दशार्ह वंशज कृष्णाने परवानगी दिल्यावर, सुदर्शनाने त्याच्या प्रदक्षिणा घालून नमस्कार केला आणि स्वर्गात गेला. त्यानंतर नंदाचा त्रास दूर झाला. कृष्णाची दिव्य शक्ती पाहून व्रजवासीय आश्चर्यचकित झाले; त्यांनी त्या ठिकाणी आपली पूजा पूर्ण केली आणि व्रजमध्ये परतले, आनंदाने त्या घटनेची चर्चा करत. कधीतरी गोविंद आणि राम, दोघेही अद्भुत सामर्थ्याचे धनी, व्रजच्या स्त्रियांमध्ये रात्रीच्या वेळी वनात आनंदाने रमले. ते सजलेले, सुगंधित, फुलांच्या हारांनी आणि स्वच्छ वस्त्रांनी नटलेले होते; व्रजच्या स्त्रिया त्यांच्या मैत्रीने बांधल्या गेल्या होत्या आणि मधुर गाण्यांनी त्यांना गात होत्या. रात्रीची सुरुवात झाली, तारे आणि चंद्र आकाशात चमकू लागले. जाईच्या सुगंधाने आणि मदमस्त मधमाशांच्या गुंजारवाने वातावरण भरून गेले, कमळाच्या तलावातून आलेल्या वाऱ्याने ही सुगंध सर्वत्र पसरवली. सर्वजण एकत्र गात होते, त्या संगीताने सर्व प्राण्यांचे मन आणि कान आनंदित झाले; ते एकाच वेळी सुरेख सुरात गात होते. त्या गाण्याचा प्रभाव इतका होता की गोपिका, राजन, स्वतःला विसरून गेल्या; त्यांच्या वस्त्रांची गाठ सुटली, केस आणि हार विस्कळीत झाले. त्या सर्व आनंदात हरवून, गात आणि खेळत असताना, कुबेराचा अनुयायी शंखचूड तिथे आला. कृष्ण आणि राम पाहत होते; शंखचूडाने स्त्रियांना एकत्र बघितले आणि त्यांना उत्तर दिशेला घेऊन जाऊ लागला, कोणतीही भीती न बाळगता. स्त्रिया "कृष्णा! रामा!" असे ओरडत होत्या; आपले साथीदार पकडले गेल्याचे पाहून कृष्ण आणि राम, जणू आपली गायी चोरून नेणाऱ्या चोराचा पाठलाग करणारे भाऊ, त्वरित त्यांच्या मागे धावले. "घाबरू नका!" असे आश्वासक आवाजात सांगत, दोघे सामर्थ्यवान भाऊ, हातात गदा घेऊन, त्या दुष्ट यक्षाचा पाठलाग करू लागले. मृत्यू आणि काळासारखे ते दोघे येताना पाहून, शंखचूडाने स्त्रियांना सोडून दिले आणि स्वतःचे प्राण वाचवण्यासाठी पळून गेला. गोविंद त्याच्या मागे धावत राहिला, त्याच्या मस्तकावरील रत्न घेण्याचा निर्धार केला; बळराम स्त्रियांना संरक्षण देण्यासाठी मागे राहिला. दूर नसताना, गोविंदाने शंखचूडाच्या डोक्यावर घुसा मारला आणि मस्तक रत्न व त्याचा साथी रत्न घेतला. शंखचूडाचा वध करून, गोविंदाने तेजस्वी रत्न घेतले आणि प्रेमाने तो आपल्या मोठ्या भावाला दिला; स्त्रिया हे सर्व पाहत होत्या. शुकदेव म्हणतात: गोपिका, कृष्णा गायी चरायला जंगलात गेल्यावर, त्याच्या लीला गात, दुःखात दिवस घालवू लागल्या. त्या म्हणतात: जेथे मुकुंद बासरी वाजवतो, ती ओठांवर धरतो, डावा गाल डाव्या हातावर टेकतो, भुवया नाचतात, नाजूक बोटे मार्ग शोधतात—तो आम्हाला बोलावतो. देवांच्या स्त्रिया आणि सिद्ध, हे ऐकून आश्चर्यचकित झाल्या; लाजाळू, प्रेमबाणांनी भेदलेल्या, त्यांनी वस्त्र विसरून दिली. अहा, अद्भुत मुलींनो, ऐका: नंदनंदन, दुःखींचा आनंददाता, जेव्हा बासरी वाजवतो, त्याच्या छातीवर हार आणि हास्य वीजेसारखे झळकतात. व्रजचे बैल, हरणे, गायी, बासरीच्या आवाजाने मंत्रमुग्ध होतात; तोंडात गवत, कान ताठ, ते जणू चित्रात रंगविल्यासारखे, निश्चल आणि शांत बसतात. मोरपिसे, रंगीत खनिज आणि पाने अंगावर घालून, कुस्तीगारासारखा वेष घेत, मुकुंद कधीकधी गोपांबरोबर गायी बोलावतो. नद्या, त्यांच्या प्रवाहात कृष्णाच्या पायातील धुळीचा सुगंध वाऱ्याने वाहत, त्याच्यासाठी तळमळतात; त्यांच्या "हात"—प्रवाह—प्रेमाने थरथरतात, पाणी स्थिर होते. मूळ पुरुष, पर्वताधिपतीसारखा, मित्रांनी त्याच्या शौर्याची स्तुती करतो, आणि वनात फिरत, बासरीने पर्वतरांगांवर गायी बोलावतो. वनातील वेल्या आणि झाडे, फुलाफळांनी भरलेली, जणू विष्णूला प्रकट करतात; मधाच्या प्रवाहाने फांद्या झुकतात, प्रेमाने रोमांचित होतात, आणि पुष्पे फुलतात. तिलक, वनफुलांचा हार, दिव्य सुगंध, मधयुक्त तुलसी घालून, कृष्ण बासरी वाजवतो; मदमस्त मधमाशा त्याच्या सन्मानार्थ गाणे गातात. तळ्यात, बगळे, हंस, पक्षी, सुंदर गाण्याने मंत्रमुग्ध होतात; हरिच्या जवळ जातात, मन शांत, डोळे मिटून, मौन राखून त्याची पूजा करतात. साथीदारांसह, हार आणि आभूषणांनी सजलेला, डोंगराच्या उतारावर, कृष्ण बासरीच्या आवाजाने गोपिकांना आनंद देतो; त्या आनंदाने जगभर पसरतो. मेघ, मर्यादा लक्षात ठेवून, मंद गर्जना करतो, मित्रासारखा फुलांचा वर्षाव करतो, छत्री बनवतो. गायी सांभाळण्यात कुशल, बासरी वाजवण्यात निपुण, तुमचा पुत्र, ओठांवर बासरी ठेवून, स्वतःचे नवे सूर निर्माण करतो. हे ऐकून, देवांचे अधिपती—इंद्र, शिव, ब्रह्मा आणि ऋषी—मान आणि मन झुकवतात, गोंधळतात, सत्य ओळखू शकत नाहीत. गायींच्या खुरांवर ध्वज, वज्र, कमळ, अंकुश अशा चिन्हे असतात; त्या बासरीच्या आनंदाने व्रजभूमीला शांत करतात, खुरांच्या जखमा झाकतात. कृष्ण जाताना, त्याच्या चंचल कटाक्षाने आणि मनात जागा झालेल्या इच्छेने आम्ही गोंधळलेले; आम्हाला कळत नाही आम्ही कुठे जातो, आमचे केस किंवा वस्त्रे कशी आहेत. कधीकधी, तुलसीच्या सुगंधी हाराने सजलेला, कृष्ण गायी मोजतो, आणि प्रिय मित्राच्या खांद्यावर हात ठेवून, चालत चालत गातो. बासरीच्या आवाजाने मन फसवलेल्या कृष्णाच्या पत्न्या, मनाने कृष्णामध्ये तल्लीन, त्याच्या गुणांच्या समुद्राच्या मागे, हरणे—गोपिकांसारखी घरातून मुक्त—त्याच्या मागे जातात. जाईच्या हारांनी आणि उत्सवी वस्त्रांनी स्वागत, गोपाल आणि गायींच्या गराड्यात, यमुनेच्या तीरावर, नंदनंदन, तुझा पुत्र, आपल्या मित्रांना खेळात आनंदित करतो. संधलवूडच्या सुगंधाने भरलेला सौम्य वारा कृष्णाचा सन्मान करण्यासाठी वाहतो; देवगायनांच्या समूहांनी संगीत, गाणे, अर्पण करून त्याची स्तुती करतात. व्रजच्या गायींवर प्रेम करणारा, मार्गावर वडीलधाऱ्यांचा सन्मान घेत, दिवसाच्या शेवटी सर्व गायी घरी नेतो; त्याच्या बासरीच्या आवाजाने त्याची कीर्ती गातात. त्याच्या चेहऱ्यावर श्रमाचा तेज, हारावर खुरांनी उडवलेली धूळ, तो येतो, मित्रांना आशीर्वाद देण्यासाठी—तो राजा जो देवकीच्या गर्भातून जन्मला. त्याच्या डोळ्यात आनंदाने हलके हलके फिरणारे, हारधारी, मित्रांचा सन्मान करणारा, त्याचे ओठ जुझुब फळासारखे फिकट, त्याच्या मऊ गालांवर सोन्याच्या कुंडल्यांचा शोभा. यदूंचा अधिपती, हत्तींच्या राजामध्ये खेळत, दिवसाच्या शेवटी रात्रीच्या अधिपतीसारखा येतो; आनंदाने तेजस्वी चेहरा, गावाकडे येतो, व्रजच्या गायींना दिवसाच्या तापातून मुक्त करतो.