ପ୍ରିୟା, ତୁମେ କି ନିଜ ପରିବାରଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ହୃଦୟରେ ସଦା ଶୂନ୍ୟତା ଓ ବଞ୍ଚିତତା ଅନୁଭବ କରୁଛ? କିମ୍ବା ତୁମ ଭାବନା ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ଅଛି? ଯଦି ଏହା ନୁହେଁ, ତେବେ ଦୁଃଖ ପାଇଁ କିଛି କାରଣ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ତୁମକୁ ସ୍ଵାଗତ! ତୁମେ ଏତେ ଦ୍ରୁତ ଆସିଛ! ଆମେ କେହି ମଧ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଇନାହିଁ, ଦୟାକରି ଆସ, ଭଲଭାବେ ଖାଅ।” ତାପରେ ହୃଷୀକେଶ, ମୁହଁରେ ହସ ନେଇ, ପିଲାମାନେ ସହିତ ଖାଇଲେ, ସେମାନେ ପାଇଥନ୍ ସାପର ଚର୍ମ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଗାଁକୁ ଫେରି ଆସିଲେ। ମୟୂରପିଛ, ଫୁଲ ଓ ତାଜା ଖଣିଜ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ବାଂଶୀ ଓ ଶିଂଗାର ମହୋତ୍ସବ ମଧ୍ୟରେ, ବଛାମାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତି ଗାଇ, ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶୁଭେଚ୍ଛା ପାଇ, କୃଷ୍ଣ ଗୋପାଳ ଗ୍ରାମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଇ ଦିନ, ଯଶୋଦା ଓ ନନ୍ଦଙ୍କ ପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସର୍ପ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲା, ଏବଂ ଆମେ ଏହାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଲୁ—ଏଭଳି ଗାଁରେ ପିଲାମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ତାପରେ, ରାଜା ପଚାରିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଏମିତି ଅତିଶୟ ପ୍ରେମ କିପରି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା ଆଗରୁ କେହି ନିଜ ସନ୍ତାନ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିନଥିଲେ? ଦୟାକରି ଏହା ଖୋଲାସା କର।" ଶୁକଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ରାଜନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ; ପୁତ୍ର, ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି କେବଳ ଏହି ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ମାନ୍ୟ। ଯେପରି ନିଜ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଆସକ୍ତି ଥାଏ, ସେପରି ସନ୍ତାନ, ଧନ, ଘର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପରେ ଏମିତି ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଦେହକୁ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେହକୁ ତାହାର ଅନୁସରଣକାରୀମାନେ ପରି ଏତେ ପ୍ରିୟ ମାନ୍ୟନ୍ତି ନାହିଁ। ଯଦି ଦେହକୁ ‘ମୋର’ ବୋଲି ଭାବାଯାଏ, ତଥାପି ତାହା ଆତ୍ମା ପରି ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ; କାରଣ ଦେହ ବୃଦ୍ଧ ହେଲାପରେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ପ୍ରତି ଆଶା ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଜୀବଜନ୍ତୁ ପାଇଁ ନିଜ ଆତ୍ମା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ; ଏହି ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଛି। ଏହି ଆତ୍ମା ହେଉଛି କୃଷ୍ଣ; ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଆତ୍ମା; ସେ ଜଗତ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଜ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦେହଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ଏଠି ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ ଚଳନ ଓ ଅଚଳନ; ପ୍ରଭୁଙ୍କର ସମସ୍ତ ରୂପ ଏଠି ଅଛି, ଏହି ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅର୍ଥ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ; ଏହିପରି, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ୱଭାବ ବ୍ୟତୀତ କିଛି ସତ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ମୁରାରିଙ୍କ ଶିଶୁପଦପଦ୍ମ ନିକଟରେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାରର ସମୁଦ୍ର ବଛାର ଖୁର ଚିହ୍ନ ପରି ଛୋଟ ହୋଇଯାଏ; ସେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି କେବେ ଦୁଃଖର ସ୍ପର୍ଶ ହୁଏ ନାହିଁ। ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ହେ ରାଜନ, ହରିଙ୍କ ଶିଶୁ ଓ ବାଳ୍ୟ କାଳର କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଯାହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେସବୁ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି। ମୁରାରିଙ୍କ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ—ପାପୀଙ୍କ ନାଶ, ମେଦାନରେ କ୍ରୀଡ଼ା, ମନ୍ଦ ଓ ପ୍ରକାଶିତ ରୂପ, ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ—ଏହି କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ଗୁଣଗାନ କରି, ମଣିଷ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏପରି, ଲୁଚିବା, ସେତୁ ବନେଇବା, ବାନର ପରି ଲମ୍ବିବା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରୀଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନେ ଭୃଜରେ ତାଙ୍କର ବାଳ୍ୟକାଳ କାଟିଲେ। ଏହିପରି ଘଟଣା ପରେ, ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: ଏଭଳି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମିତ୍ର, ଅର୍ଜୁନ, ତାଙ୍କ ରାଜସ୍ୱଳ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିକଳ୍ପ ବିହୀନ ହେଲେ, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅନେକ ସନ୍ଦେହରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ମୁଝିଗଲା, ତାଙ୍କ ତେଜ ଅପସାରିଗଲା; ସେ ମାତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, କିଛି କହିପାରୁନଥିଲେ। ବହୁତ ଚେଷ୍ଟାରେ ଦୁଃଖକୁ ଦମନ କରି, ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ପୁଞ୍ଜି, ତାଙ୍କ ହାତରେ ପୋଛିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିୟୋଗର ଅତିରିକ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭାସିଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁତ୍ୱ, ସାମୀପ୍ୟ ଓ ପ୍ରେମକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଭାବରେ ସେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଧୁର ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ଭାବି, ତାଙ୍କ ଭାଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ। ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, “ମୁଁ ଠକିଛି, ହେ ମହାରାଜ, ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ମୋର ବନ୍ଧୁ ଭାବରେ ଦେଖା ଦେଲେ; ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋର ସେଇ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବିତିଲେ, ସଂସାର ନିରସ ଲାଗେ; ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ବିନା, ମୁଁ ମୃତ ଭଳି ଅନୁଭବ କରୁଛି। ତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ, ମୁଁ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଗୃହରେ ସ୍ୱୟଂବରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଅଭିମାନୀ ରାଜାମାନେ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ସେମାନେକୁ ଜିତିଲି, ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଜିତି, କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଜିତିଲି। ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ, ମୁଁ ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଲି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଜିତି, ମାୟାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ସଭା ଲାଭ କଲି; ଏବଂ ରାଜାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୁମ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପହାର ଆଣିଲେ। ତୁମ ଶକ୍ତିରେ, ହେ ରାଜା, ଭୀମ, ତୁମ ଅନ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ ଭାଇ, ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ସମାନ, ସମସ୍ତ ଭୂପତିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଜିତିଲେ; ସେମାନେ ଉପହାର ଆଣିଲେ। ତୁମ ମହାନ ଯଜ୍ଞରେ, ତୁମ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଶୁଭ୍ର ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଜୂଆରେ ହାରିଥିବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସଭାରେ ଅପମାନ କଲେ; ତାଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଲା, ତାଙ୍କ ଚୁଲି ଖୋଲିଗଲା—ସେ ମହିଳାମାନେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ। ସେ ଯିଏ ଆମକୁ ଅରଣ୍ୟରେ ରକ୍ଷା କଲେ, ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହେବାବେଳେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଆମେ କେବଳ ଶାକ ଖାଇ ଅସହାୟ ହେଲୁ, ସେ ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ତିନି ଲୋକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ, ଆମେ ଜଳରେ ଅନେକ ବିପଦରେ ଘେରାଇ ରହିଥିଲୁ।