ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪੂਰਨਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਪੂਰਨਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ, “ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇ, ਹੇ ਨੰਦ, ਤੂੰ ਨੰਦਿਨੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਸਦਾ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੀਰਘ ਆਯੁ, ਇੱਛਾ, ਸਮ੍ਰਿਧਿ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇਵੇ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ, “ਇਸ ਮਹਲ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਕਰ, ਹੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਵੰਸ਼ਜ।” ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, “ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾਤਾ, ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਧਿ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬਣੀ ਰਹੋ। ਹੇ ਜੈਯੁਕਤ, ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਸਮ੍ਰਿਧਿ ਤੇ ਆਯੁ ਦਿੰਦੀ ਰਹੋ।” ਫਿਰ, “ਹੇ ਜੈਯੁਕਤ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਰਾਜ ਕਰ, ਭਾਰਗਵੀ, ਜਿੱਤ ਤੇ ਮੰਗਲ ਲਈ।” ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਅਤਿ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ, “ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸ।” ਫਿਰ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ ਕਿ, “ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਜਗ ਦਾ ਵੇਦੀ ਬਣਾਕੇ, ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਤੱਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ, ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੁਮ ਕਰਕੇ ਯਜ੍ਯਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ।” ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਿਨ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਭੋਗ ਮਿਲ ਸਕਣ।” ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ, ਚੈਤਰ ਅਤੇ ਮਾਘ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਜਾਂ ਸ਼ੁਕਰ ਉਦੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤੀਥੀ ਨੂੰ, ਚੌਥ, ਨੌਂ, ਛੇਵੀਂ ਅਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤੀਥੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ। ਮੰਗਲਮਈ ਤੀਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜਦੋਂ ਹਿੰਸਕ ਵਾਰ ਨਾ ਹੋਣ। ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਤਭਿਸ਼ਜ, ਧਨਿਸ਼ਠਾ, ਆਰਦਰਾ, ਅਨੁਰਾਧਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਉੱਤਰਾਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਹਿਣੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਵੀ ਮੰਗਲ ਲਈ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਗਨ ਕੁੰਭ, ਸਿੰਘ, ਤੁਲਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਧਨੁ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਹੋਣ। ਜੁਪੀਟਰ ਨੌ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਛੇਵੀਂ, ਅੱਠਵੀਂ, ਦਸਵੀਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ, ਜੇਕਰ ਪੀੜਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਦੋਂ ਲਗਨ ਤੋਂ ਸੱਤਵੇਂ ਘਰ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਹੂ, ਜਦੋਂ ਦਸਵੇਂ, ਤੀਜੇ ਜਾਂ ਛੇਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਸ਼ਨੀ, ਮੰਗਲ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਧੂਮਕੇਤੂ ਛੇਵੇਂ, ਤੀਜੇ ਜਾਂ ਗਿਆਰਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਚਾਹੇ ਮੰਗਲ, ਕ੍ਰੂਰ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਹੋਣ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਦਾਇਕ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ, ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਰਧ, ਚੌਥੇ ਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਚੌਥੇ ਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਪਦਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ। ਜੇ ਚਾਰ ਪਾਦ ਚੌਥਾਈ ਨਾਡੀ ਘਟ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਮੀਨ ਤੇ ਮੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਤੇ ਕੁੰਭ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਾਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਕਰ, ਮਿਥੁਨ, ਪੰਜ ਹੋਰਾਸ਼ੀਆਂ, ਧਨੁ, ਤੁਲਾ, ਕਰਕ ਅਤੇ ਸਿੰਘ; ਤੁਲਾ ਤੇ ਕਨਿਆ ਵਿੱਚ ਛੇ ਪਾਦ ਘਟਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਘਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਂਜ ਤੇ ਅੱਧ ਪਾਦ। ਸਿੰਘ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਤੇ ਕੁੰਭ ਸਥਿਰ ਹਨ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਧਨੁ, ਤੁਲਾ ਤੇ ਮੇਸ਼ ਚਲਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਤੀਜੀ ਦੁਇਭਾਵੀ ਹੈ। ਮੰਗਲ ਲਗਨ, ਜਿੱਥੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਹੋਣ, ਤੇ ਜੁਪੀਟਰ, ਵੈਨਸ ਜਾਂ ਮਰਕਰੀ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਉਹ ਤਾਕਤ ਤੇ ਲੰਮੀ ਆਯੁ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜ, ਵੀਰਤਾ, ਤਾਕਤ, ਪੁੱਤਰ, ਯਸ਼, ਧਰਮ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ, ਸੱਤਵਾਂ, ਚੌਥਾ ਤੇ ਦਸਵਾਂ ਘਰ ਕੌਣ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਜੁਪੀਟਰ, ਵੈਨਸ, ਮਰਕਰੀ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹਨ। ਮੰਦ ਗ੍ਰਹਿ ਤੀਜੇ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਜਾਂ ਚੌਥੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਚਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ, ਗਿਆਨੀ ਤੀਥੀਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੰਜਵੀਂ ਮਾਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂ ਧਨ ਵਾਂਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੱਥ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਕਦਮ ਦੂਰ ਪੰਡਾਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵਰਗਾਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਚਾਰ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਇਸਨਾਨ ਲਈ ਅੱਧਾ ਆਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਜਾਂ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਾਂ ਭਿਆਨਕ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਹੋਵੇ; ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦਸ ਹੱਥ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਵਿਧਾਨ ਹੋਵੇ। ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਦੋ ਹੱਥ ਵਧਾ ਕੇ, ਹੋਰ ਅੱਠ ਪੰਡਾਲ ਹੋਣ; ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਚੌਕੋਣੀ ਵੇਦੀ, ਕੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ। ਵੇਦੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਨੌ ਜਾਂ ਪੰਜ ਹਵਨਕੁੰਡ, ਜਾਂ ਇੱਕ, ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਚੌਕ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਂ ਅਚਾਰਯ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਲਈ, ਮੁੱਕਦੀ ਮਾਪ, ਤੇ ਸੌ ਲਈ ਉਂਗਲ ਦੀ ਮਾਪ; ਹਜ਼ਾਰ ਹਵਨ ਲਈ ਹੱਥ, ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਲਈ ਦੋ ਹੱਥ। ਲੱਖ ਲਈ ਚੌਕੋਣੀ ਕੁੰਡ, ਤੇ ਕਰੋੜ ਲਈ ਅੱਠ ਹੱਥ; ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਰਧਚੰਦ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤਿਕੋਣੀ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਛੇ ਪਾਸੇ, ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਕਮਲਾਕਾਰ, ਤੇ ਅੱਠ ਪਾਸੇ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ ਲਈ; ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਕੁੰਡ ਢਲਵਾਂ ਖੋਦਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉੱਚੀ ਬਾਂਧ ਨਾਲ। ਬਾਹਰ ਤਿੰਨ ਬਾਂਧ ਹੋਣ, ਹਰ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਚੌੜੀ, ਵੈਦਿਕ ਅੱਗ ਲਈ; ਹਰ ਬਾਂਧ ਛੇ ਉਂਗਲ ਚੌੜੀ ਜਾਂ ਇੱਕ, ਤੇ ਕੁੰਡ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਯੋਨੀ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ, ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪੀਪਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਦੇ ਆਕਾਰ, ਉੱਚਾਈ ਇੱਕ ਉਂਗਲ, ਚੌੜਾਈ ਅੱਠ ਉਂਗਲ। ਲੰਬਾਈ ਅੱਗੇ ਦੇ ਕੁੰਡ ਦੀ ਅੱਧੀ, ਤੇ ਆਧਾਰ ਕੁੰਡ ਦੀ ਗਰਦਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ। ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਕੁੰਡਾਂ ਲਈ ਯੋਨੀ ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਹੋਵੇ। ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਲਈ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ; ਅੱਗੇ ਦੇ ਕੁੰਡ ਦਾ ਚੌਵੀਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਇਕ ਉਂਗਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਪਲੱਖਸ਼, ਉਡੁੰਬਰ, ਅਸ਼ਵਥ, ਤੇ ਬਰਗਦ ਦਰਵਾਜੇ ਹਨ; ਸ਼ਾਂਤੀ, ਆਤਮਾ, ਬਲ, ਸਿਹਤ ਆਦਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਪੰਜ, ਛੇ ਜਾਂ ਸੱਤ ਹੱਥ ਲੰਬੇ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਦੂਰ ਰੱਖੇ ਜਾਣ; ਚੌੜਾਈ ਅੱਧੀ, ਆਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਰਗੇ, ਲਾਲ, ਕਾਲੇ, ਧੂੰਧਲੇ, ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਚਿੱਟੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਤੇ ਸਫ਼ੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਰਗੇ ਝੰਡੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ ਲਾਲ ਝੰਡੇ; ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਨੀਲੇ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਦੇ; ਲੰਬਾਈ ਪੰਜ ਹੱਥ, ਚੌੜਾਈ ਅੱਧੀ; ਝੰਡੇ ਲੰਬੇ ਤੇ ਚੌੜੇ। ਝੰਡਿਆਂ ਦੇ ਡੰਡੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਾਪੇ ਜਾਂਦੇ, ਪੰਜ ਹੱਥ ਲੰਬੇ; ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਦੰਦ ਦੀ ਨੋਕ ਜਾਂ ਬਲਦ ਦੇ ਸਿੰਗ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਧਾਨ ਪੂਰਨ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਨੰਦ, ਮੁਕਤੀ, ਸਮ੍ਰਿਧਿ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਸਦਾ ਬਣੇ ਰਹਿਣ।