ଏହି ସମୟରେ, ମହାଯୋଗୀ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଦେଖି ସବୁଠୁ ଗୁରୁତର ପାପ ମଧ୍ୟ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଶ୍ୱର ହେବାକୁ ଲାଗିଲା, ଯେପରି ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଦେଖି ଭାବିଲେ, “ପାଣ୍ଡବସୁତମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ। ସେ ତ ନିଜ ବଂଶକୁ ସ୍ନେହ କରି ନିଜ ପିତୃବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।” ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମରଣଶୀଳ ମାନବମାନେ, ବିଶେଷକରି ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୀପରେ ଅଛନ୍ତି, ଏପରି ଦୁର୍ଲଭ ଦର୍ଶନ କେମିତି ପାଇପାରିବେ? ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମନ ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ନିଶ୍ଚଳ, ସେ ନିଜେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଅବସରରେ, ପରୀକ୍ଷିତ୍ ରାଜା କହିଲେ, “ଓ ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ମୃତ୍ୟୁ ସମୀପରେ ଥିବା ମଣିଷ କେଉଁପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପାଇବା ପାଇଁ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ? କ’ଣ ଶୁଣିବା, ପଢିବା, କରିବା, ସ୍ମରିବା କିମ୍ବା ପୂଜିବା ଉଚିତ? ଯଦି ଏହା ବିପରୀତ କିଛି ଅଛି, ତେବେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।” ଏହିପରି ଦୟାଳୁ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସୂତଦେବ କହିଲେ, “ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମାନପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଶୁଣି, ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବ ଜ୍ଞାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଶ୍ରୀଙ୍କ ଗୁଣ ହେଉଛି ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ଆନନ୍ଦ ହେଉଛି ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖର ସମାପ୍ତି। ଦୁଃଖ ହେଉଛି ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ। ଜ୍ଞାନୀ, ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷକୁ ଜାଣନ୍ତି। ମୂର୍ଖ ଦେହରେ ଆତ୍ମବୁଦ୍ଧି କରନ୍ତି; ମୋର ପଥ ହେଉଛି ବେଦ। ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଅସ୍ଥିର, ସେଠା ଅପଥ; ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣ ଉଦୟ ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ। ନରକ ହେଉଛି ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅହଂକାର; ବନ୍ଧୁ, ଗୁରୁ ଓ ଆତ୍ମା ଏକ। ଦେହ ହେଉଛି ଘର; ଗୁଣରେ ଧନୀ ହେଉଛି ମନୁଷ୍ୟ; ଯିଏ ସତ୍ୟରେ ଧନୀ, ସେଇ ଧନୀ। ଯିଏ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ସେ ଦରିଦ୍ର; ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିପାରିନାହାନ୍ତି, ସେ ଦୟନୀୟ; ଯାହାର ମନ ଗୁଣରେ ଅସକ୍ତ ନୁହେଁ, ସେ ପ୍ରଭୁ; ଗୁଣରେ ଆସକ୍ତି ହେଉଛି ବିପରୀତ। ହେ ଉଦ୍ଧବ, ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଉତ୍ତର ମିଳିଛି। ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଲକ୍ଷଣ ଆଉ ବିସ୍ତାର କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଧର୍ମରେ ଅଧର୍ମ ଦେଖିବା ଅପରାଧ, ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଦୁହିଁରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।” ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଉପଦେଶର ପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏହି ସମୟରେ, ଗୋପମାନେ ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ନିବାନ୍ଧିବା ଓ ପ୍ରଲମ୍ବାସୁର ବଧ ଘଟିଥିଲା, ଏ ସବୁ କଥା ଶୁଣାଇଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବୃଦ୍ଧ ଗୋପମାନେ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତା ଭାବିଲେ। ତା’ପରେ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସିଗଲା। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ଋତୁରେ ଜୀବନ୍ତ ହେଲେ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ମେଘର ଗର୍ଜନରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା। ଘନ ମେଘରେ ଆକାଶ ଢାକିଯିବା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକ ଓ ଗର୍ଜନରେ ଯେପରି ଗୁଣବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମ ଗୁଣମୟ ଦେଖାଯାଏ, ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ଅଷ୍ଟମାସ ଧରି ଭୂମିରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ଜଳକୁ ମେଘମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଫେରାଇ ଛାଡ଼ିଲେ। ବଡ଼ ମେଘ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସହିତ, ତୀବ୍ର ବାୟୁରେ ଉଡ଼ି ଦୟାର ସମାନ ଜଳ ବର୍ଷାଇଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପୋଡ଼ି ଶୁଷ୍କ ଭୂମି, ବର୍ଷାରେ ଭିଜି ଆପଣ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଥିବା ଉପବାସୀ ଦେହ ପୁନଃ ଶକ୍ତି ପାଇଥିବା ପରି ହେଲା। ରାତି ଆରମ୍ଭରେ କେବଳ ଜୁଗନ୍ତି ଅନ୍ଧକାରକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଲେ, ଗ୍ରହମାନେ ନୁହେଁ; ଯେପରି କଳିଯୁଗରେ ପାପରେ ବେଦ ନାସ୍ତିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚମକେ ନାହିଁ। ମେଘର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ନିରବ ବେଙ୍କମାନେ ଏବେ ଡାକିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ବ୍ରତ ପରେ ମନ୍ତ୍ରପାଠ କରନ୍ତି। ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପଥରେ ବହୁଥିବା ଛୋଟ ନଦୀମାନେ ଏବେ ପୁନଃ ନିଜ ପଥରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ, ଯେପରି ସ୍ୱାଧୀନ ପୁରୁଷଙ୍କ ଧନ ଓ ଶରୀର ଶକ୍ତି ପୁନଃ ଆସେ। ଭୂମି ହରିତ ଘାସ ଓ ରକ୍ତିମ ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ କୀଟରେ ଆଛାଦିତ ହେଲା, ଚାତୁମାସ୍ୟର ଶ୍ରୀର ନିମିତ୍ତରେ ପୁରୁଷମାନେ ଧନ୍ୟ ହେଲେ। ଖେତ ଶସ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, କୃଷକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଭିମାନୀମାନେ ଭାଗ୍ୟର ଅବିଧାନ ନ ଜାଣି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଭୂମି ଓ ଜଳର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବର୍ଷାରେ ପୁନଃ ଶୋଭିତ ହେଲେ, ଯେପରି ହରିଙ୍କ ସେବାରେ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି। ବହୁ ନଦୀ ମିଶି ନଦୀ ତରଙ୍ଗିତ ଏବଂ ବାୟୁବେଗରେ ଚଞ୍ଚଳ ହେଲା, ଯେପରି ଅପକ୍ୱ ଯୋଗୀଙ୍କ ମନ ରାଗ ଓ ଗୁଣରେ ଅସ୍ଥିର। ପର୍ବତମାନେ ବର୍ଷାର ଝରଣାରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଅଚଳ ରହିଲେ, ଯେପରି ଯାହାର ମନ ପରମେ ନିଶ୍ଚଳ। ଘାସରେ ଆଛାଦିତ ଅପରିଚିତ ପଥ ହେଲା, ଯେପରି ବେଦ ପଥ କଳିଯୁଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଅଦୃଶ୍ୟ। ମେଘମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯେପରି ତାଳମାତ୍ରିକ, ସେପରି ମଣିଷମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ଅସ୍ଥିର ହେଲା; ନାରୀମାନଙ୍କ ନିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟ ଥିଲା ନାହିଁ। ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ନିର୍ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଗୁଣ ଧାରଣ କଲା, ଯେପରି ଗୁଣ ପ୍ରକାଶ ହେଲେ ନିର୍ଗୁଣ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଅନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ରମା, ମେଘରେ ଢାକା, ନିଜ ଆଲୋକରେ ଅପ୍ରଭାଶାଳୀ ହେଲେ, ଯେପରି ଅହଂକାରରେ ଅନ୍ଧ ମଣିଷ ନିଜ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଚମକେ ନାହିଁ। ମୟୂରମାନେ ମେଘ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଘରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲେ, ଯେପରି ଭକ୍ତମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ଆସିବା ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଗଛମାନେ ମୂଳରେ ଜଳ ପାଇ ନିଜ ଆକୃତି ପୁନଃ ପାଇଲେ, ଯେପରି ଏକାଗ୍ରତାରେ ଶୋଷିତ ହୋଇ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଲେ ପୁନଃ ଶକ୍ତି ଆସେ। ବକମାନେ ନିର୍ଜଳ ସରୋବର ଓ ଜିଳିକାରେ ବସିଲେ, ଯେପରି ଅନାବଶ୍ୟକ ଆଶାରେ ଲୋକମାନେ ଘରେ ବସନ୍ତି। ବର୍ଷାର ଝରଣା ତଟବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା, ଯେପରି କଳିଯୁଗରେ ନାସ୍ତିକମାନଙ୍କ ମିଥ୍ୟା କଥାରେ ବେଦ ମାର୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ। ମେଘମାନେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ହୋଇ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଅମୃତ ସମାନ ଜଳ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଧନୀମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ସମୟରେ ଦାନ କରନ୍ତି।