രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതകളും മന്ത്രിയുടെ കര്ത്തവ്യങ്ങളും, രാജാവിന്റെ ദൗർബല്യങ്ങളും, ദുരന്തങ്ങളുടെയും ദോഷങ്ങളുടെയും സ്വഭാവവും, അഗ്നിപുരാണത്തിലെ ഈ ശ്രേണിയിലുള്ള ശ്ലോകങ്ങൾ വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ആദ്യം, അഭിമാനം, അശ്രദ്ധ, ആഗ്രഹം, ഉറക്കത്തിൽ സംസാരിക്കൽ തുടങ്ങിയ ഗൂഢദോഷങ്ങൾ ഉപദേശത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു; അതുപോലെ, ആസ്വാദനത്തിൽ മാത്രം ചിതറുന്ന സ്ത്രീകളും ഉപദേശത്തെ ദുഷ്പ്രഭാവം ചെയ്യും. രാജാവിന്റെ ദൂതനായി യോഗ്യനായവൻ ധൈര്യശാലി, ഓർമ്മശക്തിയുള്ളവൻ, വാഗ്മി, ആയുധങ്ങളിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും നിപുണൻ, കര്ത്തവ്യത്തിൽ അശ്രദ്ധയില്ലാത്തവൻ ആയിരിക്കണം. ദൂതന്മാർ വൈവിധ്യമുള്ളവരാണ്; അവരുടെ കഴിവും കുറവുമനുസരിച്ച് മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളായി കാണപ്പെടുന്നു. ദൂതൻ ശത്രുവിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് ചെന്ന് വിവരശേഖരണം നടത്താതെ, ചാരനു സമീപം പോകാതെ, യോജിച്ച സമയത്ത് മാത്രമേ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കേണ്ടതുള്ളു; യാത്രയും അനുമതിയോടെ മാത്രമേ ചെയ്യാവൂ. ശത്രുവിന്റെ ദൗർബല്യങ്ങൾ, ധനം, കൂട്ടാളികൾ, സൈന്യങ്ങൾ എന്നിവ മനസ്സിലാക്കണം; ആളുകളുടെ കണ്ണ്, ശരീരം, ചലനങ്ങൾ നോക്കി അവരുടെ ആസക്തിയും ദ്വേഷവും തിരിച്ചറിയണം. ഇരുവശത്തെയും കുറിച്ച് നാലു തരത്തിലുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾ തയ്യാറാക്കണം; വിശ്വസ്തരായ യതികളോടൊപ്പം താമസിക്കുക, അവരിൽ യഥാസമയം ലക്ഷണങ്ങൾ കാണണം. ചാരന്മാർ ഉന്നതവും ഗൂഢവുമാണ്; ഗൂഢചാരൻ രണ്ടുതരത്തിലുണ്ട്—വ്യവസായി, കർഷകൻ, തൊഴിലാളി, യതി, ഭിക്ഷു തുടങ്ങിയവർ ചാരനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ദൂതന്മാരുടെ ശ്രമങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ശത്രു ദുരന്തത്തിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, പ്രകൃതിദുരന്തം നിരീക്ഷിച്ച ശേഷം ചാരൻ യോജിച്ച രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കണം. നാശം വരുത്തുന്നവയെ ദുരന്തം എന്നു പറയുന്നു: അഗ്നി, ജലം, രോഗം, ദാരിദ്ര്യം, മഹാമാരി—ഈ അഞ്ച് ദുരന്തങ്ങൾ ദൈവീകവും മാനുഷവുമാണ്. ദൈവീക ദുരന്തം മനുഷ്യശ്രമത്തിലൂടെ ശമിപ്പിക്കാം; മാനുഷദുരന്തം നയവും പ്രവർത്തിയും കൊണ്ട് മാറ്റാം. ഉപദേശം, ഉപദേശഫലങ്ങൾ നേടൽ, യഥാസമയം കര്ത്തവ്യം ചെയ്യൽ—ഇവ അനിവാര്യമാണ്. ആദായവും ചെലവുമാണ്, നീതി നടപ്പാക്കലും, ശത്രുക്കളെയും എതിരാളികളെയും നിയന്ത്രിക്കുകയും, ദുരന്തങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിവിധിയും രാജ്യത്തിനും രാജാവിനും സംരക്ഷണവും നൽകുന്നവ. മന്ത്രിയുടെ കര്ത്തവ്യങ്ങൾ, ദുരന്തങ്ങൾ വന്നാലും, ഈ രീതിയിൽ വിവരിക്കുന്നു; അവൻ സ്വർണം, ധാന്യം, വസ്ത്രം, വാഹനങ്ങൾ, സന്താനം എന്നിവയും കൈവശം വയ്ക്കണം. അത് പോലെ, മറ്റ് സമ്പത്തുകളും ദുരന്തങ്ങൾ മൂലം നശിക്കുന്നു; ദുരിതത്തിൽപ്പെട്ട പ്രജകളുടെ സംരക്ഷണം ധനവും ശിക്ഷയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. പൗരന്മാരും മറ്റുള്ളവരും ദുരിതകാലത്ത് ആശ്രയം നൽകുന്നു; നിശ്ശബ്ദ യുദ്ധം, ജനങ്ങളുടെ സംരക്ഷണം, സുഹൃത്തുക്കളെയും ശത്രുക്കളെയും തിരിച്ചറിയൽ അനിവാര്യമാണ്. പ്രവിശ്യാധിപൻ കുറ്റം ചെയ്താൽ, ആ ദുരന്തം മൂലം അവൻ നശിക്കുന്നു; ദാസന്മാരെ നിലനിർത്തൽ, ദാനങ്ങൾ നൽകൽ, ജനങ്ങളിൽ സുഹൃത്തുക്കളെ തിരിച്ചറിയൽ അനിവാര്യമാണ്. ധർമ്മം, കാമം തുടങ്ങിയ വ്യത്യാസങ്ങളും, കോട്ടകളുടെ ശക്തവും, ധനനഷ്ടം മൂലമാണ് നശിക്കുന്നത്; രാജാവിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ് ധനം. സുഹൃത്തുക്കളെയും ശത്രുക്കളെയും കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള മാർഗങ്ങൾ, സമ്പത്ത്, ശത്രുവിന്റെ നാശം, ദൂരസ്ഥ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കൽ—ഇവ ശിക്ഷയുടെ ദുരന്തം മൂലമാണ് നഷ്ടപ്പെടുന്നത്. ശിക്ഷ സുഹൃത്തുക്കളെ ശക്തമാക്കുകയും, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; സമ്പത്തിന്റെ ലാഭം സുഹൃത്തുക്കളുടെ ദുരന്തം മൂലമാണ് നഷ്ടപ്പെടുന്നത്. ദുരന്തം ബാധിച്ച രാജാവ് രാജകീയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു; വാക്കിലെ കഠിനത, ശിക്ഷ, സമ്പത്തിന്റെ ദുഷ്പ്രഭാവം എന്നിവയും ഉണ്ടാകും. മദ്യപാനം, സ്ത്രീകൾ, വേട്ട, ചതിയാട്ടം—ഇവ രാജാവിന്റെ വലിയ ദോഷങ്ങൾ; അതുപോലെ, ആലസ്യം, ദൃഷ്ടി, അഭിമാനം, അശ്രദ്ധ, വിഭജനത്തിൽ ആസ്വാദനം എന്നിവയും. ഇതുവരെ വിശദീകരിച്ചവ മന്ത്രിയുടെ ദോഷങ്ങൾ; വരൾച്ചയും പീഡനവും രാജ്യത്തിന്റെ ദുരന്തങ്ങൾ. യന്ത്രങ്ങൾ, മതിൽ, കുളം തകരാറായ കോട്ട, ആയുധങ്ങൾ ഇല്ല, സൈന്യം ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു—ഇത് കോട്ടയുടെ ദുരന്തം. ധനം ചെലവായിരിക്കുന്നു, വളഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ശത്രുക്കളുടെ കൈവശം, കവർച്ച, സമ്പത്തിന്റെ കുറവ്—ഇത് ധനത്തിന്റെ ദുരന്തം. സൈന്യം വളഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, കൂട്ടാളികൾ ആദരിക്കുന്നില്ല, അപമാനിതം, ഇല്ല, രോഗബാധിതം, ക്ഷീണിതം, ദൂരത്ത് നിന്ന് വന്നത്, പുതിയതായി എത്തിയതും—ഇവയും. സൈന്യം കുറയുന്നു, തിരിച്ചടിയിലായി, മുൻപന്തം തകർന്നു, നിരാശയിലായി, ആശയില്ല, തെറ്റായ വിവരം ലഭിക്കുന്നു—ഇതും. സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും സൈന്യത്തെ ചിതറിക്കുന്നു, ആഭ്യന്തര കലഹം, തർക്കങ്ങൾ, അടിസ്ഥാന നഷ്ടം—ഇതും. സൈന്യത്തിന് നായകൻ ഇല്ല, ഏകതയില്ല, നിരം തകരുന്നു, നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രയാസം, മറ്റുള്ളവരുടെ ആവശ്യത്തിനായി പിടിച്ചെടുക്കുന്നു—ഇത് സൈന്യത്തിന്റെ ദുരന്തം. സുഹൃത്ത്, ഭാഗ്യദോഷം മൂലം, ശത്രുവിന്റെ ശക്തിയിൽ പിടിക്കപ്പെട്ടത്, ആഗ്രഹം, കോപം, മറ്റ് ദോഷങ്ങൾ, എതിരാളികൾ മൂലം നിരാശ—ഇതും. സമ്പത്തിന്റെ ദുഷ്പ്രഭാവം, കോപം, കഠിന വാക്ക്, ശിക്ഷ, വേട്ട, ചതിയാട്ടം, മദ്യപാനം, സ്ത്രീകൾ—ഇവ ദോഷങ്ങൾ. ലോകത്തിൽ കഠിന വാക്ക് ദു:ഖകരവും അനാവശ്യവുമാണ്; യോജിച്ച ശിക്ഷ ഇല്ലെങ്കിൽ, രാജാവിന് നഷ്ടമുണ്ടാകും. കഠിനമായ ശിക്ഷ രാജാവിനെ എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭീതിയാകുന്നു; ജീവികൾ ഭീതിയാകുമ്പോൾ, അവ ശത്രുക്കളുടെ അഭയത്തേക്ക് പോകുന്നു. ശത്രുക്കൾ ശക്തമാകുമ്പോൾ, നാശം വരുത്തുന്നു; വലിയതിന്റെ خاطر, ദുഷ്ടരെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്. നയത്തിന്റെ തത്വങ്ങൾ അറിയുന്ന ജ്ഞാനികൾ, സമ്പത്തിന്റെ ദുഷ്പ്രഭാവം ദോഷം എന്നു പറയുന്നു; മദ്യപാനം വിവേക നഷ്ടം വരുത്തുന്നു, വേട്ട കര്ത്തവ്യത്തിൽ ദുർവ്യവസ്ഥ. തളർച്ച ഒഴിവാക്കാൻ, രാജാവ് വനത്തിൽ വേട്ടയാടാം; പക്ഷേ, ചതിയാട്ടം ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, ജീവൻ, തർക്കം എന്നിവ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു. സ്ത്രീകളിൽ ലയിച്ചാൽ വൈകിയും, ധർമ്മം, സമ്പത്ത് ദോഷം വരുത്തും; മദ്യപാനദോഷം ജീവൻ നഷ്ടം, ധർമ്മം-അധർമ്മം തിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസം വരുത്തുന്നു. ക്യാമ്പ് ക്രമീകരണത്തിലും, ലക്ഷണങ്ങൾ വിലയിരുത്തുന്നതിലും നിപുണനായവൻ ശത്രുവിനെ കീഴടക്കണം; രാജാവിന്റെ വസതിയും, ധനവും ക്യാമ്പിന്റെ നടുവിൽ ആയിരിക്കണം. പ്രധാന സൈന്യവും, guilds, സുഹൃത്തുക്കൾ, ശത്രുക്കൾ, വനവാസികൾ എന്നിവ ക്രമത്തിൽ രാജകീയ വസതിയുടെ ചുറ്റും വിന്യസിക്കണം. സൈന്യത്തിന്റെ ഒരു വിഭാഗം, ആയുധങ്ങൾക്കൊപ്പവും, സേനാനായകന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ, രാത്രിയിൽ ചതുരശ്രം ചുറ്റി പരിസരം സംരക്ഷിക്കണം. അതുപോലെ, അതിർത്തിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരിൽ നിന്ന് സ്വന്തം വിവരങ്ങൾ Raja അറിയണം; പുറത്തു പോകുന്നവരും വരുന്നതും എല്ലാവരും സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കണം. ഇങ്ങനെ, അഗ്നിപുരാണത്തിലെ ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ മന്ത്രിയുടെ കര്ത്തവ്യങ്ങളും രാജാവിന്റെ ദോഷങ്ങളും, ദുരന്തങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും, സംരക്ഷണത്തിന്റെ മാർഗങ്ങളും, വ്യവസ്ഥിതിയുടെ പ്രാധാന്യവും, ഒരോന്നായി വിവരിക്കുന്നു.