കുരുക്കളേയും യാദവരേയും ചുറ്റിപ്പറ്റിയുണ്ടായിരുന്ന സംഘര്ഷത്തിനിടയില്, അജ്ഞാതമായ അപ്രമാദത്തോടുകൂടി ധര്മാത്മാവായയാളെ അധര്മ്മം കൊണ്ടാണ് നിങ്ങള് കീഴടക്കിയത് എന്നാരോപിച്ച്, ബന്ധുക്കളുടെ ഐക്യത്തിനായി ഇതെല്ലാം സഹിക്കുകയാണെന്നു ബാലരാമന് പറഞ്ഞു. ബാലരാമന്റെ ഈ ശക്തിയും വീര്യവും നിറഞ്ഞ വാക്കുകള് കേട്ടു, പ്രചോദിതരായ കുരുക്കള് അതിനെ അവഗണിച്ചു. അതിനുശേഷം, "ഇതെന്തൊരു അത്ഭുതം! കാലചക്രത്തിന്റെ അതിരൂക്ഷതയില് ഒരുവന് തലയില് കിരീടം ധരിച്ച് കാലില് പാദരക്ഷയും ധരിച്ച് ഉയര്ന്നിരിക്കുന്നു," എന്നിങ്ങനെ അവര് പറഞ്ഞു. കുരുക്കളുടെ വാക്കുകളില് അവര് പറഞ്ഞു: "ഈ യൗവനത്തോടുകൂടിയ വൃഷ്ണികള് നമ്മുടെപോലെ തന്നെ കിടക്കയും ഇരിപ്പിടവും ഭക്ഷണവും പങ്കിടുന്നു; ഞങ്ങളാണ് അവരെ രാജാസനത്തിലിരുത്തിയത്. പതാക, വീശല്, ശംഖം, വെള്ള കുട, കിരീടം, സിംഹാസനം, വിശ്രമക്കിടക്ക—ഇതെല്ലാം ഞങ്ങളുടെ അവഗണന കൊണ്ടാണ് അവര് അനുഭവിക്കുന്നത്. ഇനി യാദവരുടെ രാജസമാനമായ ആദരങ്ങള് മതിയാക്കട്ടെ; ഞങ്ങളുടെ കൃപകൊണ്ടു വളർന്ന ഈ യാദവര് ഇന്ന് ഞങ്ങളെ തന്നെ ആജ്ഞാപിക്കുന്നു. ഞങ്ങളുടെ സമ്മതിയില്ലാതെ—even ഇന്ദ്രനും ഭീഷ്മനും ദ്രോണമും അര്ജുനനും ചേര്ന്നാലും—കാട്ടിലെ സിംഹം ഇരയെ പിടിക്കുന്നതുപോലെയാണു് ഇവര് എന്തെങ്കിലും പിടിച്ചുപറ്റുന്നത്!" ശ്രീ ബാദരായണന് പറയുന്നു: ജന്മം, ബന്ധം, സമ്പത്ത് എന്നിവയുടെ അഭിമാനത്തില് കുരുക്കള് അഹങ്കരിച്ചുപോയി; ബാലരാമനോടു കഠിനവാക്കുകള് പറഞ്ഞ് അവര് നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു. കുരുക്കളുടെ ദുഷ്ടതയും അവര് പറഞ്ഞു അപമാനകരമായ വാക്കുകളും കേട്ടു, അച്യുതന് (കൃഷ്ണന്) ക്രുദ്ധനായി, ചിരിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും സംസാരിച്ചു: "ഇവര് പലവിധ അഭിമാനത്തിലും മദിച്ചിരിക്കുന്ന ദുഷ്ടര് സമാധാനത്തിന് ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; ഇവര്ക്കു ശമം ശിക്ഷയേ പോലെ, മൃഗങ്ങള്ക്കു കശേരുകമുണ്ടതുപോലെ. എനിക്കു സമാധാനമാണ് വേണ്ടിയിരുന്നത്; ഉഗ്രനായ യാദുക്കളെയും കൃഷ്ണനെയും ശാന്തിപ്പിച്ചു വരികയായിരുന്നു. പക്ഷേ, repeatedly, ഇവര് എന്നെ അവഗണിക്കുകയും അപമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉഗ്രസേനന് തന്നെയാണ് ഭൂജന്മാരുടെയും വൃഷ്ണിമാരുടെയും അന്തകന്മാരുടെയും മഹാബലശാലിയായാധിപതി; ഇന്ദ്രനും ലോകപാലന്മാരും അവനെ അനുസരിക്കുന്നു. സുധര്മാ സഭയിലേക്കു പ്രവേശിച്ചവനും, അമരലോകത്തില് നിന്നു പാര്ിജാതവൃക്ഷം കൊണ്ടുവന്നവനും, രാജാസനത്തിനു അയോഗ്യനല്ല. അവന്റെ പാദത്തില് ശ്രീദേവി നേരിട്ട് സേവിക്കുന്നു; ലോകപാലന്മാരുടെയൊക്കെ കിരീടം അവന്റെ പാദധൂളിയില് തഴുകുന്നു; ബ്രഹ്മാവും ശിവനും ഞാനും അവന്റെ അതിഷ്ടാംശങ്ങള് മാത്രമാണ്; ശ്രീദേവി അനുദിനം അവനെ സേവിക്കുന്നു—അവന് രാജാസനത്തിന് യോജ്യനല്ലേ?" "വൃഷ്ണികള് കുരുക്കള് നൽകിയ ഭൂമി അനുഭവിക്കുന്നു; ഞങ്ങള് കുരുക്കള്ക്കു പാദരക്ഷ, കുരുക്കള് തലക്കിരീടം പോലെയാണ്. സമ്പത്താല് മദിച്ചവരുടെ വാക്കുകള് ആരാണ് സഹിക്കുകയോ ഉപദേശിക്കുകയോ ചെയ്യുക? അവര് മദ്യപാനത്തോടു കുന്തിതരായി അന്യായവും കഠിനവുമാണ് സംസാരിക്കുന്നത്." അതിനുശേഷം, ബാലരാമന് അത്യാക്രോധത്തോടെ പ്രഖ്യാപിച്ചു: "ഇന്ന് ഭൂമി കുരുക്കന്മാരില് നിന്നു ശൂന്യമാക്കും!" അങ്ങനെ, തന്റെ ഹല (കൃഷികോല്) എടുത്ത്, മൂന്നു ലോകവും കത്തിക്കാൻ തയ്യാറാവുന്നതുപോലെ എഴുന്നേറ്റു. ഹലയുടെ അഗ്രഭാഗം കൊണ്ട് ഹസ്തിനാപുരം കീറികൊണ്ടു, അതിനെ ഗംഗയിലേക്കു വലിച്ചു. നഗരം ഗംഗയില് വലിക്കപ്പെട്ടപ്പോള് വട്ടക്കാറ്റില് കപ്പലുപോലെ ചുറ്റിത്തിരിയുമ്പോള്, കുരുക്കള് ഭയഭീതരായി. ജീവിക്കാന് ആഗ്രഹിച്ച കുരുക്കള് കുടുംബങ്ങളോടുകൂടി ബാലരാമന്റെ അടുക്കല് അഭയം തേടി, ലക്ഷ്മണനും സാമ്ബനും മുന്നില് വെച്ച്, കയ്യുമുറുക്കി നമസ്കരിച്ചു: "ഹേ രാമ, സകലത്തിന്റെ ആധാരമായവനേ, ഞങ്ങള്ക്കു നിങ്ങളുടെ ശക്തി അറിയില്ല; ഞങ്ങള് അജ്ഞാനികളും വഴിതെറ്റിയവരുമാണ്; ദയവായി ഞങ്ങളുടെ കുറ്റം ക്ഷമിക്കണം." "നിങ്ങളാണ് സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരങ്ങള്ക്ക് അടിസ്ഥാനമായത്; ലോകങ്ങള് നിങ്ങളുടെ ലീലാവിഷയങ്ങളാണ്; നിങ്ങളാണ് അനന്തന്, ആയിരം തലകളോടെ ഭൂമിയെ ചുമക്കുന്നത്; അവസാനത്തില് എല്ലാം നിങ്ങളിലേക്കു ലയിക്കുന്നു; നിങ്ങളുടെ ക്രോധം ലോകോപദേശം കൊണ്ടാണ്, ദ്വേഷം കൊണ്ടല്ല; സത്വഗുണം സംരക്ഷിക്കുന്നവനാണ് നിങ്ങള്; സകലശക്തികളുടെ ആധാരമായ, അവിനാശിയായ സൃഷ്ടികര്ത്താവേ, ഞങ്ങള് നിങ്ങളെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു." ശുകന് പറയുന്നു: അങ്ങനെ, ഭയത്തോടെ അഭയം തേടിയ കുരുക്കളെ ബാലരാമന് പ്രസന്നനായി, സന്തോഷത്തോടെ അവരെ ഭയമില്ലാതാക്കി: "ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല," എന്നു പറഞ്ഞു. ദുര്യോധനന് അര്പ്പണമായി അറുപതുവയസ്സായ ആനകളും പന്ത്രണ്ടായിരം കുതിരകളും നല്കി. ആകാശത്തിന്നു സമാനമായി തിളങ്ങുന്ന ആറായിരം പൊന്നന് രഥങ്ങളും, ആയിരം ആഭരണമില്ലാത്ത ദാസിമാരെയും സമ്മാനമായി നല്കി. ഈ എല്ലാം സ്വീകരിച്ച ശേഷം, സാത്വത ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രഭു തന്റെ മകനേയും മരുമകളേയും കൂട്ടി, സുഹൃത്തുക്കളാല് ആദരിക്കപെട്ട്, യാത്രയായി. പിന്നീട് ഹലായുധന് (ബാലരാമന്) തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി, ബന്ധുക്കളോടുള്ള സ്നേഹത്തോടെ, യാദുക്കളുടെ സഭയില് കുരുക്കളില് നടന്നതെല്ലാം വിവരിച്ചു. ഇന്നും, ഗംഗയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത്, രാമന്റെ വീര്യത്തിന്റെ അടയാളമായ ആ നഗരം ഉയർന്നുനില്ക്കുന്നു. ഇവിടെ സമാപിക്കുന്നു: "ഹസ്തിനാപുരം വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയ സംകര്ഷണന്റെ വിജയമെന്ന" അദ്ധ്യായം. ഇതിനുശേഷം, ഭഗവാന്റെ ഗൃഹസ്ഥാശ്രമചര്യയെക്കുറിച്ച്—നാരായണഭഗവാന്റെ അദ്ഭുതമായ പൗരുഷം കാണാന് നാരദമുനി ആഗ്രഹിച്ചു. നരകാസുരന് കൊല്ലപ്പെട്ടു, അനേകം സ്ത്രീകളെ കൃഷ്ണന് വിവാഹം കഴിച്ചു എന്നറിഞ്ഞ നാരദന് അത്ഭുതപ്പെട്ടു: "ഒരേ ശരീരത്തില് എട്ടായിരത്തി ഇരുനൂറ് സ്ത്രീകള് ഓരോരുത്തരുടേയും വീട്ടില് കൃഷ്ണന് വിവാഹം കഴിച്ചുവെന്ന് എത്ര അത്ഭുതം!" ഇത് കാണാനാഗ്രഹിച്ച്, ദിവ്യശക്തിയുള്ള നാരദന് ദ്വാരകയില് എത്തിയപ്പോള്, പൂന്തോട്ടങ്ങളും ഉദ്യാനങ്ങളും പുഷ്പഭരിതമായിരുന്നു; പക്ഷികളുടെ ഗാനം, ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്വരങ്ങള്—ഇവയൊക്കെയും മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു. പൂര്ണവികസിതമായ നീലനീറും കുമുദവും കാളഹംസവും വാലുമുന്ത്രയും നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങള് ഉണ്ട്; നീലനീരും പദ്മവും കൂറ്റന് പുല്ലുകളും, ഹംസയും ക്രൗഞ്ചവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നഗരം, ഒമ്പതുലക്ഷം ക്രിസ്റ്റല്-വജ്ര-രൂപത്തിലുള്ള, വെള്ളിയും പച്ചമണിയുമൊക്കെയുള്ള മഹത്തായ കൊട്ടാരങ്ങളാല് അലങ്കൃതമായിരുന്നു; പൊന്നും രത്നവുമൊക്കെയുള്ള ഭംഗിയുള്ള അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ട്. നഗരത്തിലെ വീഥികളും ചത്വരങ്ങളും വിപണികളും വ്യക്തമായി വേര്തിരിച്ചിരിക്കുന്നു; മനോഹരമായ മണ്ഡപങ്ങളും സഭാമന്ദിരങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു; റോഡുകളും അങ്കണങ്ങളും വഴികളും വാതിലുകളും വെള്ളം തളിച്ചിരിക്കുന്നു; പതാകകളും കൊടികളും സൂര്യനില് നിന്ന് നിഴല് നല്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, നാരദന് ദ്വാരകയുടെ അത്ഭുതഭരിതമായ സൗന്ദര്യവും കൃഷ്ണന്റെ അദ്ഭുതമായ ഗൃഹസ്ഥജീവിതവും കാണാനായി കടന്നുവന്നു.