શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

શ્રીમદ્ ભાગવતના આ પવિત્ર પ્રસંગમાં વર્ણવાયું છે કે જ્યારે અક્રૂરજી વ્રજમાં આવ્યા, ત્યારે મહામનાસ સંકર્ષણજી, અક્રૂરના વંદન સ્વીકારી, તેમના હાથ પોતાના હાથમાં પકડી, ભાઈ સાથે તેમને ઘરમાં લઈ ગયા. પછી સંકર્ષણજી અને કૃષ્ણે અક્રૂરનું સુખ-દુઃખ પુછ્યું, માનપૂર્વક આસન આપ્યું, પાવન રીતિ અનુસાર તેમના પગ ધોઈ, અને મહેમાનગતિ તરીકે મધમિશ્રિત પાન લાવ્યું. અક્રૂરને એક ગાય ભેટ આપી, થાકેલા અંગોનું સન્માનપૂર્વક મલિશન કર્યું અને શ્રદ્ધાપૂર્વક શુદ્ધ અને પરિપૂર્ણ ભોજન કરાવ્યું. જ્યારે અક્રૂર ભોજન કરી ચૂક્યા, ત્યારે ભગવાન રામે, ધર્મના પરમ જ્ઞાતા તરીકે, પુષ્પમાળા અને સુગંધિત દ્રવ્યો વડે તેમને ફરીથી સન્માન આપ્યો. નંદબાબાએ પણ યોગ્ય રીતે અક્રૂરનું સન્માન કર્યું અને પુછ્યું: “દાશાર્હ! અહીં કંસ જીવતો હોય ત્યારે, દયારહિત સ્થળે, તમે કેમ સુખી છો? શું અમે ગોપાલકો ક્રૂર સ્વામી હેઠળ નથી?” નંદબાબાએ કહ્યું કે જે દુષ્ટ કંસે પોતાની જ ભાણેજાઓને તેમની માતાઓના રડતાં રડતાં મારી નાખ્યા, ત્યાં તમારો અને તમારા કુટુંબનો કલ્યાણ કેમ શક્ય છે? નંદના આ સ્નેહભર્યા શબ્દોથી અક્રૂરજીના યાત્રાના થાકે વિદાય લીધી. પછી શુકદેવજી કહે છે કે અક્રૂર આરામથી સુશોભિત પથારી પર બેસી, રામ અને કૃષ્ણના સન્માનથી, માર્ગમાં મનમાં રાખેલા સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થયાની અનુભૂતિ કરી. ભગવાન pleased થાય ત્યારે શું અપ્રાપ્ય છે? પણ, હે રાજન, જે ભક્તો તેમને પ્રેમ કરે છે, તેઓ કશું ઇચ્છતા જ નથી. સાંજે ભોજન પછી, દેવકીનંદન શ્રીકૃષ્ણે પોતાના મિત્રોમાંથી કંસની વર્તન અને નવીન ઈચ્છાઓ વિષે પુછ્યું. ભગવાને અક્રૂરને પુછ્યું: “પ્રિય અક્રૂર, આવકાર છે! તમારા કુટુંબમાં સર્વે સુખી અને નિરોગ છે ને?” પછી કૃષ્ણે કહ્યું: “કેમ પુછું કે અમારા કુટુંબનું સુખ, જ્યારે કંસ, અમારા મામા, અમારે અને આપણા લોકો પર શાસન કરે છે?” કૃષ્ણે દુઃખપૂર્વક કહ્યું કે આપણા કારણે પિતામાતાએ ઘણું સહન કર્યું—પુત્રો મારી નાખાયા, અને તેઓ બંધિત થયા. કૃષ્ણે ઉમેર્યું: “આજે સદભાગ્યે હું મારા જ લોકો જોઈ શક્યો, જેમની હું આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યો હતો. કહો, પ્રિય અક્રૂર, તમે કયા કાર્યે આવ્યા છો?” ત્યારે અક્રૂરએ યદુઓ અને કંસ વચ્ચેની વૈરતા, વસુદેવના વધ માટે કંસના ઇરાદા, અને નારદજીએ કંસને અનકદુંદુભિના પુત્રના જન્મ વિશે શું કહ્યું, તે બધું વિગતે વર્ણવ્યું. અક્રૂરએ પોતે દૂત તરીકે કયા સંદેશા અને કાર્ય માટે આવ્યો છે, તે પણ સમજાવ્યું. આ સાંભળીને કૃષ્ણ અને બલરામ સ્મિત કર્યા અને પોતાના પિતા નંદબાબાને રાજાના આદેશ વિશે માહિતી આપી. નંદજીએ ગોપાલકોને આજ્ઞા આપી: “દૂધ અને દૂધના ઉત્પાદનો ભેગા કરો, ભેટો તૈયાર કરો અને રથો તૈયાર કરો. કાલે આપણે મથુરા જઈ, રાજાને આપણી ઉપજ અર્પણ કરી, મહોત્સવ નિહાળવા જઈશું.” નંદબાબાએ આ જાહેરાત વ્રજમાં કરી. આ સાંભળીને ગોપીયોનું હ્રદય દુઃખથી ભરાઈ ગયું, કેમ કે અક્રૂર વ્રજથી રામ અને કૃષ્ણને શહેર લઈ જવા આવ્યા હતા. કેટલીક ગોપીઓના ચહેરા ઉદાસ અને નિર્વર્ણ થઈ ગયા; કેટલીકના વસ્ત્ર, કાંગડાં અને વેણીઓ ઢીલી પડી ગઈ. કેટલીક તો કૃષ્ણના સ્મરણમાં પોતાનું કામકાજ ભૂલી, આ લોકમાંથી વિમુખ થઈ ગઈ. બીજીઓ કૃષ્ણના મીઠા સ્મિત અને વચન યાદ કરી, હ્રદયમાં વિમૂઢ થઈ ગઈ. તેઓ કૃષ્ણની ચાલ, હાવભાવ, પ્રેમાળ નજર, રમૂજી વાતો અને રમણિય લીલાઓનું સ્મરણ કરવા લાગ્યા. મુકુંદના વિયોગના ભયથી ગોપીઓ એકઠી થઈ, અશ્રુભિન્ન ચહેરે, અચ્યૂતનું સ્મરણ કરતા બોલવા લાગી. ગોપીઓએ કહ્યું: “હે સર્જનહાર, તું કેટલો નિર્દય છે! તું સૌને મિત્રો અને પ્રેમથી જોડે છે, અને ઇચ્છા અધૂરી રહી જાય તે પહેલાં જ વિભાજિત કરી દે છે, જેમ બાળકની રમકડાં છીનવી લેતા હોય.” “તુ અમને મુકુંદનું ચહેરું બતાવ્યું—કાળી વાળની લટમાં, સુંદર ગાલ, ઊંચું નાક, સ્મિતથી દુઃખ દૂર કરે છે—અને હવે તુ તેને અમથી દૂર કરી રહ્યો છે; આ યોગ્ય નથી.” “તુ ખરેખર અક્રૂર નામે યોગ્ય છે! તુ અમને દર્શન આપ્યું અને હવે છીનવી લે છે, કેમ કે તારા દ્વારા જ અમે મધુ-શત્રુના રૂપમાં સર્વ ગુણોના નાથને જોઈ શક્યા.” “નંદપુત્રનો પ્રેમ ક્ષણિક છે; હવે તે અમને જોઈ પણ નથી રહ્યો. અમે તો ઘર, કુટુંબ અને પતિઓ છોડીને તેની સેવા માટે આવ્યા હતા—પણ હવે તેને નવી પ્રિયાઓ મળી ગઈ છે.” “શહેરની સ્ત્રીઓ માટે તો રાત સુખદાયી નીકળી હશે; તેઓ કૃષ્ણના ચહેરાનું અમૃત પીશે, જ્યારે તે મથુરા પ્રવેશ કરશે.” “મુકુંદ તો હવે તેમના મીઠા વચનોમાં મોહિત થઈ જશે; પછી તે અમ ગામની શરમાળી ગોપીઓ પાસે પાછો કેમ ફરશે?” “આજે તો દશાર્હ, ભોજ, અંધક, વ્રુષ્ણિ અને સાત્વત ગોત્રોમાં મહોત્સવ થશે; માર્ગમાં જતા લોકો પણ દેવકીપુત્રના રૂપના દરશન કરશે.” “અક્રૂર નામ તો સાચે જ તેને જોયે, જે અમને દુઃખમાં રાખી, અમારો સખા દૂર લઈ જાય છે.” “તે નિર્દય હ્રદયે રથ પર બેસી ગયો છે, અને ગોપાલકો પણ રથો લઈને પાછળ જાય છે; આજે તો પ્રારબ્ધ પણ અમથી વિમુખ થઈ ગયું છે.” “ચાલો, આપણે માધવને અટકાવીએ! અમારા વડીલ અને કુટુંબ શું કરશે, જ્યારે અમારું હ્રદય તો મુકુંદના વિયોગનો એક પળ પણ સહન કરી શકતું નથી?” “અમે ગોપીઓ, જેમના હ્રદય કૃષ્ણના સ્મિત, મીઠા વચન, રમુજી નજર, ભેટ અને રાસલિલાના આનંદથી ભરી ગયા છે—તેથી વિયોગના અંધકારમાં એક પળ પણ કેમ જીવશું?” “જ્યારે સાંજ પડે ત્યારે અનંતના મિત્ર કૃષ્ણ, ગોપાલકો સાથે વ્રજ પરત આવે, વંશી વગાડે, સ્મિતભરી નજરે જુએ—ત્યારે જો તે અમથી દૂર થઈ જાય, તો અમે કેમ જીવીશું?” શુકદેવજી કહે છે: આમ, વ્રજની સ્ત્રીઓ કૃષ્ણમાં લીન, વિયોગથી પીડિત થઈ, શરમ છોડીને રડવા લાગી—'ગોવિંદ! દામોદર! માધવ!' એમ પોકારવા લાગી. જ્યારે ગોપીઓ如此 રડી રહી હતી અને સૂર્યોદય થયો, ત્યારે અક્રૂર, મિત્રત્વની સર્વ વિધિ પૂર્ણ કરી, રથ આગળ ધપાવ્યો. નંદ અને અન્ય ગોપાલકો પણ રથો સાથે અનેક દૂધના ઉત્પાદનો અને ભેટો લઈને પાછળ-પછાડી જતા રહ્યા. આ રીતે, વ્રજમાં અક્રૂરના આગમનથી લઈને કૃષ્ણ-બલરામના મથુરા ગમન સુધીના આ પવિત્ર પ્રસંગમાં, સૌ કોઈની ભાવનાઓ, સ્નેહ અને વિયોગની વ્યથા સુંદર રીતે પ્રગટ થાય છે.