શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

વ્રજની ગોપીઓ, જેઓના સ્તન શ્રીકૃષ્ણના કમળ જેવા પગથી શોભિત છે—જે ભગવાન લક્ષ્મીજી અને મહાન યોગીઓ દ્વારા પૂજાય છે અને જે રાસલિલાના મુખ્ય ધ્યેય છે—એમણે કૃષ્ણને ભાળીને પોતાના તમામ દુઃખ દૂર કરી દીધાં. હું વારંવાર નંદબાબાના વ્રજની સ્ત્રીઓના પગની ધૂળને નમન કરું છું, જેમના હરીના ગાનથી ત્રણેય લોક પવિત્ર થાય છે. શુકદેવજી કહે છે: ત્યારબાદ, ઉદ્ધવજી ગોપીઓ, યશોદા, નંદબાબા અને ગોપલાઓને વિદાય આપી, પોતાનો રથ ચડવા લાગ્યા. ઉદ્ધવજી જતા હતા ત્યારે નંદબાબા અને અન્ય ગોપલાઓ વિવિધ ભેટો હાથમાં લઈને, પ્રેમથી, આંખોમાં અશ્રુ લઈને, તેમને મળવા આવ્યા. તેઓએ કહ્યું: "અમારો મન હંમેશા કૃષ્ણના કમળ જેવા પગમાં રહે, અમારું વાણી હંમેશા કૃષ્ણના નામ જ બોલે, અને અમારું શરીર હંમેશા કૃષ્ણની સેવા માટે નમતું રહે." "જ્યાં ભગવાનની ઇચ્છા પ્રમાણે કર્મો અમને લઈ જાય, ત્યાં પણ કૃષ્ણ પ્રત્યે અમારી ભક્તિ, શુભ કર્મો અને દાન દ્વારા, સ્થિર રહે." ગોપલાઓએ એવી ભક્તિપૂર્વક ઉદ્ધવજીનું સન્માન કર્યું, અને પછી ઉદ્ધવજી, હે રાજન, કૃષ્ણની રક્ષામાં, પાછા મથુરા પહોંચી. તેમણે કૃષ્ણને નમન કર્યું અને વ્રજવાસીઓ પ્રત્યેની ભક્તિથી હૃદય ભરાઈ ગયું; તેમણે વસુદેવ, રામ અને રાજાને ભેટો આપી. શુકદેવજી કહે છે: ત્યારબાદ, સર્વના આત્મા, સર્વજ્ઞ શ્રીકૃષ્ણે, સૈરંધ્રી (કુબજા)ના મનની ઈચ્છા જાણીને અને તેને પ્રસન્ન કરવા, તેના ઘેર ગયા. કુબજાનું ઘર સુખ-સગવડથી ભરપૂર હતું—મોતીના હાર, ધ્વજ, છત્ર, પથારી, બેઠકો, સુગંધિત ધૂપ, દીવો, ફૂલના હાર અને અત્તરથી શોભિત હતું. શ્રીકૃષ્ણના આવતાં જ, કુબજા ઘબડાઈ ગઈ, તરત બેઠી અને પોતાની સાથીઓ સાથે મળીને અચ્યુતને બેઠકો અને અન્ય ઉપહારથી સન્માન કર્યો. ઉદ્ધવજીને પણ આદરપૂર્વક આવકાર્યો અને તેમણે બેઠકો સ્પર્શ કરી બેઠા; શ્રીકૃષ્ણ લોકપ્રમાણે, તરત જ શોભિત પથારીમાં પ્રવેશ્યા. કુબજાએ સ્નાન કરીને, સુંદર વસ્ત્રો અને આભૂષણ પહેરી, ફૂલના હાર અને અત્તર લગાડીને, પાન ચાવીને, માધવ પાસે આવી; તેની શરમાળ, સાવધ, સ્મિતભરી નજરથી તેની ઉત્સુકતા સ્પષ્ટ હતી. શ્રીકૃષ્ણે પોતાની પ્રિયાને, જે પ્રથમ મુલાકાતમાં શરમાળ અને સંકોચિત હતી, હાથમાં કંગણ પહેરેલા હાથથી પકડી, પથારી પર બેસાડીને, તેની સાથે આનંદ કર્યો; કુબજાને શ્રીકૃષ્ણને અત્તર લગાવવાનો પુણ્ય મળ્યો હતો. કુબજાની છાતી અને હૃદયમાં કામથી આગ સળગી રહી, આંખોમાં તરસ, તેણે કૃષ્ણના પગની સુગંધ લીધી, પગથી દુઃખ દૂર કર્યા, અને પોતાના હાથ અને છાતીથી પ્રિયતમા શ્રીકૃષ્ણને ભાળીને, blissના સ્વરૂપમાં પોતાના લાંબા દુઃખનો અંત કર્યો. શ્રીકૃષ્ણ, જે દુર્લભ મુક્તિના સ્વામી છે, તેને પામી, કુબજાએ અત્તર અર્પણ કરીને, એક વર માંગ્યો: "મારા પ્રિય, થોડા દિવસો મારી પાસે રહો; મારી સાથે આનંદ કરો, હે કમળનેત્ર, કેમ કે હું તમાથી વિભાજન સહન કરી શકતી નથી." શ્રીકૃષ્ણે તેને ઈચ્છિત વર આપ્યો અને સન્માન કરીને, ઉદ્ધવજી સાથે, પોતાના પૂજ્ય ગૃહે પાછા ગયા. જે વ્યક્તિ વિશ્નુની મહાપૂજા કરીને, મનને ગમતી વસ્તું માંગે, પરંતુ જે ગુણમાં ન હોય, તે વ્યક્તિ દુર્ગમ પ્રજ્ઞા ધરાવે છે. શ્રીકૃષ્ણ, રામ અને ઉદ્ધવ સાથે, કોઈ કાર્ય પૂર્ણ કરવા અને અક્રૂરને પ્રસન્ન કરવા, અક્રૂરના ઘેર ગયા. દુરથી જ, અક્રૂર, પોતાના સગાઓને જોઈને આનંદથી ઊભા થયા, તેમને ભેટી, આનંદપૂર્વક આવકાર્યા. તેમણે કૃષ્ણ અને રામને નમન કર્યું, અને બંનેએ પણ તેમને અભિવાદન કર્યું; પછી, યોગ્ય રીતે બેઠકો સ્વીકારી, અક્રૂરે તેમને પૂજ્યા. અક્રૂરે તેમના પગ ધોવાની પવિત્ર પાણી માથા પર રાખી, દિવ્ય વસ્ત્રો, સુગંધિત ફૂલના હાર, શ્રેષ્ઠ આભૂષણથી સન્માન કર્યું. પૂજા કર્યા પછી, માથું નમાવી, હાથથી પગ ધોઈ, અક્રૂર, વિનમ્રતા સાથે, કૃષ્ણ અને રામને બોલ્યા: "સૌભાગ્યથી, દુષ્ટ કંસ અને તેના અનુયાયીઓનો નાશ થયો, અને આ કુટુંબને મોટા સંકટમાંથી મુક્ત કરીને, તમે બંને પુનઃ સ્થાપિત કર્યા. તમે બંને પરમ પુરુષ છો, જગતના કારણ અને તત્વ; તમાથી ઉપર કે નીચે કંઈ નથી." "આ બ્રહ્માંડ, તમે જ સર્જ્યું છે, અને તમારી શક્તિથી તેમાં પ્રવેશો છો, અનેક રીતે પ્રગટ કરો છો, હે બ્રહ્મન, સાંભળવા અને અનુભવથી જ જાણી શકાય છે." "જેમ સર્વ જીવોમાં, ચલ-અચલ, અનેક રૂપો જન્મે છે, તેમ તમે, હે ભગવાન, તમારી જ કૃપાથી, સ્વતંત્ર રીતે, અનેક રૂપોમાં પ્રગટો છો." "તમે તમારી શક્તિથી બ્રહ્માંડનું સર્જન, સંહાર અને રક્ષણ કરો છો—રજ, તમ, સત્ત્વથી—પરંતુ તમે એ ગુણો અને કર્મોથી બંધાતા નથી, કેમ કે તમે જ્ઞાનના સ્વરૂપ છો; તમારા માટે બંધનનું કોઈ કારણ નથી." "તમારું અસ્તિત્વ શરીર કે અન્ય ઉપાધિથી નિર્ધારિત નથી, તેથી તમારે માટે ભેદ, બંધન કે મુક્તિ નથી—અમને તમારી વિષયમાં ક્યારેય ભ્રમ ન રહે." "જ્યારે જ્ઞાત પંથ, વેદમાર્ગ, ઝૂઠા મત અને અસત્યથી અવરોધાય છે, ત્યારે તમે, જગતના કલ્યાણ માટે, સત્ત્વગુણથી યુક્ત, સ્વયં પ્રગટો છો." "આથી, હે ભગવાન, આજે તમે વસુદેવના ઘેર, તમારા અંશથી, પૃથ્વીનું ભાર ઉતારવા આવ્યા છો, દુશ્મન રાજાઓની સેના નાશ કરીને, આ વંશની કીર્તિ ફેલાવી." "આજે, હે ભગવાન, અમારું ઘર સાચે ધન્ય છે, કેમ કે તમે, દેવ, પિતૃ, જીવ અને મનુષ્યોના રૂપ, જેમના પગ ધોવાનો પાણી ત્રણેય લોક પવિત્ર કરે છે, હે જગતના ગુરુ, અધોક્ષજ, અમારા ઘેર આવ્યા." "કયો વિવેકી, તમારી સિવાય બીજાને આશ્રય લેશે? તમે ભક્તોને પ્રિય, વચન પાળનાર, સર્વના મિત્ર અને કૃતજ્ઞ છો, પૂજન કરનારને સર્વ ઈચ્છા પૂરી કરો છો, અને તમારા માટે સ્વનું લાભ-હાનિ કોઈ અર્થ નથી." "સૌભાગ્યથી, હે જનાર્દન, તમે અમારે સમક્ષ પ્રગટ થયા છો, જ્યારે યોગેશ્વરો અને દેવો પણ તમને પામવા અઘરા છે; અમારા માટે, બાળકો, પત્ની, સંપત્તિ, સગા, ઘર, શરીર વગેરે પ્રત્યેનો સંસારી મોહ—તમારી જ માયા—તુટાડો." અક્રૂરના પૂજન અને સ્તુતિ પછી, ભગવાન હરિ, હસતા, મોહક વચનથી, અક્રૂરને બોલ્યા: "તમે અમારા ગુરુ, પિતરાઈ કાકા, હંમેશા સન્માનિત સગા છો; અમને તમારી પાસે રક્ષણ, પોષણ અને દયા મળવી જોઈએ, કેમ કે અમે તમારા પર આધારિત છીએ." "તમારા જેવા શ્રેષ્ઠ આત્માઓને, સદાય, પોતાનું કલ્યાણ ઈચ્છનારોએ સેવા કરવી જોઈએ; દેવો પોતાને માટે કરે છે, પણ સજ્જન પોતાને માટે નથી કરતા." "તીર્થો માત્ર પાણીથી પવિત્ર નથી, અને દેવો માત્ર માટી અને પથ્થરના મૂર્તિ નથી; સજ્જનોના દર્શનથી જ ક્ષણે પવિત્રતા મળે છે." "તમે અમારા શુભેચ્છક છો, અમારા કલ્યાણ માટે શ્રેષ્ઠ છો; તેથી, પાંડવો વિશે જાણવા માટે, હસ્તિનાપુર જાઓ.