अङ्गदप्रमुखाः सर्वे वानराः मधुवने मधु पित्वा, दधिमुखादीन् विजित्य, हर्षपूर्वकं प्रोचुः—"सीता दृष्टा" इति। तं श्रुत्वा रामः प्रमुदितः हनूमन्तं पप्रच्छ—"कथं त्वया सीता दृष्टा? मम प्रति सा किं वदति?" इति। तदा रामः पुनः हनूमन्तं याचते स्म—"कामाग्निसम्भूतस्य सीताकथारसामृतैः मां सिञ्च" इति। हनूमान् उवाच—"अहं सागरं तीर्त्वा आगतः। दृष्ट्वा सीतां नगरं च दग्ध्वा, एषा सीतामणिः। रावणं हत्वा सीतां प्राप्स्यसि। राम, मा शुचः।" रामः तं मणिं गृहित्वा, विरहविषण्णः अश्रूणि मुमोच। मणिं निरीक्ष्य सः उवाच—"जनकात्मजा दृष्टा। सीते, मां तस्याः समीपं नय" इति। "अस्या विना अहं जीवितुं न शक्नोमि" इति रामस्य वचः श्रुत्वा, सुग्रीवप्रभृतिभिः सान्त्वितः सः सागरतीरम् अगच्छत्। तत्र विभीषणः रामस्य समीपम् आगतः, स्वभ्रात्रा रावणेन निर्हृत्य एकाकी, अनाथः च। सः उवाच—"सीतां रामाय दातव्यां" इति। रामः तं बन्धुत्वेन स्वीकृत्य, लङ्कायाः अधिपतित्वे प्रतिष्ठापयत्। सागरः मार्गं न दत्ते स्म। तदा रामः बाणैः तं विदारयत्। सागरः साक्षात् प्रकट्य उवाच—"नलसहितः सागरसेतुं निर्माय लङ्कां गच्छ। पूर्वं त्वया मया च कृतः सेतुर्नलस्य करैः, तेनैव रामः वनेन्द्रैः गिरिभिः च सेतुं कृत्वा सागरं तीर्त्वा लङ्कां गतः।" नारदः उवाच—अथ अङ्गदः रामस्य आज्ञया रावणं प्रति गत्वा अब्रवीत्—"जनकात्मजां राघवाय शीघ्रं प्रयच्छ, अन्यथा म्रियसे" इति। रावणः युद्धलुब्धः रामं प्रति उवाच—"दशग्रीवः केवलं एकलव्यायुद्धं इच्छति" इति। ततः रामः वानरैः सह लङ्कां युद्धाय जगाम। तत्र हनूमान्, मैन्दः, द्विविदः, जाम्बवान्, नलः, नीलः, तारः, अङ्गदः, धूभ्रः, सुषेणः, केशरी, गयः, पानसः, विनतः, रम्भा, शरभः, कथनः, बली, गवाक्षः, दधिवक्त्रः, गवयः, गन्धमादनः, सुग्रीवः च अनया वानरसङ्ख्यया सह उपस्थिताः। तत्र राक्षसवानरयोः घोरः संग्रामः अभवत्। राक्षसाः बाणैः, शूलैः, गदाभिः, अन्यैः अस्त्रैः वानरान् प्राहरन्। वानराः च पञ्जरदन्तैः, नखैः, शिलाभिः, इत्यादिभिः राक्षसान् हतवन्तः। राक्षससेना—दन्तिनः, अश्वाः, रथाः, पदातयः—विनष्टा अभवन्। हनूमान् गिरिकूटमुत्क्षिप्य शत्रुं धूम्राक्षं हत्वा, नीलः अकम्पनं प्रहस्तं च युद्धे निहन्ति। इन्द्रजितः मायया रामलक्ष्मणौ बन्धनं कृत्वा, तौ गरुडदर्शनात् विमुक्तौ, पुनः बाणैः राक्षसान् निहन्ति। रामः शरैः रावणं विदार्य, सः शोकाकुलः कुम्भकर्णं बोधयति। कुम्भकर्णः जागरितः, सहस्रपात्रमदिरां पीत्वा, महिषादीन् भक्षयित्वा, भ्रातरं रावणं प्रति उवाच—"त्वया पापेन सीता हृता, तस्मात् अहं युद्धाय गच्छामि, रामं वानरैः सह हनिष्यामि" इति। एवं उक्त्वा कुम्भकर्णः वानरान् समस्तान् दलयति। सः सुग्रीवं गृहित्वा, तस्य कर्णनासिके छित्वा, वानरमध्यं खादति। तदनन्तरं कुम्भः, निकुम्भः, मकराक्षः च राक्षसाः समुपस्थिताः। कुम्भकर्णः तेषां पादौ छित्वा, शिरांसि भूमौ क्षिपन्, पुनः कुम्भः, निकुम्भः, मकराक्षः च युद्धे प्रविशन्ति। महोदरः, महापार्श्वः, मदोन्मत्तः प्रघासः, भासकर्णः, विरूपाक्षः च संग्रामे प्रविशन्ति। देवान्तकः, नरान्तकः, त्रिशिरा बली, वानरैः विभीषणेन च सह, रामलक्ष्मणाभ्यां प्रतिरोधिता अभवन्। एतेषां राक्षसानां युद्धे पतमानानां मध्ये, इन्द्रजित् मायया रामादीन् बन्धयति। सर्पास्त्रैः बध्यमानयोः, पवनसुतानयनैः औषधिभिः, तौ पुनः आरोग्यं प्राप्नुतः। हनूमान् औषधिपर्वतं वहन्, लक्ष्मणः निकुम्भिलायां यज्ञं कुर्वन्तं इन्द्रजितं शरैः हन्ति। युद्धे लक्ष्मणेन वीरः इन्द्रजित् हतः, रावणः शोकपीडितः सीतावधाय उद्युक्तः। अविन्ध्येन निरोधितः, सः सेनया रथेन च निर्गच्छति। इन्द्रस्य आज्ञया मातलिः रामाय रथम् आनयति। रामरावणयोः युद्धम्, पूर्ववद्, अभवत्। रावणः वानरान् हन्ति, मारुतिः अन्ये च तं प्रतिघ्नन्ति। रामः मेघवदस्त्रवर्षं कृत्वा, रावणस्य ध्वजं, रथं, अश्वान्, सारथिं च छित्त्वा नाशयति। तत्र रामः ब्रह्मास्त्रेण रावणस्य हृदयं विदार्य, शिरांसि छित्त्वा भूमौ पतयति। तदा राक्षसीनां विलापः अभवत्। विभीषणः रामस्य आज्ञया तं सान्त्व्य, क्रियाकर्म अकरोत्। शत्रुं निहत्य, रामः सीतां परिक्षिप्य, तस्या: शुद्धिं दर्शयित्वा, अग्निप्रवेशेन तां शुद्धां कृत्वा, इन्द्रादिभिः स्तूयते। ब्रह्मणा दशरथेन च, "त्वं विष्णुः असि, दैत्यनिः" इति पूजितः। इन्द्रः वानरान् अमृतवर्षेण जीवयति। रामेण पूजिताः ते स्वर्गं गताः युद्धदर्शनानन्तरं। रामः वानरान् पूज्य, लङ्कां विभीषणाय दत्तवान्। सीतया सह रामः पुष्पके आरूढः, आगमनमार्गेण प्रयातः, सीतायै वनदुर्गाणि हर्षेण दर्शयन् जगाम।