ദൈവിക ദൗത്യം പൂര്ത്തിയായിരിക്കുന്നു; ഇനി ചെയ്യാനുള്ളത് നടക്കുന്നതിനായി, ആ മഹാനായ ഭഗവാന് ഇവിടെ കഴിയുന്ന കാലത്തോളം നിങ്ങള് എല്ലാവരും ശ്രദ്ധയോടെ കാത്തിരിക്കണം. അതിനിടെ, ധൃതരാഷ്ട്രന് തന്റെ സഹോദരന് സഹിതം, ഭാര്യ ഗന്ധാരിയും കൂടെ, ഹിമാലയത്തിന്റെ തെക്കോട്ടുള്ള മഹർഷികളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു. അവിടുത്തെ ദിവ്യമായ ഗംഗാനദി, ഏഴ് ചാനലുകളായി വിഭജിച്ച് ഏഴ് മഹർഷിമാര്ക്കായി ഏഴ് പ്രവാഹങ്ങളായി ഒഴുകുന്നു; അതിനാലാണ് അവളെ "സപ്തസന്ധി" എന്നു വിളിക്കുന്നത്. അവിടെ, ധൃതരാഷ്ട്രന് സമയാനുസരണം സ്നാനം ചെയ്ത്, വിധിപരമായ ഹോമങ്ങള് അര്പ്പിച്ച്, മനസ്സിനെ സമാധാനത്തിലാക്കി, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് ജലമാത്രം പാനമാക്കി ജീവിക്കുന്നു. ആasanaയും പ്രാണായാമവും ജയിച്ച്, ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങളും പിൻവലിച്ച്, ഹരിയെ ധ്യാനമാക്കി, രാഗ-അജ്ഞാനത്തിന്റെ മലിനതയെ നശിപ്പിച്ച്, സത്ത്വഗുണം മാത്രം നിലനിൽക്കുന്ന ശുദ്ധനായി അവന് മാറിയിരിക്കുന്നു. മനസ്സിനെ ജ്ഞാനത്തിലേക്ക് ലയിപ്പിച്ച്, "ക്ഷേത്രജ്ഞന്" എന്ന അറിവുകാരനെ ആത്മാവിലേക്ക് ലയിപ്പിച്ച്, ആത്മാവിനെ ബ്രഹ്മത്തിലേക്ക് ലയിപ്പിക്കുന്നു — ഒരു കുപ്പയിലെ ആകാശം ആകാശത്തിലേക്ക് ലയിക്കുന്നതുപോലെ — അവന് അങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു. മായയുടെ ശേഷിച്ച ഗുണങ്ങളും നശിപ്പിച്ച്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും നിയന്ത്രിച്ച്, ഭക്ഷണമെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, അവന് ഒരു തൂണുപോലെ നിലനിൽക്കുന്നു; എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചവന് എതിര്തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ മുന്നോട്ട് പോകട്ടെ. രാജാവേ, ഇന്നുമുതല് അഞ്ചാം ദിവസം അവന് ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും; അതു ചിതയില് ചൂടി ചിതാഭസമായി മാറും. ഭര്ത്താവിന്റെ ശരീരം അഗ്നിയില് ചുട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്, വിശ്വസ്തയായ ഭാര്യയും സഹോദര-in-lawഉം ചിതയ്ക്ക് പുറത്തു നിന്നു ഭര്ത്താവിനെ അഗ്നിയില് പ്രവേശിക്കുന്നതിനെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ഈ അത്ഭുതകരമായ വാർത്ത കേട്ടു, കുരു വംശത്തിലെ അംഗമായ വിദ്യുരന്, സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഒരുമിച്ച് അനുഭവിച്ച്, അവിടെ നിന്ന് തിരിഞ്ഞ് തീർത്ഥാടനത്തിനായി പുറപ്പെടും. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, നാരദനും തുംബുരുവും സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. യുദ്ധിഷ്ഠിരന് അവന്റെ വാക്കുകള് ഹൃദയത്തില് സൂക്ഷിച്ച്, ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ചു. ഇതെന്താണ്, അത്ഭുതകരമായത്? വാസുദേവന്, സകലജീവികളുടെ ആത്മാവായ ഭഗവാനില്, വ്രജവാസികളിലും അവരുടെ കുട്ടികളിലും മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത പ്രണയം വളരുന്നു. അവിടുത്തെ പ്രകൃതിദ്വിഷ്ടനായ മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും ഒരുമിച്ച് സൗഹൃദപൂര്വ്വം ജീവിക്കുന്നു; അജയനായ ഭഗവാന് അവിടുത്തെ വേഗത്തിലുള്ള മാന് മുതലായ ജീവികളോടൊപ്പം താമസിക്കുന്നു. അവിടെ, പരമ, അദ്വൈത, അനന്തനായ ഭഗവാന്, അതിരുകളില്ലാത്ത ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഉടമ, പശുപാലക ബാലന്റെ ബാലലീലകള് enact ചെയ്തു; കറുത്ത കാളകളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും തിരയുകയും, കൈയില് ഭക്ഷണം പിടിച്ച്, ബ്രഹ്മാവിന് കാണപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ വാഹനത്തില് നിന്ന് ഉടനടി ഇറങ്ങി, ഭഗവാന്റെ കാലുകളില് നാലു തലകളിലെ കിരീടങ്ങള് കൊണ്ട് സ്പര്ശിച്ച്, ഭൂമിയില് സ്വര്ണ്ണദണ്ഡം ഇടുന്നതുപോലെ നമസ്കരിച്ചു, സന്തോഷം നിറഞ്ഞ കണ്ണുനീര് കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തി. പുനഃപുനഃ ഉയര്ന്നു, ദീര്ഘകാലം കഴിഞ്ഞ് കൃഷ്ണന്റെ കാലുകളില് വീണു, മുമ്പ് കണ്ട മഹത്വം വീണ്ടും വീണ്ടും ഓര്ത്തു, അവന് ഇരുന്നു. പിന്നെ, പതിയെ എഴുന്നേറ്റ്, കണ്ണുകള് തുച്ഛമാക്കി, കഴുത്ത് താഴ്ത്തി, മുകുന്ദനെ നോക്കി, കൈകള് കൂടിച്ചേര്ത്ത്, വിനയവും സമാധാനവും നിറഞ്ഞു, ഭയവും സന്തോഷവും ചേര്ന്ന സ്വരത്തില് സംസാരിച്ചു. സൂതന് പറയുന്നു: അര്ജുനന് ദ്വാരകയിലേക്ക്, ബന്ധുക്കളെ കാണാനും, മഹത്വം നിറഞ്ഞ കൃഷ്ണന്റെ കര്മ്മങ്ങള് അറിയാനും പോയി. പല മാസങ്ങള് കഴിഞ്ഞിട്ടും അര്ജുനന് തിരികെ വന്നില്ല; കുരു വംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, ഭയാനകമായ അശുഭസൂചനകള് കാണപ്പെട്ടു. അവന് ഭയാനകമായ കാലചക്രത്തിന്റെ പ്രവാഹം, പ്രകൃതിയുടെ ക്രമം മറിഞ്ഞത്, ജനങ്ങളുടെ പെരുമാറ്റം മോശമായത് — കോപം, ലോഭം, കപടം എന്നിവയാല് ആടിപ്പിടിച്ച — കണ്ടു. ഇടപാടുകള് കൂടുതലും കപടമായതും, സൗഹൃദം കപടത്വം നിറഞ്ഞതും, പിതാവും മാതാവും സുഹൃത്തുക്കളും സഹോദരന്മാരും ദമ്പതികളും തമ്മില് വഴക്കുകള് ഉയര്ന്നു. ഇങ്ങനെയുള്ള ഭയാനക സൂചനകള് കാലം മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോള് ജനങ്ങളില് പ്രത്യക്ഷമായപ്പോള്, രാജാവ്, ലോഭവും അധര്മ്മവും ഉയരുന്നത് കണ്ടു, തന്റെ ഇളയ സഹോദരനോട് സംസാരിച്ചു. യുദ്ധിഷ്ഠിരന് പറഞ്ഞു: അര്ജുനന് ദ്വാരകയിലേക്ക് അയച്ചത്, ബന്ധുക്കളെ കാണാനും, മഹത്വം നിറഞ്ഞ കൃഷ്ണന്റെ കര്മ്മങ്ങള് അറിയാനുമാണ്. ഇപ്പോള് ഏഴ് മാസം കഴിഞ്ഞു; നിങ്ങളുടെ ഇളയ സഹോദരന് ഭീമസേനനും തിരിച്ചെത്തിയില്ല; എന്താണ് കാരണം, എനിക്ക് അറിയില്ല. ദിവ്യ മഹർഷി പ്രവചിച്ച കാലം വന്നുവോ, ഭഗവാന് ഭൂമിയിലെ ലീല ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള ഉദ്ദേശം വെച്ചതാണോ? അവന്റെ കൃപയാല് നമുക്ക് ധനം, രാജ്യം, ഭാര്യകള്, ജീവന്, കുടുംബം, പ്രജകള്, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച വിജയം, ലോകങ്ങള് എന്നിവ ലഭിച്ചു. ഈ ദാരുണ സൂചനകള് കാണൂ, മനുഷ്യരില് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ — ദൈവികവും ഭൂമിയിലും ശരീരത്തിലും — ഭയാനകവും അശുഭവും, നമ്മുടെ അടുത്ത് പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, ഭയം, ആശങ്ക നിറയ്ക്കുന്നു. എന്റെ ഉരുക്കളും കണ്ണുകളും കൈകളും പുനഃപുനഃ വിറയ്ക്കുന്നു; ഹൃദയവും അസ്ഥിരമാണ്; തീര്ച്ചയായും അശുഭം അടുത്തു വരുന്നു. തീപൊള്ളുന്ന വായുള്ള പെണ്ണ് ചാക്ക് ഉദയസൂര്യനോട് കുരയ്ക്കുന്നു; ഈ നായ എന്നെ ഭയപ്പെട്ടവനായി കരയുന്നു. മൃഗങ്ങള് ഇടതും വലതും ചുറ്റുന്നു; എന്റെ കുതിരകള് കരയുന്നത് കാണുന്നു. ഈ പാറ, മരണത്തിന്റെ ദൂതന്, അള്ള്, എന്റെ മനസ്സിനെ ഉല്ലാസമാക്കുന്നു; രാത്രിയില് പാറ്റയുടെ കുരച്ചും ഉറങ്ങാനാവാത്തതും ശൂന്യതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ദിശകള് പുകകൊണ്ട് നിറഞ്ഞു, കിഴക്കുകളും മലകളും വിറയ്ക്കുന്നു; വലിയ ഇടിമുഴക്കവും മിന്നലും ഉണ്ട്. കാറ്റ് കഠിനമായി വീശുന്നു, പൊടിയും ഇരുണ്ടതും പടര്ത്തുന്നു; മേഘങ്ങള് രക്തം മഴയായി ചിതറുന്നു, അതി ഭയാനകമായ രീതിയില്. സൂര്യന് കാന്തി നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഗ്രഹങ്ങള് ആകാശത്തില് കൂട്ടിയിടുന്നു; ആകാശം തീപിടിച്ചതുപോലെ, അന്യമായ ജീവികള് നിറഞ്ഞതുപോലെ തോന്നുന്നു. നദികളും ഒഴുക്കുകളും അശാന്തമാണ്; തടാകങ്ങളും മനസ്സുകളും അങ്ങേയറ്റം അശാന്തം; അഗ്നി പോലും ഗേഹി ഒഴിച്ചിട്ടും കത്തുന്നില്ല. ഈ കാലം എന്ത് കൊണ്ടുവരും? കുഞ്ഞുകാളകള് അമ്മയുടെ പാല് കുടിക്കുന്നില്ല; പശുക്കള് പാല് കൊടുക്കുന്നില്ല; പശുക്കള് കണ്ണുനീര് ഒഴിച്ച് കരയുന്നു; കാളകള് സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നില്ല. ദേവതകള് കരയുന്നു, വിയര്ക്കുന്നു, വിറയ്ക്കുന്നു; പട്ടണങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും, തോട്ടങ്ങളും തടാകങ്ങളും, ആശ്രമങ്ങളും, തിളക്കം, ആനന്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടു. എന്താണ് ഈ ദാരുണ സൂചനകള്? ഈ വലിയ സൂചനകള് കൊണ്ട്, തീര്ച്ചയായും ഭൂമി ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളും അവന്റെ ഭാഗ്യത്തോടു കൂടിയ മഹാരഥികളും നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിനാല് ഭൂമിയുടെ ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്, മനസ്സില് ഈ സൂചനകള് കൊണ്ടുള്ള ഉല്ലാസമുണ്ടായിരുന്നു; അപ്പോള്, അഞ്ജനയുടെ പതാകയുള്ളവന് യദു നഗരത്തില് നിന്ന് തിരികെ വന്നു. അവന് അപ്പോള് അദ്യത്വം പ്രകടിപ്പിച്ച്, യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ കാലുകളില് വീണു; മുമ്പ് കണ്ടതുപോലെ അല്ല, വിഷാദം നിറഞ്ഞ മുഖം, കണ്ണുകളുടെ തളിരില് നിന്നു കണ്ണുനീര് പൊഴിഞ്ഞുകൊണ്ട്, തല താഴ്ത്തി നിന്നു.