ರಿವೇದಕ್ಷಯಾತ್ ಕ್ರಮಾತ್

ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಜೋಡಿ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಅಮೃತದ ಗುರುತು ಬರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ, ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕಮಲವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಭಾಗಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಚತುಸ್ತ್ರಿರೇಕವದನಂ ಸುಖಲಿಙ್ಗಮತಃ ಶ್ರೃಣು। ಪೂಜಾಭಾಗಂ ಪ್ರಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಮರ್ತ್ತ್ಯಗ್ನಿಪದಕಲ್ಪಿತಮ್

ನಾಲ್ಕು, ಮೂರು ಅಥವಾ ಒಂದು ಮುಖವಿರುವ ಶುಭ ಲಿಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ಈಗ ಕೇಳು. ಪೂಜೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಮನುಷ್ಯ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳ ನಿಯಮದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅರ್ಕ್ಕಾಶಂಪೂರ್ವವತ್ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಷಟ ಸ್ಥಾನಾನಿ ವಿವರ್ತ್ತಯೇತ್। ಶಿರೋನ್ನತಿಃ ಪ್ರಕರ್ತ್ತವ್ಯಾ ಲಲಾಟಂ ನಾಸಿಕಾ ತತಃ

ಹಿಂದಿನಂತೆ ಸೂರ್ಯನ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆರು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಎತ್ತಿ, ನಂತರ ಕಪಾಲ ಮತ್ತು ಮೂಗನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು.

ವದನಂ ಚಿವುಕಂ ಗ್ರೀವಾ ಯುಗಭಾಗೈರ್ಭುಜಾಕ್ಷಿಭಿಃ। ಕರಾಭ್ಯಾಂ ಮುಕುಲೀಕೃತ್ಯ ಪ್ರತಿಮಾಯಾಃ ಪ್ರಮಾಣತಃ

ಮುಖ, ಹಣೆ, ಕಂಠವನ್ನು ಕೈ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಕೈಗಳನ್ನು ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ ಮಾಡಿ, ಪ್ರತಿಮೆಯ ಗಾತ್ರದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಮುಖಂ ಪ್ರತಿ ಸಮಃ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಸ್ತಾರಾದಷ್ಟಮಾಂಶತಃ। ಚತುರ್ಮುಖಂ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತ್ರಿಮುಖಞ್ಚೋಚ್ಯತೇ ಶ್ರೃಣು

ಮುಖವನ್ನು ಅಗಲದ ಎಂಟನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಸಮವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ನಾನು ನಾಲ್ಕು ಮುಖದ ರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಈಗ ಮೂರು ಮುಖದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು.

ಕರ್ಣಪಾದಾಧಿಕಾಸ್ತಸ್ಯ ಲಲಾಟಾದೀನಿ ನಿರ್ದಿಶೇತ್। ಭುಜೌ ಚತುರ್ಭಿರ್ಭಾಗೈಮ್ತು ಕರ್ತ್ತವ್ಯೌ ಪಞ್ಚಿಮೋರ್ಜಿತಮ್

ಅದರಲ್ಲಿ ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ. ಹಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಎರಡು ಕೈಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮಾಡಿ, ಐದನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು.

ವಿಸ್ತರಾದಷ್ಟಮಾಂಶೇನ ಮುಖಾನಾಂ ಪ್ರತಿನಿರ್ಗಮಃ। ಏಕವಕ್ತ್ರಂ ತಥಾ ಕಾರ್ಯ್ಯಂ ಪೂರ್ವಸ್ಯಾಂ ಸೌಮ್ಯಲೋಚನಮ್

ಮುಖಗಳು ಅಗಲದ ಎಂಟನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಹೊರಬರುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೀಗೆಯೇ ಒಂದು ಮುಖವನ್ನೂ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮೃದು ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು.

ಲಲಾಟನಾಸಿಕಾವಕ್ತ್ರಗ್ನೀವಾಯಾಞ್ಚ ವಿವರ್ತ್ತಯೇತ್। ಭುಜಾಚ್ಚ ಪಞ್ಚಮಾಂಶೇನ ಭುಜಹೀನಂ ವಿವರ್ತಯೇತ್

ಹಣೆ, ಮೂಗು, ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಕಂಠವನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಕೈಗಳನ್ನು ಐದನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಾಡಿ, ಕೈ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕೈಗಳನ್ನು ಬಿಡಬಹುದು.

ವಿಸ್ತಾರಸ್ಯ ಷಡಂಶೇನ ಮುಖೈರ್ನಿರ್ಗಮನಂ ಹಿತಮ್। ಸರ್ವಷಾಂ ಮುಖಲಿಙ್ಗಾನಾಂ ತ್ರಪುಷಂ ವಾಥ ಕುಕ್ಕುಟಮ್

ಮುಖಗಳು ಅಗಲದ ಆರನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಹೊರಬರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಯೋಗ್ಯ. ಎಲ್ಲ ಮುಖವಿರುವ ಲಿಂಗಗಳಿಗೆ ತಾಮ್ರ ಅಥವಾ ಕೋಳಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಗವಾನುವಾಚ ಅತಃ ಪರಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪ್ರತಿಮಾನಾನ್ತು ಪಿಣ್ಡಿಕಾಮ್। ದೈರ್ಘ್ಯೇಣ ಪ್ರತಿಮಾತುಲ್ಯಾ ತದರ್ದ್ಧೇನ ತು ವಿಸ್ತೃತಾ

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಈಗ ನಾನು ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಪೀಠದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದರ ಉದ್ದವು ಪ್ರತಿಮೆಯಷ್ಟಿರಬೇಕು, ಅಗಲವು ಅದರ ಅರ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು.

ಉಚ್ಛಿತಾಯಾಮತೋರ್ದ್ಧೇನ ಸುವಿಸ್ತಾರಾರ್ದ್ಧಭಾಗತಃ। ತೃತೀಯೇನ ತು ವಾ ತುಲ್ಯಂ ತತ್ತ್ರಿಭಾಗೇಣ ಮೇಖಲಾ

ಪೀಠದ ಎತ್ತರವು ಉದ್ದದ ಅರ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು, ಅಥವಾ ಅಗಲವಾದರೆ ಮೂರನೇ ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದು. ಮೆಖಲೆಯು ಮೂರನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಇರಬೇಕು.

ಖಾತಂ ಚ ತತ್‌ಪ್ರಮಾಣಂ ತು ಕಿಞ್ಚಿದುತ್ತರತೋ ನತಮ್। ವಿಸ್ತಾರಸ್ಯ ಚತುರ್ಥೇನ ಪ್ರಣಾಲಸ್ಯ ವಿನಿರ್ಗಮಃ

ಆ ಕುಹರವು ಸರಿಯಾದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ವಾಲಿದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಗಲದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಹರಿಯುವ ಚಾನಲ್ ಮಾಡಬೇಕು.