ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଖେତ୍ରଜ୍ଞ, ଚେତନା ସହିତ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରୁଷ ଜଳରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ଯେପରି ନିଦ୍ରାରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ପ୍ରାଣବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଛଡା ସେ ଜାଗିପାରିନାହାନ୍ତି, ତେଉଁପରି ଏକ ଯୋଗମୟ ମନ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ବିରାଗ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ ନିଜ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀକୁ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ଶୁକଦେବ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଘଟଣା କଥା କହିଲେ—ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ ଉପବନବାସୀଙ୍କୁ ବର୍ଷାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପରେ, ସୁରଭି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୋଲୋକରେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଲଜ୍ଜା ଭାବରେ, ନିଜ ଅପରାଧ ପାଇଁ ଶରମିତ, ଏକା ଏକା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କ ପାଦକୁ ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇଁଲେ, ଯେଉଁ ମୁଣ୍ଡ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଦେଖି ଓ ଶୁଣି, ତିନି ଲୋକର ଶାସକ ଭାବର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ହାତ ଜୋଡି କଥା କହିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—"ତୁମର ନିବାସ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତା, ଶାନ୍ତ, ତପସ୍ୱୀ ଓ ରାଗ ଅନ୍ଧକାରରୁ ମୁକ୍ତ। ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଗୁଣର ବହିବା ତୁମକୁ ବାନ୍ଧିପାରେନି, ତୁମର କେହି ଆସକ୍ତି ନାହିଁ। ତେବେ ଅଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲୋଭ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ କେମିତି ହେବ? ତଥାପି, ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ଓ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଦମନ ପାଇଁ ତୁମେ ଶାସନ ଧରିଛ।" "ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତା, ଶିକ୍ଷକ, ଶାସକ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ କାଳ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ତୁମେ ନିଜ ବିକଳ୍ପ ରୂପ ଧରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଜଗତର ମହାଶ୍ୱର ଭାବରେ ଅହଂକାରୀଙ୍କ ଅହଂକାର ହରିଛ।" "ମୋ ଭଳି ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅବହେଳା କରି ନିଜକୁ ଜଗତର ଶ୍ୱାମୀ ଭାବିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମକୁ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଅହଂକାର ହରାଇ ଦୃଢ ମାର୍ଗ ଛାଡ଼ି ଅସମ୍ମାନ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି; ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଉପଦେଶ ଫଳଦାୟୀ।" "ଏହି କାରଣରୁ, ମହାପ୍ରଭୁ, ମୋର ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କର, ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତି ଅହଂକାରରୁ ଘଟିଥିଲା। ମୋର ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିଲା; ଏପରି ଅଯୋଗ୍ୟ ଚିନ୍ତା ଆଉ କେବେ ମୋରେ ଆସିନପାରୁ।" "ତୁମର ଅବତାର ଏ ଭୂମିର ଭାର ହଟାଇବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାସକଙ୍କ ଦଳ ନାଶ କରିବା ଓ ପଦାନୁସରୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ।" "ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ମହାପୁରୁଷ, ମହାତ୍ମା; ଵାସୁଦେବ, କୃଷ୍ଣ, ସାତ୍ୱତଙ୍କ ନାୟକ।" "ଏହି ଅନେକ ରୂପ ଧରିଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ରୂପ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତର ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ମୁଁ ଅହଂକାର ଓ ବିସ୍ତରିତ କ୍ରୋଧରେ ଗୋପଗ୍ରାମକୁ ଝଡ଼ ଓ ବାତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲି, ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ ହେବା ପରେ।" "ତୁମ ଦୟାରେ ମୋର ଅହଂକାର ହରାଇଛି ଓ ଫଳହୀନ ଚେଷ୍ଟା ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ମୁଁ ତୁମରେ ଶରଣ ନେଉଛି, ପ୍ରଭୁ, ଶିକ୍ଷକ ଓ ଆତ୍ମା।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏପରି ଭାବରେ ମଘବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ତାପରେ ମହାପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ହସି, ଗମ୍ଭୀର ମେଘ ଭଳି ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ। "ମଘବାନ, ମୁଁ ତୁମର ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲି ତୁମକୁ ଉପକାର କରିବା ପାଇଁ, ଯେପରି ତୁମେ ସଦା ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବର ଅହଂକାରରେ ମତି ଭ୍ରମିତ ହେବା ନାହିଁ।" "ଧନ ଓ ଶକ୍ତିର ଅହଂକାରରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦଣ୍ଡଧାରୀକୁ ଦେଖିପାରେନି; ମୁଁ ଦୟା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପଦ ହରିନେଉଛି।" "ଏବେ ଯାଅ, ଶକ୍ର; ସମସ୍ତ ଭଲ ହେଉ। ମୋ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କର; ଅହଂକାର ଛାଡ଼ି ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ ରୁହ।" ଏହା ପରେ ସୁରଭି ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ସହିତ ଗୋପରୂପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ନମସ୍କାର କଲେ। ସୁରଭି କହିଲେ—"କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ମହାଯୋଗୀ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତର ମୂଳ, ତୁମେ ଜଗତର ନାୟକ ଭାବରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛ, ଅଚ୍ୟୁତ।" "ତୁମେ ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର ନୁହଁ, ଜଗତର ନାୟକ; ଗାଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା ଓ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ତୁମେ ଅଛ।" "ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉଦ୍ଦିପନାରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ; ତୁମେ ଭୂମିର ଭାର ହଟାଇବା ପାଇଁ ଅବତରିଛ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସୁରଭି ନିଜ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ, ଏବଂ ଏରାବତ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଆଣି ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତା ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବୀମାନେ ଦଶାର୍ହବଂଶୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ "ଗୋବିନ୍ଦ" ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ତୁମ୍ବୁରୁ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ହରିଙ୍କର ଯଶ ଗାଇଲେ, ଯାହା ଜଗତର ଦୁଷ୍ଟତା ହରିଥାଏ; ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଦେବତା ନାୟକମାନେ ନମସ୍କାର କଲେ ଓ ଫୁଲର ବିଲକୁଳ ବର୍ଷା କଲେ; ତିନି ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଆସିଲା, ଗାଁମାନେ ଦୁଧ ଧାରା ଦେଲେ। ନଦୀ ଓ ଗଛ ମଧୁ ଝରିଲେ; ଧାନ ଓ ଔଷଧି କୃଷି ଛଡା ଉଗିଲେ, ପାହାଡ଼ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦେଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ—even ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବରେ ଥିବା—ଶତ୍ରୁତା ଛାଡ଼ିଲେ। ଏପରି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଗାଁ ଓ ଗୋପଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହା ପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ପୂଜା କରିବା ସମୟରେ, ଦୁର୍ଗା, ବିନାୟକ, ବ୍ୟାସ, ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ, ଶିକ୍ଷକ ଓ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ନିଜ ଦିଗରେ ମୁହଁ କରି, ଅର୍ପଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର କରିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦନ, କପୁର, କୁଙ୍କୁମ, ଅଗୁରୁ ଓ ଖୁସି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦିନ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ, ଯଦି ସମ୍ପଦ ଅଛି। ସ୍ୱର୍ଣ୍ଘର୍ମନ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ମହାପୁରୁଷ-ବିଦ୍ୟା, ପୌରୁଷ ସୂକ୍ତ, ସାମନ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବସ୍ତ୍ର, ପବିତ୍ର ତାଗ, ଗହଣା, ପତ୍ରମାଳା, ଖୁସି ଲେପ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତ ଭାବରେ ମୁଁକୁ ସଜାଇବା ଉଚିତ। ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ, ଆଚମନ, ଖୁସି, ଫୁଲ, ଅଭିଜ୍ଞ ଚାଉଳ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଭୋଗ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୋତେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।