શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

શ્રીકૃષ્ણ પોતાના માતાપિતાના ઘર પ્રવેશ્યા. માતાઓએ પ્રેમભરી ભીંતથી તેમને આલિંગન આપ્યું અને કૃષ્ણે આનંદથી માથું દેવકી અને અન્ય સાત માતાઓ આગળ નમાવ્યું. આ સ્ત્રીઓના સ્તન પ્રેમથી ભીંજાઈ ગયા હતા; તેઓ પોતાના પુત્રને કોળે લઈને, આનંદથી અભિભૂત થઈ, આંખોમાંથી વહેતા આંસુઓથી કૃષ્ણને ઓગાળી નાખ્યા. પછી શ્રીકૃષ્ણ પોતાના અનન્ય મહેલમાં પ્રવેશ્યા—જેમાં તેમની તમામ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થતી અને જ્યાં તેમની પત્નીઓ માટે સોળ હજાર મહેલો હતા. તેમના ગૃહમાં પાછા ફરેલા પતિને જોઈ, પત્નીઓ તરત જ બેઠેલી અથવા શયનસ્થળે હતી ત્યાંથી ઊભી રહી; મનમાં ઉત્સવ જેવો આનંદ હતો, પણ વ્રતના કારણે મોઢું અને આંખો નમાવી રાખી હતી. આ ભૃગુ વંશની મહાન સ્ત્રીઓ, ભાવનાઓ સંયમમાં રાખવા છતાં, પોતાના પુત્રો સાથે પતિને હૃદયપૂર્વક જોઈ રહી હતી, અને સંકોચથી આંખોમાંથી આંસુ વહેતા અટકાવી શકી નહોતી. ભલે શ્રીકૃષ્ણ તેમની નજીક, એકાંતમાં હાજર હતા, તેમ છતાં દરેક ક્ષણે તેમના પગ તેમને નવા જ લાગતા—જેમ લક્ષ્મીજી પણ કદી તેમના પગ છોડતી નથી, તેમ બીજી સ્ત્રીઓ કેમ છોડી શકે? આ રીતે, શ્રીકૃષ્ણે પૃથ્વીનો ભાર બનેલા રાજાઓમાં વૈર ઉભું કર્યું અને તેમની સેનાઓ દ્વારા પરસ્પર વિનાશ કરાવ્યો; પછી પોતે શસ્ત્રવિહિન રહી, જુદા રહી ગયા—જેમ પવન અગ્નિને બુઝાવે છે, તેમ. ભગવાન પોતાના સ્વઈચ્છાએ માનવલોકમાં અવતર્યા અને શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓથી ઘેરાઈ, સામાન્ય મનુષ્યની જેમ આનંદ માણ્યો. તેમના પત્નીઓના લાજાળુ હાસ્ય, તીક્ષ્ણ નજર અને મોહક દૃષ્ટિથી પણ—even કામદેવ પણ મોહી ગયો અને પોતાનો ધનુષ મૂકી દીધો—શ્રીકૃષ્ણના મનને કોઈ વ્યાકુલ કરી શક્યું નહિ. લોકો અજ્ઞાનવશ તેમને સંસારમાં લિપ્ત માને છે, પણ તેઓ અસ્પૃશ્ય છે—જેમ પોતાના જેવા લોકોને જજ કરે છે, તેમ તેઓ શ્રીકૃષ્ણને પણ જજ કરે છે. ભગવાનની મહિમા એવી છે કે, તેઓ પ્રકૃતિમાં રહીને પણ તેના ગુણોથી બંધાતા નથી; જેમ ભગવાનમાં શરણાગત વ્યક્તિનું બુદ્ધિ પણ બંધાતું નથી. કેટલીક સ્ત્રીઓ, ભગવાનની અસીમતા ન ઓળખી, તેમને પોતાનો પતિ સમજી બેઠી—જેમ સામાન્ય લોકો ભગવાનને મર્યાદિત માને છે. ક્યારેક શ્રીકૃષ્ણ અને બલરામ, ગર્વીલા બળદ જેવો ગર્જના કરતા, પશુઓની નકલ કરતા અને રમતા, સામાન્ય મનુષ્યો જેવાં વર્તે છે. એક વખત, યમુનાના કાંઠે, કૃષ્ણ અને બલરામ પોતાના મિત્રોના સાથે વાછરડા ચરાવતાં હતા ત્યારે એક દાનવ, વાછરડાનો રૂપ ધારણ કરીને તેમને મારવાના ઇરાદે આવ્યો. હરિ એ દાનવને જોયો, જે વાછરડાની વેશમાં ઝુંડમાં મિસાઈ ગયો હતો; કૃષ્ણ ધીમે ધીમે બેઠા અને નિર્દોષતાનું ઢોંગ કરી બલરામને બતાવ્યો. પછી અચ્યૂતએ તેને પૂંછડી સહિત પછાળેથી પકડી, ગોળ ફેરવીને કપિથ વૃક્ષના શિખરે ફેંકી દીધો; દાનવ વૃક્ષ પરથી ફળો સાથે પડી, નિર્જીવ થયો. આ દૃશ્ય જોઈ ગોપબાળકો આશ્ચર્યથી ‘શાબાશ! શાબાશ!’ બોલી ઉઠ્યા અને દેવતાઓએ આનંદથી પુષ્પવૃષ્ટિ કરી. એ બંને, સમગ્ર જગતના રક્ષક હોવા છતાં, સામાન્ય ગોપબાળકની જેમ વાછરડા ચરાવતા અને રોજની જેમ પ્રભાતભોજન કરતા. એક દિવસ દરેક બાળક પોતપોતાના વાછરડાઓને પાણી પીવડાવવા જમણાના કાંઠે લઈ ગયું; પછી પોતે પણ પાણી પ્યું. ત્યાં તેમણે એક વિશાળ, પહાડ જેવી આકાર ધરાવતી ભયાનક હસ્તી જોઈ. એ બકાસુર હતો—ક્રૂર દાનવ, જેણે બગલાનું રૂપ ધારણ કર્યું હતું. અચાનક તે આવીને તીક્ષ્ણ ચાંચથી કૃષ્ણને પકડી લીધા. કૃષ્ણને બકાસુરે ગળી લીધા, તો બલરામ અને અન્ય ગોપબાળકો જીવ વગરની ઇન્દ્રિય જેવી અવસ્થામાં bewildered થઈ ગયા. પણ ગોપપુત્ર કૃષ્ણે, જગતના ગુરુએ, બકાના મોંની મૂળને અગ્નિ જેવો દહન કર્યો; દુઃખથી વ્યાકુલ બકાએ તરત કૃષ્ણને ઉગળી નાખ્યા અને પછી ક્રોધથી ફરી ચાંચ મારવા દોડ્યો. બકાસુરે હુમલો કર્યો ત્યારે, કૃષ્ણે પોતાના હાથથી તેની ચાંચ પકડી, ગોપબાળકોની સામે effortless રીતે તેને ચીરી નાખ્યો—જેમ દેવોમાં શૂરવીર હોય તેમ—અને બધાને આનંદ આપ્યો. દેવતાઓએ કૃષ્ણ પર નંદનવનના પુષ્પો અને ચમેલી વરસાવી, ડંકો, શંખ અને સ્તુતિથી પ્રશંસા કરી; ગોપબાળકો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. જ્યારે કૃષ્ણ બકાના મોંમાંથી બહાર આવ્યા, ત્યારે બલરામ સહિત બધા બાળકોને એમ લાગ્યું કે જાણે જીવ પાછો આવી ગયો; તેમણે કૃષ્ણને હર્ષથી ભેટ્યા, વાછરડા ભેગા કર્યા અને ગીત ગાતા ગાતા આનંદથી વ્રજ પરત ફર્યા. આ સાંભળીને ગોપ અને ગોપીઓ પ્રેમથી અને આશ્ચર્યથી કૃષ્ણને તરસી આંખે જોઈ રહ્યાં—જાણે મૃત્યુમાંથી પાછા આવ્યા હોય તેમ. 'અરે, આ બાળકે કેટલાં સંકટો જોયાં! કદાચ આપણા કોઈ ભૂતકાળના પાપના પરિણામે આ ભય આવે છે,' એમ તેઓ બોલ્યા. છતાં, આવા ભયાનક દાનવો પણ કૃષ્ણને ક્યારેય નુકસાન કરી શકતા નથી; તેઓ તણગાળાની જેમ નિર્વિકાર થઈ જાય છે. નિષ્ઠાવાન બ્રાહ્મણગણના વચન ક્યારેય ખોટા પડતા નથી; જેમ ગર્ગમુનિએ કહ્યું હતું, એ જ પ્રમાણે બધું થયું છે. έτσι, નંદ અને અન્ય ગોપો કૃષ્ણ અને બલરામના રમણિય કથાઓમાં આનંદ પામતા, જગતના દુઃખથી અજાણ રહી જીવન વિતાવતા. એવી રીતે, છૂપા-છુપાવી, બંધો બાંધવી, વાંદરા જેવી ઉછાળ—આવા બાળલિલામાં વ્રજમાં પોતાનું બાળપણ વિતાવ્યું. આ સમયે, શૌનક કહે છે: 'અશ્વત્થામાના બ્રહ્મશિર્ષાસ્ત્રના પ્રભાવથી ઉત્તરાનું ગર્ભસ્થ શિશુ મરી ગયું હતું, પણ ભગવાન કૃપાથી તેને જીવિત કરવામાં આવ્યું. અમને એ બાળકના જન્મ, મહાન કાર્યો અને અંત વિશે સાંભળવા છે—અને મૃત્યુ પછી તે ક્યાં ગયો, એ પણ જાણવા છે. જો તમને યોગ્ય લાગે, તો કૃપા કરીને અમને આ કહો; અમે ઉત્સુક શ્રોતાઓ છીએ, જેમને શુકદેવે આ જ્ઞાન આપ્યું.' સૂતજી કહે છે: રાજા યુધિષ્ઠિરે, પિતાજી જેવો બની, પ્રજાને આનંદ આપ્યો; શ્રીકૃષ્ણના ચરણસેવામાંથી તેમને સર્વ ઈચ્છાઓથી વૈરાગ્ય હતું. તેમ પાસે ધન, યજ્ઞ, રાજ્ય, રાણીઓ, ભાઈઓ, જંબુદ્વીપ પર પ્રભુત્વ અને સ્વર્ગ સુધી પહોંચતી ખ્યાતિ હતી. 'હે દ્વિજ! જેને મન મુકુંદમાં સ્થિર છે, તેને—even દેવતાઓ ઈચ્છે એવી ઈચ્છાઓનું શું મૂલ્ય? જેમ ભૂખ્યા રાજાને અન્ય વસ્તુઓ આનંદ આપે છે, તેમ તેમને પણ આનંદ આપતી હતી.' 'હે ભૃગુનંદન! જ્યારે એ શૂરવીર બાળક માતાના ગર્ભમાં હતો, ત્યારે અસ્ત્રની આગથી દહન થતો હતો ત્યારે તેણે એક વિશિષ્ટ પુરુષને જોયો. તેણે એક નિર્દોષ, અંગૂઠા જેટલી ઊંચી, સુવર્ણમુકુટ ધારણ કરેલી, શ્યામવર્ણીય, અદ્ભુત અને પીળા વસ્ત્ર ધારણ કરેલી, અચ્યૂત મુર્તિને જોયી.