ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବମାତାମାନେ ଆଗ୍ରହ କରି ଦଶାର୍ହ ବଂଶଜ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୋବିନ୍ଦ ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତୁମ୍ବୁରୁ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଆସି କୃଷ୍ଣଙ୍କର କୀର୍ତିଗାନ କରିଲେ, ଯାହା ଜଗତର ଦୂଷିତତାକୁ ଦୂର କରେ। ଦେବୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଫୁଲର ଅଦ୍ଭୁତ ବର୍ଷା କରିଲେ। ତିନି ଲୋକ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଗଲା, ଗାଁମାନେ ଦୁଧ ଝରିଲେ। ନଦୀ ଓ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧୁ ଝରିଲେ, ଧାନ ଓ ଔଷଧି ଅପେକ୍ଷା ବିନା ଉଗୁରିଲେ, ପାହାଡ଼ମାନେ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦେଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ—ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠୁରମାନେ ମଧ୍ୟ—ଶତ୍ରୁତା ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଦେବମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ। ପରେ ବିଧିମାନେ ଦୁର୍ଗା, ବିନାୟକ, ବ୍ୟାସ, ବିଷ୍ବକ୍ସେନ, ଗୁରୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ଦିଗରେ ଦେଖି ସମ୍ପ୍ରକ୍ଷେପ ଓ ଅନ୍ୟ ଅର୍ପଣଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦନ, କପୁର, କୁଙ୍କୁମ, ଅଗୁରୁ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦିନ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ବାଥ କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ସମ୍ଭବ। ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଘର୍ମନ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ମହାପୁରୁଷ-ବିଦ୍ୟା, ପୌରୁଷ ସୂକ୍ତ ଓ ସାମନ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଧି କରିବା ଉଚିତ। ମେଁ ଭକ୍ତମାନେ ଭାବରେ ମୋତେ ପ୍ରେମରେ ଗୋପନ୍ଧନ, ଉପବୀତ, ଭୂଷଣ, ପତ୍ରମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଲେପ ଦେଇ ସଜାଇବେ। ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ, ଆଚମନ, ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଅଭିଜ୍ଞ ଚାଉଳ, ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ଦେବେ। ଗୁଡ଼ ଭାତ, ଘିଁ, ତଳି ଅନ୍ନ, ଚିରା ଓ ମିଠା, ଦହି, ତରକାରି ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ। ତେଲ ଲଗାଇବା, ମସାଜ, ଦର୍ପଣ, ଦନ୍ତଧ୍ୱନ୍ତ, ସ୍ନାନ, ଭୋଜନ, ପାନ, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଦିନ ଓ ପର୍ବ ଦିନରେ କରିବା ଉଚିତ। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାନ୍ୟତାରେ କୁଣ୍ଡ, ଶମି, ବେଦି ଦେଇ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ଚାରିପଟେ ଏହାକୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବେ। କୁଶା ଛାଡ଼ି ପରେ ଶ୍ରୀଫଳ ଦେଇ, ଜଳରେ ପବିତ୍ର କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ନିକଟରେ ଯାଇ ମୋତେ ଅର୍ପଣ କରିବେ। ମୋତେ ଦୀପ୍ତିମାନ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଭଳି, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ଚାରି ଭୁଜା, ଶାନ୍ତ ଓ ପଦ୍ମ-ରେଶମ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକରେ ଧ୍ୟାନ କରିବେ। ମୁକୁଟ, କଙ୍ଗନ, କମରବନ୍ଧ, ଭାସ୍କର କଣ୍ୟା, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ଫୁଲର ମାଳାରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରିବେ। ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜା କରି, ଦାରୁ ଓ ଘିଁ ଲଗାଇ ଅର୍ପଣ, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଘିଁ ଦେଇ ମୋତେ ଅର୍ପଣ କରିବେ। ପୂଜା ଓ ନମସ୍କାର କରି, ଉପଚାରକମାନେ ଦେଇ, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମ ଓ ନାରାୟଣ ତତ୍ତ୍ୱ ଚିନ୍ତନ କରିବେ। ଆଚମନ ଓ ଅନ୍ନର ଅବଶେଷ ଦେଇ, ବିଷ୍ବକ୍ସେନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ସୁଗନ୍ଧିତ ତାମ୍ବୁଳ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରିବେ। ଗୀତ, ସ୍ତୁତି, ନୃତ୍ୟ, କୃତ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ମୋର କଥା କହିବା ଓ ଶୁଣିବାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଲଗି ଲିନ ହେବେ। ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ପୁରାଣ ଓ ସାଧାରଣ କଥାରେ ସ୍ତୁତି କରି, 'ଓ ପ୍ରଭୁ, କୃପା କର' ଭାବରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଶିର ଦେଇ ନମସ୍କାର କରିବେ। ଶିର ମୋର ପାଦ ଉପରେ ରଖି, ହାତ ଦୁଇ ମୁହଁରେ ଦେଇ, 'ପ୍ରଭୁ, ରକ୍ଷା କର; ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ସାଗର ଓ ତାହାର ଫାନ୍ଦରେ ଭୟଭିତ ହୋଇ ଶରଣାଗତ' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରିବେ। ମୋ ଦିଆଁ ଅବଶେଷକୁ ଶିର ଉପରେ ଭକ୍ତିରେ ରଖି, ପୂଜା ଶେଷ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଦୀପକୁ ଫେରାଇ ଦେବେ, ପୁନଃ ପରମ ଦୀପକୁ ଦେବେ। ଯେଉଁଠି ଓ ଯେଉଁ ସମୟରେ ଭକ୍ତି ଓ ପୂଜା ଉପସ୍ଥିତ, ସେଠି ମୋତେ ପୂଜା କରିବେ; କାରଣ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଆତ୍ମାରେ ବ୍ୟାପିତ ଅଛି। ଏଭଳି ବିଧି ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ବେଦ ଓ ତନ୍ତ୍ର ମାର୍ଗରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ପୂଜା କରେ, ସେ ଦୁଇ ମାର୍ଗରେ ମୋତେ ଚାହିଁଥିବା ସିଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ମୋ ପ୍ରତିମା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ଦୃଢ଼ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବେ; ପୂଜା ଓ ପର୍ବ ପାଇଁ ଫୁଲ ଉଦ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ପୂଜା ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ କ୍ରିୟା ପ୍ରବାହ ପାଇଁ, ପର୍ବ ଓ ଦିନ ପ୍ରତିଦିନ ଜମି, ଦୋକାନ, ସହର, ଗାଁ ଦେଇ ମୋ ଲୋକକୁ ପାଇଁଥିବେ। ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି ହେବେ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପାଇଁଥିବେ, ତିନି ଦ୍ୱାରା ମୋ ସମାନ ହେଁ। ଏକନିଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ମୋତେ ପାଇଁଥିବେ; ଏଭଳି ଯେଉଁ ଜଣେ ମୋତେ ପୂଜା କରେ, ସେ ଭକ୍ତିର ମାର୍ଗ ପାଇଁଥିବେ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଦେବତା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ଦାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର ଦାନ ନିଜ ପାଇଁ ନେଇଥାଏ, ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ମଳ ଭକ୍ଷଣ କରିବେ। କର୍ତ୍ତା, ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନୁମୋଦକ ପାଇଁ, କ୍ରିୟାର ଅଂଶୀଜନମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବାରମ୍ବାର ତାହାର ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଇଁଥିବେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି, ନନ୍ଦ କୃଷ୍ଣ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ନିମ୍ନିବା ପାଇଁ ଗଲେ। ବରୁଣଙ୍କ ଏକ ଦାସ, ଏକ ଅସୁର, ତାଙ୍କୁ ଧରି ବରୁଣଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ, କାରଣ ସେ ରାତିରେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଅସୁରୀ ସୀମା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି। ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିନାହିଁ, 'କୃଷ୍ଣ! ରାମ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହା ଶୁଣି ଜାଣିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ପିତା ବରୁଣଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ଭୟହୀନତା ଦେଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଆସିବା ଦେଖି, ଲୋକର ରକ୍ଷକ ବରୁଣ ବଡ଼ ସମ୍ମାନରେ ଅଭିବାଦନ କଲେ, ଭବ୍ୟ ଭାବରେ ପୂଜା କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଉତ୍ସବ ପାଳନ କଲେ। ବରୁଣ କହିଲେ: 'ଆଜି ମୋ ଶରୀର ଶାନ୍ତ ହେଲା; ଆଜି ମୋ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହେଲା। ତୁମର ପାଦରେ ଭକ୍ତି ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ପଥର ଶେଷ ପାଇଁଥିବେ।' 'ଓ ଭଗବନ୍, ପ୍ରଣାମ। ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ, ଯେଉଁଠି ମାୟା ଓ ସୃଷ୍ଟିର ଭାବନା ଶୁଣାଯାଇନାହିଁ।' 'ଅଜାଣି, ମୋର ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅବିବେକରେ, ତୁମର ପିତାକୁ ଏଠାକୁ ନେଇଆସିଛି; ଦୟା କରି ମୁଁକୁ କ୍ଷମା କର।' 'ତୁମେ ସବୁକିଛି ଦେଖୁଛ; ଓ କୃଷ୍ଣ, ମୋପାଇଁ ମଧ୍ୟ କୃପା କର। ଓ ଗୋବିନ୍ଦ, ପିତାପ୍ରେମୀ, ତୁମର ପିତାକୁ ଫେରାଇ ନେବେ।