ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

യദു വംശത്തിലെ ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ്, കൃഷ്ണൻ തന്റെ ബന്ധുവിനെയും അവരുടെ ഭാര്യകളും മക്കളെയും, വിദ്യർഭ, കോസല, കുരു, കാശി, കെകയ, സൃഞ്ജയ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ജനങ്ങളെയും വളരെ ആദരപൂർവ്വം സ്നേഹത്തോടെ ആദരിച്ചു. സഭാഗങ്ങളെയും യജ്ഞദികാരികളെയും, സന്യാസികളെയും, രാജാക്കളെയും, ഭൂതഗണങ്ങളെയും, പിതൃഗണങ്ങളെയും, ഭിക്ഷുക്കളെയും, എല്ലാവരെയും ആദരപൂർവ്വം ആദരിച്ചു. അവർ ഭഗവാന്റെ വാസസ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് യാത്രയെടുക്കുമ്പോൾ, അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകിക്കൊണ്ട്, യജ്ഞത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു. ധൃതരാഷ്ട്രനും, അവന്റെ അനിയനും, പൃഥയുടെ പുത്രന്മാരും, ഭീഷ്മനും, ദ്രോണനും, പൃഥയും, യമയുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാരും, നാരദനും, ദൈവികൻ ആയ വ്യാസനും, അവരുടെ സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും—എല്ലാവരും യദു വംശത്തിലെ ബന്ധുക്കളെ അമ്പരപ്പോടെ അങ്കം ചേർത്ത്, ഹൃദയം സ്നേഹത്തിൽ നനഞ്ഞ്, വേർപിരിയുന്നതിന്റെ വേദന സഹിച്ച്, സ്വന്തം ദേശങ്ങളിലേക്കു യാത്ര നടത്തി. നന്ദനും, അവന്റെ ഗോപന്മാരും, കൃഷ്ണൻ, രാമൻ, ഉഗ്രസേനൻ തുടങ്ങിയവർ വലിയ ആദരത്തോടെ പൂജിച്ചു. ബന്ധുക്കളോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ നന്ദൻ അവിടെ തുടരുകയായിരുന്നു. വസുദേവൻ, തന്റെ ആഗ്രഹങ്ങളുടെ സമുദ്രം എളുപ്പത്തിൽ കടന്ന്, സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സന്തോഷമുള്ള മനസോടെ, നന്ദന്റെ കൈ സ്പർശിച്ച് അവനോടു സംസാരിച്ചു: "സഹോദരാ, മനുഷ്യരുടെ ഇടയിൽ സ്നേഹത്തിൽ നിന്നു ഉണ്ടാകുന്ന ബന്ധം, അതിനെ പ്രേമം എന്നു വിളിക്കുന്നു, അത് വീരന്മാർക്കും യോഗികൾക്കും ഉപേക്ഷിക്കാൻ വളരെ കഠിനമാണ്. ഈ സൗഹൃദം, മഹാത്മാക്കൾ തങ്ങളുടെ ദയയ്ക്ക് പ്രതിഫലം ലഭിക്കാത്തവരോടും സ്ഥാപിക്കുന്നതും, സൗഹൃദത്തിലാണു ഫലം സമർപ്പിക്കുന്നതും, ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്. മുമ്പ്, സഹോദരന്മാർ, നമ്മൾ പരസ്പരമോരോളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി പ്രവർത്തിച്ചില്ല; ഇപ്പോൾ, സമൃദ്ധിയിൽ അഹങ്കാരത്തിൽ blinded, നമ്മൾ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നവരെ കാണുന്നില്ല. മഹത്വം നൽകുന്ന രാജാധികാരത്തിന്റെ ദീപ്തി, യഥാർത്ഥ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനു ഒരിക്കലും വരരുത്; അതിലൂടെ, സ്വന്തം ജനങ്ങളെയും ബന്ധുക്കളെയും കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല, ദൃഷ്ടിയിൽ അന്ധനാകുന്നു." ഇങ്ങനെ, സ്നേഹത്തിൽ ഹൃദയം ഉരുകിയ ആനകദുണ്ടുഭി വസുദേവൻ, പഴയ സൗഹൃദം ഓർത്ത്, കണ്ണുകൾ കണ്ണീരിൽ നിറയിച്ച് കരഞ്ഞു. യദു വംശത്തിലെ Govindaയും രാമനും, ആ സ്നേഹത്തിന് നന്ദൻ നൽകിയ ആദരത്തിന് നന്ദൻ അവിടെ 'ഇന്ന്, നാളെ' എന്ന് ചിന്തിച്ച് മൂന്നു മാസം തുടരുകയും ചെയ്തു. അവസാനം, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞ നന്ദനും, അവന്റെ ബന്ധുക്കളും, വ്രജവാസികളും, ഏറ്റവും വിലയേറിയ ആഭരണങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും, വസ്ത്രങ്ങളും, മറ്റു സമ്മാനങ്ങളും സ്വീകരിച്ചു. വസുദേവൻ, ഉഗ്രസേനൻ, കൃഷ്ണൻ, ഉദ്ധവൻ, ബാലരാമൻ തുടങ്ങിയവർ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി, നന്ദൻ യദുക്കളോടൊപ്പം യാത്രയെടുത്തു. നന്ദനും, ഗോപന്മാരും, ഗോപികകളും, അവരുടെ മനസ്സ് Govindaയുടെ പാദപങ്കജങ്ങളിൽ ആകമാനം ലയിച്ചിരുന്നതിനാൽ, അവിടുത്തെപോലും മനസ്സും പാദങ്ങളും പിന്‍വലിക്കാൻ കഴിയാതെ, മഥുരയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു. ബന്ധുക്കൾ യാത്ര ചെയ്തതോടെ, കൃഷ്ണനെ ദേവതയായി ആരാധിക്കുന്ന വൃഷ്ണികൾ, മഴക്കാലം അടുത്തിരിക്കുന്നു എന്ന് കണ്ടു, വീണ്ടും ദ്വാരകയിലേക്ക് മടങ്ങി. യദു ദേവതകളുടെ മഹാ ഉത്സവം, തീർത്ഥയാത്രയ്ക്കിടയിൽ നടന്ന സൗഹൃദ സംഗമങ്ങൾ, മറ്റു സംഭവങ്ങൾ, അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾക്ക് വിവരിച്ചു. ഇങ്ങനെ, പവിത്രഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ 'തീർത്ഥയാത്രാ വിവരണം' എന്ന അഞ്ഞൂറ് നാലാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. അടുത്തതായി, രാജാവ് പരീക്ഷിതൻ ശുകമുനിയോടു ചോദിച്ചു: "ബ്രഹ്മണേ, രാമനും കൃഷ്ണനും തമ്മിലുള്ള സഹോദരിയെ കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അർജുനൻ അവളെ എങ്ങനെ വിവാഹം ചെയ്തു? അവൾ എങ്ങനെ എന്റെ മുത്തശ്ശിയായി?" ശുകമുനി പറഞ്ഞു: തീർത്ഥയാത്രയിൽ അർജുനൻ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ച്, പ്രഭാസയിൽ എത്തിയപ്പോൾ, തന്റെ മാതൃഭാഗത്തുള്ള സഹോദരിയെക്കുറിച്ച് കേട്ടു. ചിലർ രാമൻ അവളെ ദുര്യോധനനു നൽകും എന്ന് പറഞ്ഞു, മറ്റുള്ളവർ അതിനെ എതിർത്തു. അവളെ ആഗ്രഹിച്ച അർജുനൻ, മൂന്ന് ദണ്ഡം കൈവശമുണ്ടാക്കി, സന്യാസിയായി ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി. അവിടെ, തന്റെ ലക്ഷ്യത്തിനായി, അർജുനൻ മാസങ്ങളോളം താമസിച്ചു. നഗരവാസികളും, രാമനും, അവനെ തിരിച്ചറിയാതെ, ആവർത്തിച്ച് ആദരിച്ചു. ഒരു ദിവസം, രാമൻ അവനെ വീട്ടിലേക്ക് ക്ഷണിച്ച്, അതിഥിയായി ഭക്ഷണം ഒരുക്കി, വിശ്വാസത്തോടെ അർജുനൻ ആ അന്നം സ്വീകരിച്ചു. അവിടെ, അർജുനൻ ഒരു മഹത്തായ യുവനാരിയെ കണ്ടു, വീരന്മാർക്കു ആകർഷകമായ അവൾ, അർജുനന്റെ ഹൃദയം സ്നേഹത്തിൽ ഉണർന്നു, കണ്ണുകൾ പൂക്കളെപ്പോലെ വിരിഞ്ഞു. അവളും, അർജുനനെ കണ്ടപ്പോൾ, സ്വാഭാവികമായ സ്ത്രീസ്നേഹത്തിൽ, ലജ്ജാവശം പുഞ്ചിരിയും, ചായംകണ്ണും, ഹൃദയവും ദൃഷ്ടിയും അവനിൽ പതിച്ചു. അർജുനൻ, അവളെ നിരന്തരം ചിന്തിച്ചു, ആഗ്രഹം കൊണ്ട് മനസ്സു കുഴഞ്ഞു, സമാധാനം കിട്ടാതെ അവളുടെ സ്നേഹത്തിൽ ലയിച്ചു. ഒരു വലിയ ഉത്സവത്തിൽ, അവൾ രഥത്തിൽ കയറി കോട്ടയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. അർജുനൻ, അവളുടെ മാതാപിതാക്കളുടെ അനുമതിയും, കൃഷ്ണന്റെ അനുമതിയും നേടി, അവളെ രഥത്തിൽ കയറി കൊണ്ടുപോയി. രഥത്തിൽ നിന്ന് അർജുനൻ തന്റെ വില്ലെടുത്ത്, അവനെ തടഞ്ഞ വീരന്മാരെ ഓടിച്ചു, സ്വന്തം ജനങ്ങളെ ഒരു സിംഹം കരടികളെ ഓടിക്കുന്നതുപോലെ തടിർത്തു. ഇതറിഞ്ഞു, രാമൻ വലിയ സമുദ്രം പൂർണചന്ദ്രനിൽ കുലുങ്ങുന്ന പോലെ ഉണർന്നു. എന്നാൽ, കൃഷ്ണൻ, രാമന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ച്, സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം, അവനെ ശാന്തനാക്കി. ബലരാമൻ, വിവാഹത്തിൽ സന്തോഷം കൊണ്ടു, ആനകൾ, രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, പുരുഷന്മാർ, സ്ത്രീകൾ, ധനസമ്പത്ത് നിറഞ്ഞ സമ്മാനങ്ങൾ അയച്ചു. ശുകമുനി പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണന്റെ ഭക്തന്മാരിൽ, ശ്രുതദേവ എന്ന മഹാബ്രഹ്മണൻ, കൃഷ്ണനിൽ മാത്രം ഭക്തി പുലർത്തുന്നവൻ, എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളിലും തൃപ്തി നേടിയ, സമാധാനവും ജ്ഞാനവുമുള്ള, വാസനകളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നവൻ, മിതിലയിൽ, വിദ്യേഹ ദേശത്തിൽ, ഗൃഹസ്ഥനായി, യാദൃച്ഛികമായി ലഭിക്കുന്നതിൽ മാത്രം തൃപ്തിയായി, effortless duties ചെയ്തു. അവൻ, തീർത്ഥയാത്രയ്ക്കായുള്ള അന്നം മാത്രം സ്വീകരിച്ച്, അതിൽ തൃപ്തനായി, ആവശ്യമായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തിരുന്നു. അവിടുത്തെ രാജാവ് ബഹുലാശ്വൻ, മൈഥിലൻ, വിനയശീലിയായവൻ, അച്യുതനു പ്രിയനായവൻ. ഇരുവരെയും സന്തോഷപ്പെടുത്തി, ഭഗവാൻ ദാരുകൻ കൊണ്ടുവന്ന രഥത്തിൽ കയറി, സന്യാസികളും കൂട്ടിരിക്കുന്നു, വിദ്യേഹ ദേശത്തിലേക്ക് പോയി. നാരദൻ, വാമദേവൻ, അത്രി, കൃഷ്ണൻ, രാമൻ, അസിതൻ, അരുണി, ശുകമുനി, ബൃഹസ്പതി, കണ്വൻ, മൈത്രേയൻ, ച്യവൻ, മറ്റ് സന്യാസികൾ—അവരും കൂടെ. രാജാവേ, ഭഗവാൻ എവിടെയെങ്കിലും എത്തുമ്പോൾ, അവിടുത്തെ ജനങ്ങളും, ദേശവാസികളും, സ്നേഹത്തോടെ, സമ്മാനങ്ങൾ കൈവശം കൊണ്ടു, സൂര്യൻ ഗ്രഹങ്ങളോടൊപ്പം ഉദയിക്കുന്നതുപോലെ, ഭഗവാനെ വരവേൽക്കുന്നു. ആനർട്ട, ധൻവ, കുരു, ജാംഗല, കങ്ക, മത്സ്യ, പാഞ്ചാല, കുന്തി, മധു, കെകയ, കോസല, അർണ എന്നീ ദേശങ്ങൾ, മറ്റു പല ദേശങ്ങളും, ഭഗവാന്റെ പുഷ്പപങ്കജ സമാനമായ മുഖം, ദാനശീലവും, സ്നേഹവും നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളും, തങ്ങളുടെ കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് നിരീക്ഷിച്ചു—പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും. ഭഗവാന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ ഇരുണ്ട ദൃഷ്ടി കളഞ്ഞവർക്ക്, ലോകങ്ങളുടെ ഗുരു, സുരക്ഷയും, ദിവ്യരൂപദർശനവും നൽകി. ദേവതകളും മനുഷ്യരും പാടുന്ന കീർത്തികൾ, ആകാശം പോലെ വെളുത്തും, ദുഃഖം നശിപ്പിക്കുന്നതും, എല്ലാ ദിശകളിലും പടർന്നതും, കേട്ടുകൊണ്ട്, ഭഗവാൻ വിദ്യേഹ ദേശത്തിലേക്ക് ശാന്തമായി പ്രവേശിച്ചു. അച്യുതൻ എത്തിയെന്നു കേട്ടു, നഗരവാസികളും, ദേശവാസികളും, സന്തോഷം കൊണ്ട്, കൈകളിൽ സമ്മാനങ്ങൾ എടുത്തു, ഭഗവാനെ വരവേൽക്കാൻ മുന്നോട്ട് വന്നു.