ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ರಾಜಸಿಕ ಗುಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕಾಣುವ ಈ ಜಗತ್ತು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಅದೇ ಅನೇಕತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ—ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ವಿಷಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಾಗಿ—ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತರ್ಕದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಅನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ, ವಿರೋಧಿ ವಾದಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ, ಆತ್ಮಸಂಶಯವನ್ನು ಕಡಿದು, ಸ್ವಂತ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛಾವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಬೇಕು. ಈ ಆತ್ಮನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ದೇಹವಲ್ಲ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಅಲ್ಲ, ದೇವತೆಗಳೂ ಅಲ್ಲ, ರಾಕ್ಷಸರು, ಗಾಳಿ, ನೀರು, ಅಗ್ನಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ಮನಸ್ಸು ಅನ್ನದಿಂದ, ಬುದ್ಧಿ ಸತ್ವದಿಂದ, ಅಹಂಕಾರ ಆಕಾಶದಿಂದ, ಭೂಮಿ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಸಮತೋಲನದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಗುಣಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ? ಅವು ಚಂಚಲವಾದರೂ ದೋಷವೇನು? ಮೋಡಗಳು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರೂ, ಅವು ದೂರವಾದಾಗ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಯಾವ ಪ್ರಭಾವವೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಆಕಾಶವು ಗಾಳಿ, ಅಗ್ನಿ, ನೀರು, ಭೂಮಿ ಇವುಗಳ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ; ಅವು ಬಂದುಹೋಗುತ್ತಾ ತನ್ನ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವಂತೆ, ಅವಿನಾಶಿ ಆತ್ಮವು ಸತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್ ಇವುಗಳಿಂದ—ಮನಸ್ಸಿನ ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಗುಣಗಳಿಂದ—ಅಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಈ ಗುಣಗಳು ಮಾಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದವುಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಸಹವಾಸವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದೃಢವಾದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿನ ರಾಜೋಗುಣದ ಮಲಿನತೆ ಹೋಗುವವರೆಗೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ದೇವತೆಗಳು ಅಥವಾ ಮಾನವರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅಡ್ಡಿಗಳು ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು; ಅಂಥವರು ಹಿಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸದ ಬಲದಿಂದ ಯೋಗವನ್ನು ಪುನಃ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದು ಕರ್ಮಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಜೀವಿಯು ಏನೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಥವಾ ವಿಧಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿಯು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸ್ವಯಂ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಿಂತು, ಕುಳಿತು, ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಮಲಗುತ್ತಾ, ಶೌಚಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವಾಗ—ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಇರಲಿ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಮನಸ್ಸು ಇದನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವುದೆಂದು ತಿಳಿಯದು. ಯಾವುದಾದರೂ ಅಸತ್ಯವಾದ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯವನ್ನು ನೋಡಿದರೂ, ತರ್ಕದಿಂದ ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾದುದನ್ನು ಕಂಡರೂ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಸತ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಹಾಗೆ, ಕನಸು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅದು ನಾಶವಾಗುವಂತೆ. ಹಿಂದಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಗುಣಗಳ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆತ್ಮದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕೇವಲ ಅವಲೋಕನದಿಂದ ಅದು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಆತ್ಮವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ತ್ಯಜಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿದ discernment (ವಿವೇಕ) ಹೇಗೆ ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಕತ್ತಲೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸೂರ್ಯನು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆ ನನ್ನ ವಿವೇಕದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಜ್ಞಾನ ಕತ್ತಲೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಅಜನು, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ ಈ ಆತ್ಮವು ಮಹಾನುಭವ, ಎಲ್ಲರ ಅನುಭವ, ಏಕಮಾತ್ರ, ಮಾತು ಸ್ಥಗಿತವಾದಾಗಲೇ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನಡೆಸುವವನು. ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಭೇದಭಾವನೆ—ಪವಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯ ಭ್ರಮೆ—ಇಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಆತ್ಮದ ಮೋಹವಿದೆ; ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟರೆ, ತನ್ನಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಹೆಸರಿನಿಂದ ರೂಪದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವುದು, ಐದು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದಿರುವುದು—even if it seems meaningless—ಇದು ಕೇವಲ ಪ್ರಶಂಸೆ; ಈ ದ್ವೈತಭಾವನೆ ಸ್ವಯಂ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೇ ಸೇರಿದೆ. ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಪಕ್ವತೆ ಇಲ್ಲದ ಯೋಗಿಗೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅಡ್ಡಿಗಳು ತೊಂದರೆ ನೀಡಬಹುದು; ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಯಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವರು ಯೋಗದ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದೊಂದಿಗೆ ಆಸನಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಧಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಪಸ್ಸು, ಮಂತ್ರ, ಔಷಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ನನ್ನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ, ನನ್ನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಯೋಗಾಚಾರ್ಯರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಶುಭ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ದೇಹವನ್ನು ಯುವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಸುಂದರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಂತರ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಬಹುಮಾನಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಪ್ರಯತ್ನ ಫಲವತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ದೇಹವು ಮರದ ಹಣ್ಣುಹಾಗೆ ನಾಶವಾಗುವದು. ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ ದೇಹವು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದರೂ, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಅದರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ; ಯೋಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಶರಣಾಗಬೇಕು. ನನ್ನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಯೋಗಿಯು, ಈ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ, ಅಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ಅಚಲವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಯಂ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯು, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೊರಟಿರುವುದನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳಿತು, ಹಳೆಯದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಪತಿಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ತಾಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸದೆ, ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವಾಗ, ಅವಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಾಳೆ, ತನ್ನ ಹಿಂಡು ತಪ್ಪಿದ ಹರಣಿಯಂತೆ. ಅವಳು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ದುಃಖಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ನೇಹಿತರಿಲ್ಲದೆ, ಅಳುತ್ತಾ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವನ್ನು ಒತ್ತಿಕೊಂಡು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾಳೆ. "ಏಳಿರಿ, ಏಳಿರಿ ರಾಜರ್ಷಿಯೇ! ನೀವು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು, ದುರಾತ್ಮರು ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಪಾತಕರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು," ಎಂದು ಆಕೆ ಪತಿ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟು ಅಳುತ್ತಾ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಪತಿ ಮೃತದೇಹವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಚಿತೆಗೆ ಇಟ್ಟು, ಅವನು ಹೋದಮೇಲೆ ಅವನು ಜೊತೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಶೋಕಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅದಾಗ, ಅವಳ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ, ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಅವಳನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಪಡುವ ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ಅವಳು ಅಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. "ನೀನು ಯಾರು? ಯಾರದು? ಈ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವವನು ಯಾರು, ಅವನಿಗಾಗಿ ನೀನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ? ನಾನು ನಿನ್ನ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತೀಯಾ? "ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯಾ, ಸ್ನೇಹಿತೆಯೇ? ನಾನು ನಿನ್ನ ಅನಾಮಿಕ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿದ್ದೆನು; ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭೌತಿಕ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ಹೋದೆಯೆ. "ಓ ಮಹಾನೀಯೆ, ನಾನು ಮತ್ತು ನೀನು ಹಂಸಗಳಾಗಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು; ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಬೇರ್ಪಾಟಿಲ್ಲ. "ಆದರೆ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭೌತಿಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಹೋದೆಯೆ; ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹಿಳೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೋಡಿದೆಯೆ. "ಅಲ್ಲಿ ಐದು ತೋಟಗಳು, ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಒಬ್ಬ ರಕ್ಷಕ, ಮೂರು ಕೊಠಡಿಗಳು, ಆರು ಕುಟುಂಬಗಳು, ಐದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಐದು ಭಾಗಗಳ ಸ್ವಭಾವ—ಅದು ಆ ಮಹಿಳೆಯ ನಿವಾಸ. "ಐದು ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳು ಸುಖಗಳು; ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳು ಪ್ರಾಣಚಾನಲ್; ಜಠರಾಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಕೊಠಡಿಗಳು; ಕುಟುಂಬವೆಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗುಂಪು. "ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಎಂದರೆ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿ; ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವಭಾವವು ಅವಿನಾಶಿ; ಶಕ್ತಿಯ ಒಡೆಯನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಆದರೆ ಅವನು ಇದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. "ಅಲ್ಲಿ ನೀನು ರಾಮನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ, ಆನಂದಿಸಿ, ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ; ಆ ಸಹವಾಸದಿಂದ, ಮಹಾಶಯ, ನೀನು ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿದ್ದೆ. "ನೀನು ವಿದರ್ಭದ ಪುತ್ರಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಈ ವೀರನು ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಅಲ್ಲ; ನೀನು ಪುರಂಜನಿಯ ಪತಿಯಾದವನು ಅಲ್ಲ, ಅವಳೊಡನೆ ಒಂಬತ್ತನೇ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದೆ. "ಇದು ನನ್ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಮಾಯೆ, ಇದರಿಂದ ನೀನು ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೆ; ಅವೆರಡೂ ನಿಜವಲ್ಲ, ಹಂಸದಂತೆ ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆ. "ನಾನು ನೀನು, ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಬೇರೆವಲ್ಲ; ನೀನೇ ನಾನಾಗಿದ್ದೀಯೆ—ಇದು ಅರಿತುಕೋ, ಸ್ನೇಹಿತನೆ; ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಂದಿಗೂ ದೋಷವನ್ನೇ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಪಮಾತ್ರವೂ ಅಲ್ಲ.