സ്വർഗ്ഗീയവാണിയെ അവഗണിച്ച്, വിധിയുടെ പ്രേരണയാലും ദുഷ്ടരാജാക്കന്മാരുടെ ഉത്തേജനത്താലും, വിദർഭരാജാവ് ശങ്കർഷണനെ പരിഹസിച്ച് കളിയാക്കി. അവൻ പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ കാട്ടിൽ ചുറ്റി നടക്കുന്ന ഗോപന്മാർ, പാശാക്കളിൽ പ്രാവീണ്യമില്ലാത്തവർ. രാജാക്കന്മാർക്കാണ് പാശം കളിക്കാനും അമ്പു എറിയാനും യോഗ്യം; നിങ്ങളെപ്പോലുള്ളവർക്ക് അല്ല.” രാജാക്കന്മാരും especially രുക്മിയും ഇങ്ങനെ ശങ്കർഷണനെ പരിഹസിച്ചപ്പോൾ, ബാലരാമൻ കോപത്തിൽ തുളുമ്പി തന്റെ ഗദ ഉയർത്തി ആളുകളുടെ നടുവിൽ രുക്മിയെ അടിച്ചു. അതിനുശേഷം, കലിംഗരാജാവിനെ പത്താം പടിയിൽ പിടിച്ചു, ബാലരാമൻ ആ ക്രോധത്തിൽ അവന്റെ പല്ലുകൾ തകർത്തു—അവൻ മുമ്പ് പല്ലുകൾ കാണിച്ച് ചിരിച്ചവൻ തന്നെയാണ്. മറ്റു രാജാക്കന്മാർ, അവരുടെ കൈകൾ, തോളുകൾ, തലകൾ തകർന്ന്, രക്തത്തിൽ കുളിച്ച്, ബാലരാമന്റെ ഗദയുടെ പ്രഹരത്തിൽ ഭയപ്പെട്ട് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു. രുക്മി, തന്റെ സഹോദരൻ, ബാലരാമന്റെ കൈയിൽ വീണപ്പോൾ, ഹരി (കൃഷ്ണൻ) രുക്മിണിയോടും ബാലരാമനോടും ഉള്ള സ്നേഹബന്ധം തകരുമെന്ന് ഭയന്ന്, ആ സംഭവത്തെ പ്രശംസിച്ചില്ലയും കുറ്റപ്പെടുത്തി ഇല്ലയും. തുടർന്ന്, അനിരുദ്ധനും അവന്റെ വധുവിനെയും ഭംഗിയുള്ള രഥത്തിൽ ഇരുത്തി, രാമനും ദാശാർഹന്മാരും ഭോജകാട്ടിൽ നിന്ന് കുശസ്ഥലിയിലേക്ക്, മധുസൂദനന്റെ കാവലിൽ, തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റി പുറപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ രാജാവ് ചോദിച്ചു: “യദുകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ ബാണന്റെ മകൾ ഉഷയെ വിവാഹം ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് ഹരിയും ശങ്കരനും തമ്മിൽ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു. മഹായോഗി, ദയവായി ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറയാമോ?” ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: മഹാത്മാവായ ബലിയുടെ നൂറു പുത്രന്മാരിൽ മൂത്തവൻ ബാണൻ. ഭൂമിയെ വാമനരൂപിയായ ഹരിക്ക് സമർപ്പിച്ച ബലി തന്നെയാണ് അവന്റെ പിതാവ്. ബാണൻ ശിവഭക്തനായിരുന്നു. ആദരിക്കപ്പെട്ടവൻ, ധാരാളി, ബുദ്ധിമാൻ, സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവൻ, വ്രതത്തിൽ ദൃഢനായിരുന്നു. ശോണിതപുരി എന്ന മനോഹര നഗരത്തിൽ രാജാവായി ഭരിച്ചിരുന്ന ബാണൻ, ശംഭുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള അനുചരന്മാരെ സ്വന്തമാക്കിയിരുന്നു. ആയിരം ഭുജങ്ങൾ കൊണ്ട് താണ്ഡവനൃത്തത്തിനിടെ രുദ്രനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ സംഗീതം വായിച്ചു. ഭക്തജനങ്ങളുടെ പ്രിയനും അഭയവും ആയ ഭഗവാൻ, അവനു ഇഷ്ടമായൊരു വരം നൽകാമെന്ന് പറഞ്ഞു. ബാണൻ തന്റെ നഗരത്തിന് ശിവൻ രക്ഷകനാകണമെന്നു വേണ്പു ചോദിച്ചു. ഒരിക്കൽ, തന്റെ ശക്തിയിൽ മദിച്ചു, അടുത്തിരുന്ന ഗിരിശനെ സമീപിച്ച്, സൂര്യപ്രഭയുള്ള കിരീടം കൊണ്ട് ശിവന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ചു. “മഹാദേവാ, ലോകങ്ങളുടെ ഗുരുവേ, അപൂരിതമായ ആഗ്രഹങ്ങളുള്ളവരുടെ വരദാതാവേ, അമരന്മാരും വന്ദിക്കുന്നവന്റെ പാദങ്ങളേ, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു,” എന്നു ബാണൻ പറഞ്ഞു. “നീ എന്നെ ആയിരം ഭുജങ്ങൾ നൽകി, പക്ഷേ അവ എനിക്ക് വലിയ ഭാരമായി. മൂന്നു ലോകത്തും എനിക്ക് യുദ്ധത്തിന് തുല്യൻ ആരുമില്ല, ഭഗവാനേ, നിങ്ങളെ കൂടാതെ.” യുദ്ധാഗ്രഹത്തിൽ, ബാണൻ തന്റെ ഭുജങ്ങൾ കൊണ്ട് തന്നെ ചുരണ്ടി, ദിശകളുടെ ആനകളുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു, പർവ്വതങ്ങൾ തകർത്തു; അവയും ഭയത്തോടെ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു. ഇത് കേട്ടശേഷം, പ്രഭു ശിവൻ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: “നിന്റെ പതാക തകർക്കപ്പെടുമ്പോൾ, നീ യുദ്ധത്തിൽ തുല്യനായ വിരോധിയെ കാണും; അവൻ നിന്റെ അഭിമാനം തകർക്കും.” ഇതു കേട്ട ബാണൻ, ഭ്രമിച്ചവൻ, സന്തോഷത്തോടെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി, ഗിരിശന്റെ ആജ്ഞ കാത്ത്, അജ്ഞാനത്തിൽ തന്നെ തൻറെ ശക്തിയുടെ നാശം പ്രതീക്ഷിച്ചു. ബാണന് ഉഷ എന്നൊരു മകള് ഉണ്ടായിരുന്നു. അവള് ഒരിക്കല് സ്വപ്നത്തില് ഒരിക്കലും കണ്ടതുമില്ല, കേട്ടതുമില്ലാത്ത, പ്രദ്യുമ്നന്റെ പുത്രനായ ഒരു മനോഹരയുവാവുമായി സാംഗത്യം അനുഭവിച്ചു. അവനെ അവിടെ കാണാനായില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, സഖിമാരുടെ ഇടയില് അവള് ഉണര്ന്നു, ഉല്ലാസത്തിലും ലജ്ജയിലും കുലുങ്ങി, “എവിടെയാണ് നീ, പ്രിയനേ?” എന്ന് വിളിച്ചു. ബാണന്റെ മന്ത്രിയായിരുന്നു കുംബാണ്ഡന്. അവന്റെ മകള് ചിത്രലേഖ ഉഷയുടെ സുഹൃത്തായിരുന്നു. അവള് സഹചാരികളോടൊപ്പം ഉഷയോട് ജിജ്ഞാസയോടെ ചോദിച്ചു: “നീ ആരെയാണ് അന്വേഷിക്കുന്നത്, മനോഹരഭ്രൂവതിയേ? എങ്ങനെയൊരു പുരുഷനാണ് നിന്റെ മനസ്സില് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്? രാജകുമാരിയേ, ആരും നിന്റെ കൈ പിടിച്ചതായി ഞാന് കണ്ടിട്ടില്ല.” ഉഷ പറഞ്ഞു: “ഞാന് എന്റെ സ്വപ്നത്തില് ഒരാളെ കണ്ടു—കറുത്തവൻ, താമരക്കണ്ണൻ, പിൾപ്പഴം നിറമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചവൻ, വലിയ ഭുജങ്ങളുള്ളവൻ—സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സു കവർന്നവൻ.” “ആ പ്രിയനെയാണ് ഞാൻ അന്വേഷിക്കുന്നത്; അവൻ തന്റെ അധരങ്ങളിൽ നിന്ന് എനിക്ക് അമൃതം കുടിപ്പിച്ചു, പിന്നെ എന്നെ ആഗ്രഹിച്ച് എവിടെയോ അപ്രത്യക്ഷനായി, എന്നെ ദുഃഖസമുദ്രത്തിലാക്കി.” ചിത്രലേഖ പറഞ്ഞു: “മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്നെ ബാധിച്ചിരിക്കുന്ന ദുർഭാഗ്യം എങ്കിൽ പോലും ഞാൻ നീക്കം ചെയ്യും. ആ കാമനായകനെ ആരെന്ന് പറയൂ, ഞാൻ അവനെ നിന്നെ കാണിച്ചുതരാം.” അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൾ ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും സിദ്ധന്മാരെയും ചരണമാരെയും സർപ്പന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും വിദ്യാധരന്മാരെയും യക്ഷന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും അവരുടെ രൂപത്തിൽ വരച്ചു. മനുഷ്യരിൽ, അവൾ വൃഷ്ണികളെയും ശൂരനെയും അനകദുന്ദുഭിയെയും വരച്ചു; പ്രദ്യുമ്നനെ വരച്ചപ്പോൾ, രാമനും കൃഷ്ണനും വരയ്ക്കുമ്പോൾ ലജ്ജിച്ചു. അനിരുദ്ധനെ വരച്ചപ്പോൾ, അവൾ തല താഴ്ത്തി ലജ്ജിച്ചു; പുഞ്ചിരിയോടെ, “ഇവനാണ്, ഇവനാണ്,” എന്ന് ഉഷ പറഞ്ഞു. ഇത് മനസ്സിലാക്കി, യോഗിനിയായ ചിത്രായും കൃഷ്ണന്റെ പുത്രിയുടെ പുത്രിയായ അവളും, ആകാശമാർഗ്ഗം ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി—കൃഷ്ണന്റെ കാവലിൽ. അവിടെ, യോഗബലത്തിൽ, പ്രദ്യുമ്നന്റെ പുത്രനായ അനിരുദ്ധനെ, ഉത്തമമായ കിടക്കയിൽ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന അവനെ, എടുത്ത് ശോണിതപുരിയിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടു വന്നു, സുഹൃത്തിനായി കാണിച്ചു. ആ മനോഹരനായ വീരനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഉഷ ആനന്ദത്തോടെ അനിരുദ്ധനോടൊപ്പം സ്വന്തം വീട്ടിൽ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു; അവിടേക്ക് മറ്റവർക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. അവൻ ഉത്തമവസ്ത്രങ്ങളും മാലകളും സുഗന്ധങ്ങളും ധൂപവും വിളക്കുകളും സുഖാസനവും പാനീയവും ഭക്ഷണവും വിഭവങ്ങളും സേവനവാക്കുകളും കൊണ്ട് ആദരിക്കപ്പെട്ടു. കന്യകയുടെ അങ്കണത്തിൽ മറഞ്ഞ്, അവളുടെ സ്നേഹം ദിനംപ്രതി വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഉഷയുടെ സുന്ദര്യത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ അനിരുദ്ധൻ, ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോകുന്നത് പോലും ശ്രദ്ധിച്ചില്ല. യദുകുലശൂരനായ അനിരുദ്ധൻ അവളെ ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ, അവളുടെ വ്രതങ്ങൾ ലംഘിക്കപ്പെട്ടു; കാവൽക്കാരൻമാർ സൂക്ഷ്മചിഹ്നങ്ങൾ കാണിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ ഈ രഹസ്യം കണ്ടുപിടിച്ചു. അവർ രാജാവിനോട് അറിയിച്ചു: “നിങ്ങളുടെ മകളിൽ ചില സംശയകരമായ പ്രവൃത്തികൾ കാണുന്നു; കുടുംബത്തിന് അപമാനമാണ് ഇത്.” “നാം കന്യകയെ കാത്തു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും, അവളുടെ വീട്ടിൽ, എങ്ങനെയോ, ഒരു പുരുഷൻ അവളെ അശുദ്ധമാക്കി; എങ്ങനെയാണെന്നറിയില്ല.” മകളുടെ അപമാനം കേട്ട് ബാണൻ ദുഃഖിതനായി, ഉടൻ കന്യകയുടെ മുറിയിലേക്ക് കടന്നു, യദുകുലപുത്രനെ കണ്ടു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരനായ ആ കാമപുത്രനെ—കറുത്തവൻ, പീതാംബരം ധരിച്ചവൻ, താമരക്കണ്ണൻ, വിശാലഭുജൻ, കുനിഞ്ഞുകിടക്കുന്ന മുടിയും കുണ്ദലങ്ങളും ഉള്ളവൻ, പുഞ്ചിരിയോടെ കണ്ണുകളാൽ മുഖം അലങ്കരിച്ചവൻ—അവൻ തന്റെ പ്രിയയോടൊപ്പം പാശം കളിക്കുകയായിരുന്നു. അവളുടെ ശരീരം, അവളുടെ റോമങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കുങ്കുമം കൊണ്ട് മാലയിൽ ചായം പറ്റി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അനിരുദ്ധൻ തന്റെ കയ്യിൽ ജാതിമല്ലികമാലയും പിടിച്ചു, അവളുടെ അടുത്ത് ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. ഇതെല്ലാം കണ്ട ബാണൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ, ശത്രുക്കളായ കാവൽക്കാർക്കും സൈന്യങ്ങൾക്കും നടുവിൽ മാധവനെ കണ്ട അനിരുദ്ധൻ, തന്റെ ഗദ ഉയർത്തി, യമധർമരാജാവിനെയുംപ്പോലെ, കൊല്ലാൻ സജ്ജനായി നിലകൊണ്ടു.