पंचवीर, म्हणजे मत्स्य, कूर्म, वराह, नरसिंह आणि वामन, यांच्या पूजेला दोन प्रकार आहेत—काही पूजेला कामना, काहींना मोक्ष, तर काहींना दोन्ही उद्देश असतात. वराह, नरसिंह आणि वामन यांच्या पूजेत मुख्यतः मोक्ष प्राप्तीचा हेतू असतो. आता, शालग्राम शिळेवरून चक्रासह तीन स्वरूपांची पूजा कशी करावी हे ऐका. या पूजेचे सर्वात उच्च स्वरूप फळ देत नाही, तर सर्वात कमी स्वरूप फळ देते. मध्यम स्वरूप म्हणजे मूर्तिपूजा—चक्र, कमळ आणि चौकोनावर केली जाते. या पूजेत प्राणव मंत्र हृदयात आणि षडंग म्हणजे सहा अंगांवर हात आणि शरीरावर स्थापित करतात. चक्राच्या बाहेर तीन हस्तमुद्रा दाखवून, प्रथम गुरूची पूजा करावी. पूर्व दिशेला वायू समूह, दक्षिण-पश्चिमेला सृष्टीकर्ता, दक्षिणेला व्यवस्थापक आणि कर्ता, उत्तर-पश्चिमेला संहारकर्ता, उत्तर-पूर्वेला विष्वक्सेन, आणि दक्षिण-पूर्वेला क्षेत्रपाल यांची पूजा करावी. पूर्व दिशेला ऋग्वेद आणि अन्य वेद ठेवावे, पृथ्वीपासून अनंतपर्यंत आधार म्हणून ठेवावे; आसन, कमळ, आणि तीन मंडळे—अर्क, वंद्र आणि वाह्व्य—यांची स्थापना करावी. बारा स्पोक असलेल्या आसनावर शिळा ठेवून पूजा करावी. स्वतंत्रपणे आणि एकत्र, आपल्या बीजमंत्राने क्रमाने पूजा करावी. मग पूर्व दिशेपासून वेद, गायत्री, जित आणि इतरांसह, प्राणव मंत्राने पाच स्वरूपांची पूजा करावी आणि तीन हस्तमुद्रा दाखवाव्यात. विष्वक्सेन, चक्र आणि क्षेत्रपाल यांच्या हस्तमुद्रा दाखवाव्यात; शालग्रामाची पहिली पूजा फळ देत नाही असे सांगितले आहे. पूर्वीप्रमाणे, सोळा स्पोक असलेल्या मंडळावर कमळ काढावे; प्रथम गुरू आणि इतरांची शंख, चक्र, गदा आणि तलवार यांनी पूजा करावी. पूर्व आणि उत्तर-पूर्व दिशेला धनुष्य आणि बाण ठेवावे, आसन वेदांसह स्थापित करावे; बारा स्पोक असलेली शिळा ठेवावी—आता तिसऱ्या पूजेबद्दल ऐका. आठ स्पोक असलेल्या कमळावर गुरू आणि इतरांची पूर्वीप्रमाणे पूजा करावी; आठ स्पोक असलेल्या आसनावर शिळा ठेवावी. त्यावर दहा प्रकारे पूजा करावी, तसेच गायत्री आणि जितासहही. भगवान सांगतात: ‘ॐ’—केशव हे रूप आहे, ज्यांच्या हातात कमळ, शंख, चक्र आणि गदा आहेत; नारायण, ज्यांच्या उजव्या बाजूला शंख, कमळ, गदा आणि चक्र आहेत. मग गदा धारण करणारा माधव, शंख आणि कमळ असलेला प्रभू—I bow to him; गोविंदा, शक्तिशाली, चक्र, गदा, कमळ आणि शंख असलेला. मोक्ष देणारा श्रीगदी, पद्मी, शंखी, विष्णू, चक्रधारी; मधुसूदन, शंख, चक्र, कमळ आणि गदा असलेला, त्याला नमस्कार. भक्तीपूर्वक त्रिविक्रम, पद्मगदी, चक्रधारी आणि शंखी; वामन, शंख, चक्र, गदा आणि कमळ असलेला, तो नेहमी माझे रक्षण करो. मार्गदर्शक श्रीधर, पद्मी, चक्रशारंगी आणि शंखी. पद्मनाभ, वरदायक, शंख, कमळ, चक्र आणि गदा असलेला; दामोदर, कमळ, शंख, गदा आणि चक्र असलेला—त्याला नमस्कार. गदा, शंख आणि चक्र धारण करणारा वासुदेव, जगाचा आधार; संकर्षण, गदा, शंख, कमळ आणि चक्र असलेला, तो तुमचे रक्षण करो. प्रद्युम्न, प्रभू, गदा, चक्र, शंख आणि कमळ असलेला; अनिरुद्ध, चक्र, गदा, शंख आणि कमळ असलेला, तो आपले रक्षण करो. देवतांचा प्रभू, कमळ आणि शंखाने शोभित, गदा धारण करणारा, श्रेष्ठ पुरुष; अधोक्षज, कमळ, गदा, शंख आणि चक्र असलेला, तो तुमचे रक्षण करो. नरसिंह, चक्र, कमळ, गदा आणि शंख धारण करणारा, त्याला नमस्कार; अच्युत, गदा, कमळ, चक्र आणि शंख असलेला, तो तुमचे रक्षण करो. बालरूपातील उपेंद्र, शंख आणि गदा धारण करणारा, चक्र आणि कमळ असलेला; जनार्दन, कमळ, चक्र, शंख आणि गदा धारण करणारा. हरी, शंख, कमळ आणि चक्र धारण करणारा, कौमुदकी गदा असलेला; कृष्ण, शंख, गदा, कमळ आणि चक्र असलेला, तो मला भोग आणि मोक्ष दोन्ही देतो. वासुदेव हे आद्य रूप आहे; त्यापासून संकर्षण उत्पन्न झाला; संकर्षणापासून प्रद्युम्न; प्रद्युम्नापासून अनिरुद्ध. केशवपासून सुरू होणाऱ्या भेदांनुसार प्रत्येक तीन प्रकारे आहे; बाराशब्दीय स्तोत्राला चोवीस रूपे आहेत. जो हे शुद्धपणे म्हणतो किंवा ऐकतो, तो सर्व प्राप्त करतो. भगवान म्हणतात: मी तुला मत्स्यापासून सुरू होणाऱ्या दहा अवतारांचे लक्षण सांगतो; मत्स्य माशाच्या रूपात, कूर्म कासवाच्या रूपात प्रकट होतो. वराहासाठी मानवाचे रूप तयार करावे, त्याच्या हातात गदा आणि इतर शस्त्रे असतात; उजवी किंवा डाव्या बाजूला शंख, लक्ष्मी किंवा कमळ ठेवावे. लक्ष्मी कूर्माच्या डाव्या बाजूला ठेवावी, पृथ्वी त्याच्या दोन्ही पायांजवळ; वराहाची स्थापना केल्याने राज्य आणि संसारसागरातून पार मिळतो. नरसिंह, मोठ्या तोंडाने, राक्षसाचा विनाश डाव्या मांडीवर करतो; तो हाराने शोभित आहे, तेजस्वी चक्र आणि गदा धारण करतो. वामन छत्र आणि दंडाने दर्शविला जातो, किंवा चार हात असू शकतात; राम धनुष्य, तलवार आणि कुऱ्हाड धारण करतो. राम धनुष्य आणि बाण, तलवार, शंख किंवा दोन हातांनी, गदा आणि हल किंवा चार हातांनी दर्शविला जातो. वरच्या डाव्या हातात हल, खाली सुंदर शंख; वरच्या उजव्या हातात गदा, खाली सुंदर चक्र ठेवावे. कल्की, तृण आणि धनुष्याने युक्त, द्विज, म्लेच्छांचा संहार करणारा; किंवा, घोड्यावर बसलेला, तलवार, शंख, चक्र आणि बाण धारण करणारा. आता मी वासुदेवापासून सुरू होणाऱ्या नव रूपांचे लक्षण सांगतो: वरच्या उजव्या हातात गदा, वरच्या डाव्या हातात श्रेष्ठ चक्र. ब्रह्मा आणि ईश नेहमी बाजूला असतात, वासुदेव पूर्वीप्रमाणे; तो शंख आणि वरद मुद्रा धारण करतो, आणि दोन किंवा चार हात असू शकतात. राम हल आणि मुसळ धारण करणारा; प्रद्युम्न उजव्या हातात वज्र, डाव्या हातात शंख आणि धनुष्य धारण करतो. प्रद्युम्न गळ्यात गदा घेऊन वेढलेला असतो, किंवा धनुष्य आणि बाण धारण करतो; अनिरुद्ध चार हातांचा, आणि तेजस्वी नारायणही चार हातांचा आहे. या प्रकारे, शास्त्रातील पूजेच्या विधी, स्वरूपांची वैशिष्ट्ये, आणि भगवान विष्णूच्या विविध अवतारांचे लक्षण, भक्तांना मार्गदर्शन आणि मोक्षाचा मार्ग दाखवतात.