ततः स यजमानः शिरसि, नाभौ, पादयोश्च स्पृशित्वा, गङ्गां, यमुनां, गोदावरीं, सरस्वतीं च नामक्रमेण चतुर्वः नद्यः प्रतिष्ठापयेत्। विष्णुगायत्र्या हविर्दग्ध्वा, गायत्या च पक्तोदनं निवेद्य, बलिं दत्त्वा, उत्तरदिशि द्विजातिभ्यो भोजयेत्। दिशां पालयितॄणां तुष्ट्यर्थं, गुरवे सुवर्णं गोमयं च दद्यात्; बलिं दत्त्वा रक्षोभ्यश्च, रात्रौ जागरणं कुर्यात्। ब्रह्मगीतानां शब्देन च सर्वाण्यङ्गानि शुद्ध्यन्ति। अथ भगवानेवमुवाच— पीठप्रतिष्ठायै गर्भगृहं सप्तभागेषु विभागयेत्; तत्र ब्रह्मभागे बुद्धिमान् प्रतिमा स्थापयेत्। देवानां, मानवानां, पिशाचानां वा भागे कदापि न स्थापयेत्; ब्रह्मभागस्य किंचित् परित्यागोऽपि वर्जनीयः। देवमानुष्यभागयोः पीठं प्राज्ञः सम्यक् स्थापयेत्; नपुंसकशिलायां रत्नादिसंस्कारं कुर्यात्। नारसिंहमन्त्रेण हविरुत्सृज्य, ततः रत्नानि, तण्डुलं, सूत्राणि, त्रिमयानि, लोहमपि, चन्दनादीनि च सम्यग् स्थापयेत्। नवसु पूर्वाद्येषु कुण्डेषु तानि स्थापयेत्, मध्ये च यथाकामं; इन्द्रादिमन्त्रेण गुघुलुना कुण्डं छादयेत्। रत्नन्यासकर्म समाप्त्य, आचार्यः कुशदर्भैः प्रतिमां देवैः सहितां स्पृशेत्। अन्तर्बहिश्च शुद्ध्वा, पञ्चगव्येन मार्जयेत्; कुशोदकेन, तीर्थोदकेन च अभिषिञ्चेत्। बलिकर्मणः कृते, अर्धहस्तमात्रं सुवर्णवृत्तं रजतं वा सुन्दरं वालुकावेदिकां सर्वतो विधायेत्। अष्टदिशासु पात्राणि सम्यग् स्थापयेत्; पवित्रेणाग्निं, अष्टाक्षरेण मन्त्रेण, पूर्वतो वहित्वा स्थापयेत्। "त्वमग्ने द्यु" इत्यादिना गायत्र्या समिधं जुहोति; अष्टाक्षरेण मन्त्रेण घृतं शताष्टकृत्वा समर्पयेत्। शतशः मन्त्रैः संस्कृतं जलं, आम्रपत्रैः शाखासहितैः, "श्रीश्च ते" इत्यनेन श्लोकेन देवस्य शीर्षे सिञ्चेत्। ब्रह्ममन्त्रेणोत्थाप्य, "उत्तिष्ठ भगवन् वाचः पति" इति वदेत्; "तद्विष्णोः" इत्यनेन देवालयाभिमुखं नेतुम्। हरिं शिबिकायां स्थाप्य, नगरं संचारयेत्, गीतैः, वेदघोषैः, नानाशब्दैश्च पूज्यमानः, तं देवालयद्वारे स्थापयेत्। स्त्रीभिः ब्राह्मणैश्च सह, अष्टमङ्गलकलशैः हरिं स्नापयेत्; ततो गन्धादिभिः पूज्य, मूलमन्त्रं आचार्यः जपेत्। "अतो देवे" इति वदन्, वस्त्राद्यष्टार्घ्यं समर्पयेत्; शुभे मुहूर्ते "देवस्य त्वा" इत्युक्त्वा देवतां पीठे स्थापयेत्। "ॐ नमो त्रिविक्रमाय त्रिलोक्यपादाय" इति मन्त्रेण देवतां पीठे दृढं स्थापयेत्। "ध्रुवा द्यौरिति" "विश्वतः चक्षुः" इत्यादि मन्त्रैः पञ्चगव्येन स्नाप्य, सुगन्धोदकेन शुद्धिं कुर्यात्। सम्यक् पूजां समाप्त्य, सर्वाङ्गैः, पार्षदैः च हरिं सम्पूज्य, आत्मानं हरिरूपेण ध्यात्वा, पृथिवीं तस्यासनरूपेण पश्येत्। तस्य तेजोमयमणुपुञ्जरूपं द्वितीयं रूपं कल्पयेत्, पञ्चविंशतितत्त्वयुक्तं जीवमाह्वयेत्। स चेतनानन्दमयः, जागरस्वप्नरहितः, शरीरइन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितः। ब्रह्मादिस्थावरान्तेषु सर्वेषु हृदयं प्रविश्य, तस्मात् हृदयं प्रतिमां प्रविश्य, "धिष्ठ" इति प्रार्थयेत्। प्रतिमायां प्राणप्रतिष्ठां कुर्यात्; त्वं ब्रह्मैकमेव; प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा प्रणवोपदेशं कुर्यात्। प्रकाशरूपं, ज्ञानरूपं, परब्रह्मैकमेव; प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा प्रणवोपदेशं पुनः कुर्यात्। हृदि स्पृष्ट्वा "संनिधाप्य" इति कर्म कृत्वा, पुरुषसूक्तं ध्यायन्, रहस्यं मन्त्रं जपेत्— "नमो देवेशाय, तुष्टिपुष्टिस्वरूपाय, विज्ञानबुद्धिरूपाय, ब्रह्मतेजस्विनं अनुयायिने" इति। "निर्गुणरूपाय, पुरुषोत्तमाय, महात्मने, अक्षराय, पुरातनाय, विष्णोः, अत्र संपन्नो भव" इति प्रार्थयेत्। "यत्ते परं तत्त्वं, यच्च विज्ञानमयं रूपं, तदेकं सर्वं अस्मिन्शरीरे संप्रबुद्धं भवत्विति" इति। आत्मानं, ब्रह्माद्युपेतान् पार्षदान्, तेषां नामभिः, आयुधादीनि च मुद्राभिः स्थापयेत्। शुभयात्रादिकं दृष्ट्वा, हरिं सन्निहितं विज्ञाय, प्रणम्य, स्तोत्रैः, अष्टाक्षरेण मन्त्रेण च पूजयेत्। आचार्यः द्वारस्थं चण्डप्रचण्डौ पूजयेत्; वह्निवेदिकां गत्वा, तत्र गरुडं स्थाप्य, सम्पूजयेत्। दिशापालांश्च, दिशागतान् देवांश्च स्थाप्य, सम्यक् पूजयेत्; विश्वक्सेनमपि स्थाप्य, शङ्खचक्रादिभिः सम्पूजयेत्। सर्वपार्षदभूतगणेषु हविः समर्पयेत्; गुरवे वस्त्रसुवर्णाद्युदकं ग्रामात् समर्पयेत्। यज्ञे यानि द्रव्याणि उपयुज्यन्ते, तानि सर्वाणि आचार्याय दद्यात्; दक्षिणार्धं होत्रे दद्यात्। अन्येभ्यः दक्षिणां दत्वा, द्विजान् भोजयेत्; ततः वैष्णवधर्मेण फलं यजमानाय दद्यात्। प्रतिष्ठाकर्ता विष्णुं सर्वपार्षदसमेतं नेतुमर्हति; एष एव सर्वदेवतासु सामान्यः विधिः, केवलं मूलमन्त्रभेदः; अन्यत् सर्वत्र सममेव। भगवानुवाच— इदानीं देवताद्युपेतानां सम्पूर्णप्रतिष्ठां वक्ष्यामि; प्रथमं लक्ष्मीप्रतिष्ठां, तथैव सर्वदेवीगणानां च।