ଏଠି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ମଧୁର କଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି । ଏହି କଥାର ନାୟକ ଅକୃରୁରାଜ, ଯିଏ ମନରେ ଅନେକ ଆଶା ଓ ଭାବନା ନେଇ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବ୍ରଜକୁ ଯାଉଥିଲେ । ତାଙ୍କର ମନ ଭିତରେ ଏହି ଭାବ ଚାଲିଥିଲା—ଯେଉଁ ଚରଣକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା, ଶ୍ରୀ ଦେବୀ, ଋଷିମାନେ ଓ ସାତ୍ୱତମାନେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେଇ ଚରଣ ବନରେ ଗୋପପାଳ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଗୋଚରଣ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ଅଞ୍ଜଳି ଦ୍ୱାରା ଗର୍ବିତ ସଫ୍ରନରେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥାଏ । ଅକୃରା ଭାବିଲେ—ମୁଁ କେବେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ସେଇ ମଧୁର ମୁହଁ, ଶୋଭାମୟ ଗାଲ, ନାକ, ହସୁଥିବା ରକ୍ତିମ କମଳ ନୟନ, ଚୁଲି ଘେରା ମୁଣ୍ଡ, ଯାହା ଚାରିପାଖରେ ମୃଗମାନେ ପରିକ୍ରମା କରୁଛନ୍ତି, ଦେଖିପାରିବି? ଆଜି ଶାୟଦ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ଏହି ମହାଫଳ ଲାଭ କରିବ—ଯିଏ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସେଇ ଶୋଭାର ନିଧି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି । ଅକୃରା ଭାବୁଥିଲେ—ମୁଁ ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛି, ସେ ଅହଂକାର ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୁଏ; ତାଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବର ଘରେ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବୁଦ୍ଧି ମାଧ୍ୟମରେ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ । ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ, ଶୁଭ ଗୁଣ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଜନ୍ମ ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ନଶ୍ୱ କରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉତ୍ସାହିତ, ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଦ୍ଧ କରେ; ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଅସ୍ବୀକାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ ଶରୀର ମାତ୍ର ମନେ ହୁଏ । ଅକୃରା ଭାବିଲେ—ସେଇ ପ୍ରଭୁ ସାତ୍ୱତ ବଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଗାଉଛନ୍ତି, ଓ ବ୍ରଜରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି । ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି—ମହାନମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରନ୍ତି, ତିନି ଲୋକର ଆନନ୍ଦ, ଚକ୍ଷୁମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ, ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ରୂପୀ ଶରୀରଧାରୀ ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ । ତା'ପରେ, ଚରିଅଟ୍ ରୁ ଅବତରିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ଏହି ଚରଣ ଲାଭ କରିବି, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ମୁଁ ତା'ପାଇଁ ନମସ୍କାର କରିବି, ତାଙ୍କର ବନବାସୀ ମିତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବେ । ଶାୟଦ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର କମଳ ହସ୍ତ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିବେ, ଯେଉଁ ହସ୍ତ ସମୟ ନାଗର ଭୟରେ ଆତୁର ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥାଏ । ଏହି ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବଳି, ପୂଜା କରି, ତିନି ଲୋକର ଆଧିପତ୍ୟ ପାଇଥିଲେ; ବା କ୍ରୀଡ଼ା କଳାରେ ବ୍ରଜବଧୂମାନଙ୍କ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିଥିଲେ । ଅକୃରା ଭାବିଲେ—ଏହି ପ୍ରଭୁ ଏସବୁ ଦେଖିବେ, ମୁଁ କଂସଙ୍କ ଦୂତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୋପ୍ରତି ଶତ୍ରୁଭାବ ରଖିବେ ନାହିଁ; କାରଣ, ସେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଭିତର ଓ ବାହାର ଚେଷ୍ଟାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି । ଶାୟଦ ପ୍ରଭୁ ମୋତେ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପରେ ନମି, ହସୁଥିବା କ୍ଷମାମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିବେ; ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ମୋ ସମସ୍ତ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହେବ, ମୁଁ ଅପାର ନିର୍ଭୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବି । ଏହିପରି ମହାନ ବନ୍ଧୁ, ସ୍ବଜନ, ଏକମାତ୍ର ଦେବତା ମୋତେ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ବାହୁରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବେ; ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁଁ ପବିତ୍ର ହେବି, ଏବଂ କର୍ମଫଳର ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତ ହେବି । ମୁଁ ନମସ୍କାର କରି ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ସ୍ପର୍ଶ କରିବି, ପ୍ରଭୁ ତା'ପରେ ମୋ ସହ କଥା ହେବେ; ଯଦି ଏହି ମାନବ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦୟା ଲାଭ ନହୁଏ, ତେବେ ଏହି ଜନ୍ମ ନିର୍ଥକ । ଅକୃରା ଭାବିଲେ—ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାହିଁ କେହି ଅତି ପ୍ରିୟ, କିମ୍ବା ଅତି ବନ୍ଧୁ, କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ, ଦ୍ୱେଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଅବହେଳିତ; ତଥାପି, କାମଧେନୁ ଯେପରି ଆଶ୍ରୟକୁ ଆସୁଥିବାକୁ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେକୁ କୃପା କରନ୍ତି । ଏହି ଭାବନାରେ ଅକୃରା ନିଜ ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖିଲେ । ଏପରି ଭାବନା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଅକୃରା ଚରିଅଟରେ ଚଢ଼ି ଗୋକୁଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ପଶ୍ଚିମ ପର୍ବତକୁ ଯାଏ, ସେପରି ତିନି ଗୋକୁଳ ପହଞ୍ଚିଲେ । ସେଠାରେ ଗୋପଗ୍ରାମରେ ସେ ଦେଖିଲେ—ଯାହାର ଚରଣଧୂଳି ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଲୋଟସ, ଧାନ, ଅଙ୍କୁଶ ଆଦି ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅକୃରାର ମନ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଗଲା; ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ଭିଜିଗଲା, ଶରୀର ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା, ସେ ଚରିଅଟ୍ ରୁ ଅବତରି, ପଦଚିହ୍ନ ଉପରେ ଗତି କରି, କହିଲେ—'ଆହା! ଏହି ହେଉଛି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣଧୂଳି!' ମାନବ ଦେହର ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଲାଭ—ଅଭିମାନ, ଭୟ ଓ ଶୋକକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା, ଯାହା ହରିଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା ଓ ସଂସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଆସେ । ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଅକୃରା ଦେଖିଲେ—ବ୍ରଜରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଗୋଦୁହନ ପରେ ଫେରୁଛନ୍ତି; ଏକ ହଳଦିଆ, ଏକ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ନୟନ ଶରତ୍ କମଳ ପରି । ଦୁଇଜଣ ଯୁବା, ଏକ କଳା, ଏକ ଧଳା, ଶୋଭାର ନିବାସ, ବିଶାଳ ବାହୁ, ମନୋହର ମୁଖ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ କୁମ୍ଭୀ ପରି ଚାଲିବା ଗତି । ତାଙ୍କର ପଦ ଧ୍ୱଜ, ବଜ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ, ଲୋଟସ ଚିହ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ହସୁଥିବା ଓ କୃପାମୟ । ଖେଳରେ ମନୋହର, ମାଳା ଓ ବନମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଶରୀର ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଅନୁଲିପ୍ତ, ସ୍ନାନ କରାଯାଇଛି, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି । ଏହି ଦୁଇଜଣ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ଜଗତର କାରଣ ଓ ସ୍ୱାମୀ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ରୂପେ ଅବତାର ନେଇଛନ୍ତି । ସେମାନେ ନିଜ ତେଜରେ ଦିଗ୍ବଜୟ କରୁଛନ୍ତି, ଏକ ନୀଳ ପାର୍ବତ ଓ ଏକ ରୂପା ପାର୍ବତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ । ଅକୃରା ଭାବରେ ଭରିଯାଇ, ଚରିଅଟ୍ ରୁ ତୁରନ୍ତ ଲାଫି ପଡ଼ି, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦେ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ଭିଜିଗଲା, ଶରୀର ରୋମାଞ୍ଚିତ, ଏତେ ଉତ୍ସାହ ଯେ ନିଜ ନାମ କହିପାରିଲେ ନାହିଁ । ପ୍ରଭୁ ଆଗକୁ ଆସି, ହସ୍ତରେ ରଥଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ସହିତ, ଅକୃରାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ନିଜକୁ ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ; କାରଣ, ସେ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେକୁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ ।